Màn đối đáp thú vị giữa hai thi nhân nổi tiếng thời Đường: Hàn Dũ vs Bạch Cư Dị
Đồng thuỷ bộ Trương viên ngoại Tịch Khúc Giang xuân du ký Bạch nhị thập nhị xá nhân
Mạc mạc khinh âm vãn tự khai,
Thanh thiên bạch nhật ánh lâu đài.
Khúc Giang thuỷ mãn hoa thiên thụ,
Hữu để mang thì bất khẳng lai.
Chuyện bát ngát khẽ khàng kín đáo gì thì để đến đêm tối tự mình mà khai thông,
Giờ ngày xanh nắng trắng thì cứ lên đây soi sáng cho cái lầu các này.
Khúc Giang nay nước đã ngập nghìn gốc hoa,
Mà ông thì cứ ôm tâm sự vào lòng rồi chẳng chịu đến.
Khúc Giang 曲江 - Một "Las Vegas" thời nhà Đường: Nó không phải là con sông tự nhiên, là một cái hồ đào uốn khúc hình chữ U. Gọi là "Giang" là vì độ lớn của nó.
Vị trí: Nằm cạnh Phù Dung Viên (vườn ngự uyển của hoàng gia). Đây là khu vực có phong cảnh đẹp nhất kinh đô Trường An, là trung tâm giải trí, văn hóa và chính trị của giới thượng lưu thời nhà Đường:
+ Nơi tụ tập của giới quý tộc: Các vương tôn công tử, tiểu thư khuê các thường xuyên đến đây dạo chơi, chèo thuyền ngắm hoa, uống rượu...
+ Tiệc tân khoa Tiến sĩ: Mỗi khi triều đình công bố danh sách thi đỗ Tiến sĩ, một bữa tiệc linh đình gọi là "Khúc Giang Yến" sẽ được tổ chức tại đây. Các tân khoa sẽ cưỡi ngựa dạo quanh hồ, là thời điểm "huy hoàng" nhất đời người.
+ Nơi ngắm mỹ nhân: Vào các dịp lễ tết (như Tết Thanh minh, Tết Thượng tỵ), phụ nữ kinh thành sẽ đổ xô về đây.
Hàn Dũ ý muốn chọc ghẹo Bạch Cư Dị, vì chuyện hay thích khoe khoang khoản yêu chiều người đẹp trong nhà của ông, suốt ngày chỉ quanh quẩn với mỹ thiếp, ngó lơ mọi thứ bên ngoài.
Trong thơ Hàn nói Bạch mấy chuyện thầm kín đấy thì để đến đêm tối về rồi tự mà giải khai. Giờ đang tiết xuân đẹp trời, ngày xanh nắng trắng, sao ông không theo lời mời hẹn lên chỗ lầu đài ăn chơi này, toả sáng tài năng cho chúng tôi chiêm ngưỡng. Chúng tôi ở đây đã lâu, nghìn mỹ nữ kinh thành đang sụt sùi khóc ngập lụt hết cả cái bãi Khúc Giang này rồi, vậy mà ông cứ ở nhà ôm khư khư mấy nàng thiếp kia vào lòng, chẳng chịu nhả ra mà đến đây giúp đỡ bọn tôi dỗ dành chúng thắm.
Còn đây là bài thơ đáp lại của Bạch Cư Dị
Thù Hàn thị lang, Trương bác sĩ vũ hậu du Khúc Giang kiến kí - Bạch Cư Dị
Tiểu viên tân chủng hồng anh thụ,
Nhàn nhiễu hoa hàng tiện đáng du.
Hà tất cánh tùy an mã đội,
Xung nê đạp vũ Khúc Giang đầu.
Vườn nhỏ ở nhà mới trồng được cây Anh Đào đỏ,
Nhàn nhã lượn quanh luống hoa xứng đáng hơn là đi chơi dong.
Vậy hà tất phải đi theo đuôi đội ngồi yên ngựa,
Xông vào bùn lầy, giẫm lên nước mưa ở ngoài bãi Khúc Giang.
Sự hưởng lạc và tính cách "yêu hoa, yêu mỹ nhân" của Bạch Cư Dị là một chủ đề cực kỳ nổi tiếng trong văn học đời Đường. Để tiếp nối câu chuyện về việc ông "thà ở nhà ngắm mỹ nhân còn hơn ra đường lội bùn", thì không thể không nhắc đến hai nàng thơ nổi tiếng nhất đời ông: Phàn Tố và Tiểu Man.
Anh đào Phàn Tố khẩu, Dương liễu Tiểu Man yêu.
Miệng nàng Phàn Tố đỏ mọng như trái anh đào.
Eo nàng Tiểu Man thon thả, mềm mại như nhành liễu.
Có một giai thoại kể rằng khi Bạch Cư Dị đã già và yếu, ông định bán ngựa và cho các mỹ thiếp đi lấy chồng khác để họ có tương lai tốt hơn. Nhưng nàng Phàn Tố đã khóc và nhất quyết không đi. Bạch Cư Dị cảm động quá đã viết bài thơ 不能忘情吟 - Khúc ngâm không thể quên tình:
Lưỡng chi dương liễu tiểu lâu trung,
Uyển chuyển tần nga giải vũ phong.
Trong lầu nhỏ có hai nhành liễu (ý chỉ Phàn Tố và Tiểu Man),
Nhướng mày ngài, uyển chuyển múa trong gió xuân.
Vậy nên khi đối diện với sự trêu chọc của Hàn Dũ, Bạch vẫn cứ thản nhiên thừa nhận chuyện ở nhà ôm ấp thiếp yêu mới của mình, và cho rằng nó thích hợp hơn đi chơi bên ngoài. Rồi lại như ẩn ý nói, các ông nếu đã tài năng như thế, tôi như đi theo thì cũng chỉ làm kẻ "ôm đuôi ngựa" mà thôi. Lý do rất thật thà và biết điều.
Thú vị đáng nói là trong bài thơ gửi Bạch Cư Dị, Hàn Dũ viết "thủy mãn hoa thiên thụ", ý muốn khiêu khích rằng, "nước ngập" này là từ "nước mắt" hâm mộ của nghìn người đẹp đấy, còn ông, hay là do tài năng của ông chỉ dỗ được mấy cô thiếp ở nhà nên không dám đến chăng?!
Nhưng Bạch Cư Dị ngay ở đầu bài đáp lại của mình, vẫn tỉnh bơ viết là "Vũ hậu du Khúc Giang" - "Sau trận mưa đi chơi Khúc Giang".
Khúc Giang là cái hồ nhân tạo không có nguồn đổ vào, buổi tiết xuân cũng chẳng thể có trận mưa nào lớn thế được, huống hồ Bạch rành rành biết cả ngày hôm đó "tròi xanh nắng trắng" chả mưa gió gì sất. Sở dĩ Hàn viết khoa trương vậy chẳng qua là muốn xỏ xiên mình mà thôi. Thế nên cứ thoải mái lờ đi chuyện "nước mắt", điềm nhiên biến nguyên nhân "nước ngập" đó là do nước của một trận mưa. Để rồi muốn diễn cái ý kháy lại rằng, tôi đây ở nhà là vui vầy với hoa Anh Đào đỏ, còn ở cái chỗ các ông đang đắc ý xông pha kia, nghìn gái đẹp ấy cũng chỉ tuyền như bùn nhão với nước mưa mà thôi.
Ăn miếng trả miếng thật hài hước và căng đét.
Cùng quan Viên ngoại Trương Tịch ở bộ Thủy du xuân ở Khúc Giang gửi quan Xá nhân hai mươi hai họ Bạch
Bát ngát âm u đêm tự vén,
Ngày xanh lầu các chiếu tường mai.
Khúc Giang nước ngập hoa nghìn gốc,
Giấu sự vào tâm chẳng đến hoài.
Thù đáp Hàn Thị lang, Trương Bác sĩ đi chơi Khúc Giang sau trận mưa đã gửi thơ cho
Vườn nhỏ Hồng Anh cây mới giấm,
Nhàn quanh luống diễm thắng lang thang.
Vậy sao phải bám đoàn yên ngựa,
Xông đạp mưa bùn bãi Khúc Giang.