NỮ HOÀNG THI CA NGA A.AKHMATOVA

1. AKHMATOVA -  NỮ HOÀNG THI CA NGA
   
             BÙI MINH TRÍ
   
   
   

Người mệnh danh “Nữ hoàng thi ca Nga”

Cả một đời lụy Chân – Thiện – Mỹ

Đầy suy tư trữ tình và sóng gió

Luôn tụng ca cuộc sống quanh ta

Là diệu huyền "đêm trắng thi ca Nga"

“Trường ca không nhân vật” đi vào bất tử

Nâng niu xót xa tình yêu trần thế

Dù “Trái tim nhòa dần ký ức vừng dương”

Gió dịu dàng cây vui reo trước lúc Xuân sang

Bỗng vang lên “khúc hát ta từng ngán ngẩm”

Em đau buồn vì “mặt trời ít khi vui lắm”

Chẳng hề gì , ta sẽ gặp hoàng hôn

“Ánh sáng buổi chiều rộng rãi màu vàng”

Mừng cho anh dù nhiều năm anh đã chậm

Em vẫn muốn nghe giọng ngọt ngào, âu yếm

Anh cấm nhiều…, em “chỉ cần anh mà thôi”

“Sông Đông êm đềm thao thiết nhẹ trôi”

Mang cả sướng vui, khổ đau, trái tim đồng vọng

Nỗi buồn muôn thuở nơi bắc phương lay động

“Những con tàu sẽ nhẹ nhàng bơi trên sóng Nêva”.

Bùi Minh Trí

_________________

Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Anna Akhmatova (tiếng Nga: Анна Ахматова, tên thật: Anna Andreevna Gorenko (Анна Андреевна Горенко), sinh 23 tháng 6 năm 1889, mất 5 tháng 3 năm 1966 là nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình văn học, dịch giả Nga, một trong những gương mặt xuất sắc nhất của thơ Nga thế kỷ 20. Nhà thơ Yevgeny Yevtushenko gọi Anna Akhmatova là "đêm trắng của thi ca Nga". A. Puskin được tôn vinh là “Mặt trời thi ca Nga” thì A. Akhmatova được mệnh danh là “Nữ hoàng thi ca Nga”.

Anna Andreevna Gorenko sinh ở Bolshoy Fontan, Odessa (nay là Ukraina). Năm 1890 gia đình chuyển về Tsarskoye Selo, Sankt-Peterburg. Năm 1905 bố mẹ chia tay nhau, các con theo mẹ đến thành phố Evpatoria ở phía nam. Bà học luật ở Kiev năm 1906-1907 và học văn học và lịch sử ở Sankt-Peterburg năm 1908-1910. Tháng 4 năm 1910 bà lấy chồng là nhà thơ Nikolai Stepanovich Gumilyov, sau đó đi du lịch sang Pháp, Ý.

Bà viết thơ đầu tiên năm 11 tuổi in ở tạp chí Apollo nhưng bố không cho lấy họ Gorenko nên đã lấy họ thời trẻ của bà ngoại là Akhmatova. Năm 1912 Anna Akhmatova in tập thơ đầu tiên Вечер (Buổi chiều) được giới phê bình chú ý; năm 1914 bà in tập thơ thứ hai Чётки (Tràng hạt). Những nét chính của thơ Anna Akhmatova là sự hiểu biết tinh tế của những cung bậc tình cảm, sự suy ngẫm về những bi kịch nửa đầu thế kỉ 20. Trường ca Реквием (Khúc tưởng niệm, 1935-1940 in năm 1976) viết về những nạn nhân của cuộc trấn áp trong thập niên 1930. Đỉnh cao trong sáng tác của bà là Поэмa без героя (Trường ca không có nhân vật, 1940-1965) được đánh giá là một tác phẩm thi ca triết học tầm cỡ của thế giới vì đã tạo nên được một đỉnh Everest thi ca triết học cho không chỉ riêng Tổ quốc mình. Tác phẩm cuối cùng được ấn hành khi bà còn sống (năm 1965) mang tên "Bước thời gian".

Anna Akhmatova qua đời ngày 5/3/1966 sau những tháng năm đầy trữ tình và sóng gió. Rất nhiều sự việc trong cuộc đời bà có thể gợi nên những suy tư mâu thuẫn nhau nhưng rốt cuộc thì những câu thơ của bà cho tới hôm nay vẫn giữ vẹn nguyên giá trị vì đó là hình mẫu của một phong cách thi ca chỉ lụy chân thiện mỹ. Ngoài thơ, Anna Akhmatova còn là tác giả của nhiều bài viết về Aleksandr Sergeyevich Pushkin và các nhà thơ đương thời. Anna Akhmatova được mệnh danh là "Bà chúa thơ tình Nga". Thơ của bà được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới , tiếng Việt có bản dịch "150 bài thơ và trường ca Anna Akhmatova" của Nguyễn Viết Thắng và của Tạ Phương “Những đỉnh cao thơ ca Nga”

Năm 1964 bà được tặng giải Etna Taomina của Ý; năm 1965 bà được trao bằng Tiến sĩ danh dự của Đại học Oxford và được đề cử trong danh sách xét giải Nobel Văn học

 Xin mời quý vị thưởng thức một bài thơ của  Nữ sĩ A. Akhmatova

TÌNH YÊU

Tình như con rắn cuộn tròn

Trong sâu thẳm con tim làm phép thuật

Tình là bồ câu suốt ngày đêm

Bên cửa sổ gật gù khoan nhặt.

Tình là lấp lánh trong sương

Thuỷ dương mai trong mơ màng linh cảm…

Nhưng tình rất chân thành và bí ẩn

Tình bắt nguồn từ tĩnh lặng, hân hoan.

Tình là biết ngọt ngào, nức nở

Trong lời cầu nguyện của cây đàn.

Và thật khủng khiếp nhận ra tình

Trong nụ cười hãy còn xa lạ.

11-1911.

(Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng)