LỜI THƯA
Bạn đọc thân mến!
Cách đây một tuần, trên fb của mình, họa sĩ Văn Sáng có giới thiệu bìa sách THƠ CHỌN LÊ ANH PHONG. Một số bạn thơ và bạn đọc có gọi điện, nhắn tin. Nhưng hôm qua tôi mới nhận được sách do nhà in chuyển đến. Cảm ơn sự quan tâm của các bạn. Thật cảm động, trong bối cảnh đời sống hôm nay vẫn còn không ít độc giả dành thời gian cho thơ.
Khi dấn bước trong hành trình nội tâm, thời gian là thử thách lớn với mỗi nhà thơ. Một bóng một đèn, trước trang giấy trắng, thơ là câu chuyện của sự đối diện với chính mình.
Phía bóng đêm, gió vẫn lên đèn, cây dẫn lối sang ngày xanh lại mấy trăm năm…
Xin được giới thiệu bài viết của Nhà phê bình văn học - Nhà thơ Hoàng Đăng Khoa:
THƠ CHỌN CON ĐƯỜNG LỘNG GIÓ THANH TÂN
Wislawa Szymborska - nữ sĩ Ba Lan, Nobel văn chương 1996 - từng viết: "thơ là gì vậy/ với câu hỏi này/ đã có nhiều câu trả lời run rẩy". Phải, thơ (cũng như văn chương hay nghệ thuật nói chung) luôn ở trạng thái trên-đường, là cái-đang-là, không bao giờ có thể xong xuôi, hoàn tất.
Như một bất ngờ thú vị, những năm gần đây xuất hiện nhiều nhà thơ dùng thơ để nghị-luận-về-thơ, càng cho thấy thơ luôn được đặt vào tình thế tái nhận thức, thơ luôn cựa quẫy để vượt biên về phía mới. Đó là các trường hợp như Hoàng Thuỵ Anh với thi tập "Người đàn bà sinh ra từ mưa", Nguyễn Thị Thúy Hạnh với "Văn học vết thâm", Minh Anh với "Một ngày từ bên trong"…, và đáng chú ý là Lê Anh Phong với tập thơ chọn mà khách thơ đang cầm trên tay này.
Hồn thơ Lê Anh Phong khá đa mang đa sự. Trên tổng phổ đa thanh ấy, chủ âm vẫn là lời của chủ thể viết trăn trở suy tư về chính cái viết. Vừa biểu cảm vừa nghị luận, vừa duy lí vừa duy tình, thi tập mở ra một thi giới động cựa sinh ngữ, cồn cào sinh lộ: "mải nghĩ về đám mây/ tôi trôi tôi trong chữ" (Hình dung); "đêm chập chờn giữa hoa và gió/ cúc sáng lặng thầm mơ giấc họa mi" (Đêm họa mi); "cuộc gọi từ giấc mơ của gió/ con đường trong quầng sáng của hoa/ cây lớn lên giữa bao điều chộn rộn/ áo đêm cài lồng lộng khuy sen" (Bến gió); "chúng ta tỉnh dậy từ ánh sáng/ con đường hiện dần trong tiếng khóc sơ sinh" (Bờ sáng); "bên kia vách đêm/ sông hát lên từ mơ hồ xa vắng/ nước thời gian cá quẫy ban mai" (Quê nhà); "có cánh chim bay trong miền lá rụng/ mang hương mùa/ vẽ những giấc mơ/ hoa" (Mặc khải); "nơi sáng tối/ phía phòng văn chật chội/ lấm láp câu thơ lặng lẽ chuyển mùa" (Nhớ phố); "đêm trở gió kể cho nhau chuyện cũ/ chợt âm vang ở phía con đường" (Viết ở đường biên)…
Bất an với cánh đồng kí tự chật chội cỗi cằn, nơi "nhuộm màu người cứ na ná như nhau", nơi nói như nhà thơ Nguyễn Thị Thuý Hạnh là “những chữ cái đang già đi trong bóng tối”, Lê Anh Phong xác quyết "làm bạn với con đường để biết đi xa", tìm gặp chân trời tự do và ánh sáng, nơi căng mẩy lộng lẫy mùa chữ mùa người. Không phải tỏ ra thức thời, không ảo cuồng duy ý chí, người thơ thành thật với rối bời nỗi đi. Vừa đi vừa ngoái lại, vừa tín niệm vừa hoài nghi, vừa mơ vừa thức, vừa trổ mầm vừa ngơ ngác, vừa tung tẩy vừa phân vân, vừa tụ vừa tan. "Vườn mộng mị giấc hoa sinh nở/ run rẩy sắc màu rực rỡ hoang mang" (Viết ở ngôi nhà quái dị).
Phải vậy chăng mà rất nhiều đóa thơ trong đây cứ thảng thốt bung bật thành dấu hỏi: "chúng ta mang theo nhiều chìa khóa/ sao con đường vẫn tắc" (Con đường); "thao thiết chảy sông đều ra với biển/ sao đại dương không có phù sa" (Thư gửi biển); "câu thơ nào em gửi ở đám mây/ sao mây trắng cứ bay đi vội vã" (Nhớ phố); "vườn xưa cả gió đang thay lá/ cây lộng gió trời/ sao bóng lặng im" (Chào thiên niên kỉ mới); "đi và đến/ bao ga đời chộn rộn/ trăng cứ trôi thơ đợi ở ga nào" (Đêm họa mi); "thư gửi về nguồn dán con tem kí ức/ con chữ nào soi bóng phía trong veo/ sông hẹn biển/ biển không tan trong sóng/ cánh chim trời đang đổ bóng vào ai" (Bến gió); "sao chiếc cúc dự phòng nơi cuối áo/ cứ vu vơ lỗi hẹn với khuy cài" (Áo ai)…
Sức người thì có hạn, mà ngoài trời lại có trời, làm sao hết được bất an. Nếu thi sĩ Trần Dần từng "khóc những chân trời không có người bay/ lại khóc những người bay không có chân trời", hay nếu thi sĩ Trương Đăng Dung từng cảm thương người bay không đến được chân trời bởi "những bức tường những bức tường những bức tường" quái đản vô hình bủa vây ngáng trở, thì đến lượt thi sĩ Lê Anh Phong phấp phỏng lo âu người bay lỗi hẹn với chân trời bởi lực bất tòng tâm.
Dẫu vậy, như một mặc khải, “bút vẫn cài bên ngực trái thi nhân”, "mực vẫn ấm/ viết nên ngày tháng mới/ nơi câu thơ chạm vào bông gió/ chạm giọt sương lại lặng lẽ lên đường" (Ban mai). Con đường mà thơ Lê Anh Phong chọn là "con đường/ lộng gió/ thanh tân" (Gọi xanh). Bởi, như thi sĩ Nguyễn Bình Phương xác quyết, “một người mơ thấy gió/ người ấy nôn nao thổi qua những bãi bờ”, và “cái chết phục kích suốt chân trời/ nhưng chân trời không phải là cái chết".
Với Lê Anh Phong, “đức hạnh của thơ" nằm trên cung đường của gió. Đức hạnh của người thơ nằm ở câu hỏi bỏ ngỏ giữa giấc mơ thơ. Ánh sáng của giấc mơ thơ đủ cho rất nhiều ô cửa. Và, "bên ô cửa kí tự/ con đường hiện ra trong ánh sáng" (Từ thư viện).