VŨ NHO dịch

Emilia Kundysheva

"BÀ CHỈ CÓ MỘT ĐIỀU NHỜ CHÁU..."

"Chỉ là bà có một lời nhờ cháu..." — bà nói... Đó là lời nhờ gì và bà đã nói điều đó khi nào nhỉ?.. Có lẽ là khi tôi còn rất nhỏ, khoảng năm tuổi... Chuyện là thế này. Tôi đang ở nhà bà chơi — mẹ đưa tôi đến ở với bà vào ngày thứ Bảy. Tôi bước vào phòng và... Ôi, bà nghĩ ra điều gì thế này!

Bà nội, bà nội phi thường của tôi! Trên chiếc chăn cũ trải trên sàn nhà sừng sững một đống cát. Đó là dành cho tôi, cháu nội của bà, để cu cậu cũng có thể chơi cát vào mùa đông. Bà tìm đâu ra cát và làm sao mang được nó lên tận tầng năm không có thang máy cơ chứ?! Tôi trầm trồ, chạy lại gần đống cát và chộp lấy chiếc cốc nhựa màu xanh lam đang đặt sẵn trên chăn.

— Nhưng bà chỉ có một lời nhờ cậy cháu thôi, — tiếng của bà vang lên ngay bên cạnh.

— Ôi dào, — tôi xua tay rồi bắt đầu đúc bánh cát đầu tiên...

Rốt cuộc thì câu trả lời đó của tôi có thể thứ lỗi được: khi ấy tôi còn quá nhỏ. Còn lời nhờ cậy khi đó giờ tôi cũng chẳng nhớ nổi: dù sao thì chuyện cũng đã xảy ra từ quá lâu rồi!..

Nhưng lại có một lời nhờ cậy khác... Trời về chiều. Chúng tôi ngồi quanh bàn dưới chiếc chao đèn khổng lồ màu vàng...

— Đi mà bà, kể cho cháu nghe đi, — tôi năn nỉ.

— Thế cháu có thực hiện một lời nhờ của bà không? — Bà nói và chạm vào tôi bằng bàn tay nhỏ nhắn đầy tàn nhang, trông có vẻ sẫm màu hơn khi so với cổ tay áo sơ mi trắng.

— Cháu sẽ làm, cháu sẽ làm mà, — tôi sốt ruột ngắt lời, — nào, bà kể đi...

Bà tôi, người bà phi thường của tôi buổi tối nào cũng kể cho tôi nghe những câu chuyện kỳ diệu.

— Được rồi, nghe này... Khi ấy bà còn là một cô bé và sống ở Penza. Penza thời đó chỉ là một thị trấn rất nhỏ. Bỗng một đêm — cháu tưởng tượng xem? — bà tỉnh dậy và run lên vì sợ hãi. Bà chẳng thể hiểu có chuyện gì đang xảy ra. Bà đứng dậy, rón rén đi kiễng chân đến bên cửa sổ và cháu biết bà nhìn thấy gì không? — Gương mặt bà trở nên đầy bí ẩn.

— Gì thế ạ? — tôi thì thầm.

— Cháu tưởng tượng xem, ở cuối con phố hẹp được ánh trăng chiếu sáng — những lưng đá cuội lấp lánh như dát vàng, — có một đốm lửa đang di chuyển. Nó tiến lại gần, ngày càng gần hơn, và — cháu sẽ không tin đâu — ngang qua cửa sổ vụt qua hai người cưỡi ngựa. Một người cưỡi ngựa trắng, người kia cưỡi ngựa đen. Họ rạp người xuống cổ ngựa như thế này này, — bà làm động tác minh họa, — đồng thời trên tay một người cầm lá cờ, còn người kia cầm một ngọn đuốc đang cháy. Và điều khó tin nhất là: họ phi ngựa mà không gây ra tiếng động nào, như thể móng ngựa của họ không hề chạm vào mặt đường trải đá...

Tôi có thể thuật lại từng từ từng chữ câu chuyện của bà, từ con phố ngập ánh trăng, những người cưỡi ngựa, cho đến những chú ngựa bay, nhưng tôi không thể nhắc lại lời nhờ cậy kia: tôi đã không nghe hết lời bà nói...

Bà đã nhờ tôi điều gì khi tôi học, hình như là, lớp bốn nhỉ? Chuyện đó cũng chưa lâu lắm, để tôi nhớ lại xem nào... — Cháu biết không, bà đã mua cho cháu một món đồ cho mùa hè này, — bà nói, — cậu bé nào cũng nên có món đồ này, nhưng sau khi mẹ cháu phàn nàn về cháu qua điện thoại, bà chỉ có một lời nhờ cậy cháu thôi... Cái gì, bà đang nói gì cơ? Tôi gật đầu, nhưng trong đầu thì chỉ mải nghĩ về món quà.

Và đây rồi: bà tôi, người bà tuyệt vời của tôi đang đưa cho tôi chiếc cần câu máy. — Ồ! — Tôi thốt lên và bắt đầu chạy quanh phòng: thử quăng mồi câu ở đâu bây giờ nhỉ? — Thử ở cầu thang xem, — bà gợi ý, — ở đó rộng rãi hơn. Chúng tôi đi ra chiếu nghỉ cầu thang. Bà nhìn xuống qua lan can và cuối cùng đưa ra mệnh lệnh:

- Thả câu đi, khi chưa có ai đi lên... Chỉ cần nhẹ nhàng thôi... Sau đó, tôi hôn lên thái dương của bà, nơi có lọn tóc bạc nhuộm ánh hồng xoăn nhẹ, rồi thì thầm: — Cảm ơn bà... — Chỉ là bà có một lời nhờ cậy cháu thôi, — bà nhắc lại. Tôi nhớ chiếc guồng máy màu đen của cần câu và cây cần bằng sợi thủy tinh màu đỏ (đến giờ nó vẫn còn nằm trong kho), nhớ chiếc mồi giả loáng lên như một ngôi sao băng qua bầu trời đêm, vụt qua trong bóng tối cầu thang chỉ trong khoảnh khắc. Nhưng lời nhờ cậy của bà, vốn bay qua tai tôi còn nhanh hơn cả chiếc mồi giả ấy, thì tôi lại chẳng thể nhớ nổi...

        Nhưng có lẽ, tôi sẽ nhớ lại lời nhờ cậy mà bà đã viết, viết vào mùa đông, gần đây thôi, cách đây nửa năm... Lá thư không biết đã biến đi đâu — chắc là tôi đã đọc xong rồi vứt đi — nhưng lúc này trước mắt tôi vẫn hiện rõ từng dòng chữ trong đó: «Kostenka yêu quý! Hôm nay mẹ cháu có đến thăm bà. Bà từng định gửi lá thư này qua mẹ, nhưng rồi lại nghĩ rằng cháu nhận thư qua bưu điện sẽ thấy thú vị hơn. Sau khi mẹ cháu về thì bác sĩ đến và kê cho bà một loại thuốc tốt đến mức bà hy vọng đến thứ Bảy, khi cháu đến chơi, bà sẽ lại khỏe khoắn như thường. Bà hàng xóm có mang sang cho bà ít chuối, chúng vẫn còn xanh và nhất quyết chưa chịu chín vàng, nhưng bà nghĩ đến thứ Bảy chắc chúng cũng chịu chín thôi. Cháu đến rồi hai bà cháu mình sẽ cùng nướng bánh, chơi cờ ca-rô. Chỉ là bà có một lời nhờ cậy cháu...» Tôi nhìn thấy từng chữ trong thư: chuyện về những quả chuối, chuyện chiếc bánh, chuyện chơi cờ, — nhưng lời nhờ cậy, chỉ duy nhất một lời nhờ cậy của bà, người bà tuyệt vời của tôi, những dòng chữ mà mắt tôi đã lướt qua như lướt trên một dòng trang trắng trống rỗng, thì tôi lại chẳng thể thấy đâu... Bà ơi!

          Vũ Nho sử dụng Gemini dịch từ cuốn “Hành Vi”, Nxb Văn học thiếu nhi, Leningrat, 1987.