VŨ NHO dịch

Yakov Dugalensky

 HAI CHIẾC XE ĐẠP GIỐNG HỆT NHAU

          Gần nhà, Zhenka gặp Rymsha. Rymsha thường đến nhà  nghỉ (dacha)  vào mỗi thứ Hai, và mặc dù vào những ngày còn lại căn phòng của ông ta trống rỗng, Zhenka vẫn có cảm giác như Rymsha vẫn đang ngồi ở đó. Một ngày nọ — hôm đó là thứ Sáu — Zhenka ngó vào phòng, biết chắc rằng không có Rymsha ở đó, và sững người: Rymsha đang ở đấy! Rymsha, mặc toàn đồ đen, đang cầu nguyện trước một chiếc đồng hồ điện. 

 — Bác có tin vào Chúa không? — Zhenka ngơ ngác hỏi.  

— Không, — Rymsha trả lời.  

— Vậy thì bác đang làm gì thế?  

— Tớ đang cầu nguyện.   Zhenka sợ hãi lùi lại ra khỏi phòng và chỉ hoàn hồn khi về đến nhà, lúc biết được rằng Rymsha là một diễn viên. Kể từ đó, cậu đi theo Rymsha, chờ đợi một điều gì đó chẳng rõ là gì.  

Xin chào, tuổi trẻ! — Rymsha nói, nhìn chằm chằm vào Zhenka.

— Xin chào.

— Cậu đi đâu thế?

— Về nhà.

— Còn tôi — ra sông. Cậu có muốn đi xe đạp không?

Zhenka muốn lắm. Cậu suýt nữa đã nói điều đó với Rymsha, nhưng chợt nhớ ra đã đến lúc phải về nhà. — Không, Rymsha, để lúc khác... Nếu không, bác biết đấy...

 — Tôi biết, — Rymsha nói và bước đi, tay vẫy chiếc khăn tắm.

Trong khu vườn, bên bồn hoa, chiếc xe đạp của Rymsha dựng ở đó. Một vai nó tựa vào cây, vai kia tựa vào hiên nhà. Zhenka biết: nếu trêu tức chiếc xe đạp của Rymsha bằng một mảnh vải đỏ, chắc chắn nó sẽ nhảy ra khỏi nơi ẩn nấp và lao vào Zhenka...

Chiếc xe đạp của một diễn viên tuyệt vời chắc hẳn cũng phải tuyệt vời. Cách đây không lâu, Zhenka đã dìm chết một chiếc xe đạp y hệt như vậy ở dưới sông. Trước đó, chiếc xe đạp đã nằm ở biệt thự cả tháng trời, và mỗi lần mẹ đều nói đã đến lúc chiếc xe phải về nhà của chủ nó, nhưng chị gái lại nhướng mày (lông mày chị dày như đuôi sóc) và nói rằng chiếc xe này không dắt đến chỗ chủ nó được, chủ nó phải tự đến lấy.

Chủ nhân đã không đến. Chiếc xe đạp không còn nữa. Thay vào đó, Zhenka được đưa cho chiếc xe đạp của Rymsha. Nhưng cậu không muốn nhớ lại chuyện đó: Zhenka hy vọng rằng Igor Petrovich — bạn của chị gái và là chủ sở hữu chiếc xe đạp — vẫn sẽ lấy được chiếc xe của mình lên từ đáy sông. Zhenka bước vào phòng. Mẹ, chị gái và Igor Petrovich, người không biết từ đâu xuất hiện, đang ngồi vào bàn ăn. Cả ba người đều có vẻ mặt buồn thiu. Nhưng khi Zhenka bước vào phòng, cả ba người, như có hiệu lệnh, đều mỉm cười, và cậu nhận ra rằng những nụ cười này là dành cho mình. Zhenka cũng cố nặn ra một nụ cười. Nhưng cậu thấy không ổn.

— Chào ạ, — cậu nói.

— Xin chào, — Igor Petrovich nói. — Anh đến chơi với nhà em...

Igor Petrovich đến lấy chiếc xe đạp đấy, — người chị nói.

— Anh đến lấy xe đạp ạ? — Zhenka hỏi lại.

— Đúng vậy. Anh nghĩ em đi thế là đủ rồi đấy.

Lúc này người mẹ mới lên tiếng:

— Ôi chà! Sao lại thế! Bọn tôi đâu có cho nó đi đâu! Nó chỉ mới đi đúng một lần ra ngoài bờ sông rồi quay về ngay...

Và dù người mẹ vì không biết nên đã nói dối, Zhenka, để lời nói dối ấy nghe có vẻ thuyết phục hơn, liền bảo: — Vâng, đúng là vậy ạ...

— Nhưng anh thấy em có vẻ chẳng vội vã gì trong việc chia tay chiếc xe đạp của anh nhỉ! — Igor Petrovich nói và suýt nữa thì nháy mắt. — Đúng không? Cái nháy mắt đó không hiểu sao lại làm Zhenka hy vọng. Cậu nói:

— Đi thôi, em sẽ chỉ cho anh... Cậu không muốn nói về chiếc xe đạp trước mặt mọi người. Cậu muốn nói chuyện với Igor Petrovich về chiếc xe như những người đàn ông với nhau:

"Igor Petrovich, em sẽ đi nhặt vỏ chai trên bãi biển, nhưng em sẽ làm việc để trả tiền chiếc xe!"

— Anh thấy nó rồi, — Igor Petrovich nói. — Và đừng có trợn tròn mắt lên thế. Nó đang đứng ở ngoài hiên kìa.

— Em không biết xấu hổ à! — người chị nói với Zhenka. — Mọi người bảo em mới đi có một lần, thế mà em...

Zhenka suy nghĩ một cách cuống quít. Cậu hiểu rõ rằng chị gái và Igor Petrovich vẫn chưa hòa giải. Cậu hiểu rõ rằng điều họ ít muốn nói đến nhất ở đây chính là chiếc xe đạp. Cậu hiểu rõ rằng họ cần chiếc xe đạp chỉ để không phải tiếp tục nói trước mặt Zhenka về những gì họ vừa trao đổi.

— Vâng, — Zhenka nói, — Em đã cưỡi nó ra tận sông. Chiếc xe đạp của Rymsha vẫn đứng nguyên ở vị trí cũ. Igor Petrovich chăm chú quan sát nó.

— Có gì đâu mà nhìn cơ chứ, — Zhenka nói.

— Con không biết xấu hổ sao, — người mẹ nói. Chiếc xe đạp của Igor Petrovich từ lâu đã nằm yên dưới đáy sông. Nó bị chìm khi Zhenka cùng bạn bè biến nó thành "chiếc xe hơi”. Mấy cái phao đã bị chìm, chiếc xe đạp cũng chìm. Zhenka vừa ngoi được lên mặt nước. Khi bơi lên, Zhenka đã hy vọng rằng chị gái mình sẽ làm hòa với Igor Petrovich và Igor Petrovich vì niềm vui đó mà sẽ tha thứ cho tất cả.

— Chắn bùn bị xước rồi, — Igor Petrovich nói.

Zhenka im lặng. Cậu cảm thấy tiếc cho chiếc xe đạp của Rymsha.

— Chúng tôi sẽ mua cho anh cái mới, — người mẹ nói.

Bà đi ra sau Igor Petrovich và Zhenka, rồi đứng quan sát.

Còn chị gái thì không đi ra. Nghĩa là họ sẽ không làm hòa.

— Cả cái túi đựng dụng cụ cũng không còn nữa...

Rymsha chưa bao giờ mang theo dụng cụ bên mình. Chiếc xe đạp của ong ấy lúc nào cũng trong tình trạng tốt.

— Chúng tôi sẽ mua cho anh cái mới, — người mẹ nói.

Zhenka đã định đi lấy chiếc túi — nó vốn đang nằm dưới đệm — nhưng lại sợ: nhỡ Rymsha xuất hiện thì mối nhục này sẽ lớn tới mức chị gái không thể tiếp tục đến trường đại học được nữa.

"Lũ ăn trộm!" — Igor Petrovich sẽ hét lên như vậy. Và anh ấy sẽ đi kể chuyện này cho tất cả mọi người.

— Thế này nhé, — Igor Petrovich nói rồi dắt chiếc xe đạp ra khỏi vườn.

Kìa, anh ấy đã ngồi lên yên xe, kìa — tạ ơn Chúa! — bàn đạp đã hoạt động.

— Anh ấy... — Zhenka nhẹ nhõm hỏi, — sẽ đi chiếc xe đó vào thành phố ạ?

— Không, — người mẹ nói, — chỉ đi tới ga tàu điện thôi. Mặc kệ anh ấy! Còn con thì phải biết xấu hổ chứ! Tại sao vừa rồi con lại đi ra sông?

— Con thấy xấu hổ...

— Thế bây giờ con đi đâu?

— Con sẽ về sớm...

Nhưng cậu không hy vọng rằng sẽ sớm. Cậu đang đi đến đồn cảnh sát. Cậu đi đến đồn cảnh sát để tự thú.

Ở khúc rẽ, cậu gặp Rymsha đã tắm rửa sạch sẽ. Ông ta vừa đi vừa vẫy chiếc khăn tắm và hát vung vơ bài gì đó.

— Cậu đi đâu đấy? — Rymsha hỏi.

— Ờ thì..., — Zhenka nói.

— Có lâu không? — Rymsha hỏi.

— Cháu không biết, — Zhenka lẩm bẩm.

Cậu rất hy vọng rằng mình sẽ sớm được thả ra khỏi đồn cảnh sát.

— Được rồi, — Rymsha nói. — Chỉ cần đừng quên rằng hôm nay chúng ta xem những bức tranh bí ẩn...

— Không quên đâu ạ, — Zhenka thở dài nói.

Trong căn phòng duy nhất của đồn cảnh sát trống hống, Zhenka rất ngạc nhiên vì cậu cứ nghĩ sẽ thấy một đám gã lừa đảo bị bắt giữ ở đây, bên cạnh là những người cảnh sát vũ trang đứng gác, và trong bán kính nửa cây số xung quanh mọi thứ phải nồng hặc mùi thuốc súng.

— Cháu đi đâu đấy, cậu bé? — Thiếu úy ngồi sau vách ngăn thấp hỏi Zhenka. Trên bàn trước mặt vị thiếu úy có một đống bút chì đã gọt nhọn, còn gạt tàn thì nhồi đầy gọt bút chì.

— Cháu đã ăn trộm một chiếc xe đạp, — Zhenka tuyệt vọng nói. Theo đà, vị thiếu úy vẫn tiếp tục gọt nốt chiếc bút chì cuối cùng, nhưng rồi đột nhiên dừng lại và kinh ngạc nhìn Zhenka:

— Tại sao cháu lại làm vậy?

Zhenka nói.

— Tất cả những điều này đều tốt, cậu bé, — sau một hồi suy nghĩ, viên thiếu úy nói, — ý tôi là xấu... Nhưng trước tiên phải nhận được đơn trình báo từ nạn nhân đã...

— Từ Rymsha ạ? — Zhenka hỏi.

— Từ ông ấy.

— Được rồi, — Zhenka nói, — cháu sẽ bảo ông ấy.

— Nhớ bảo nhé, — viên thiếu úy mừng rỡ. — Tất cả những thứ này đương nhiên chỉ là thủ tục, nhưng nếu không thì chúng tôi không thể làm gì được... Liệu có phải cháu tự nghĩ ra tất cả những chuyện này không đấy? Tự dưng lại bịa ra.

— Cháu không bịa ra đâu, — Zhenka buồn bã nói.

— Ta tin cháu, — viên thiếu úy trấn an. — Nhưng chỉ cần ông ấy viết đơn trình báo là được.

Zhenka tìm thấy Rymsha đang đi lại trong vườn để tìm chiếc xe đạp của mình.

— Zhenka, — Rymsha nói, — Bác đang tìm chiếc xe đạp của bác. Bác có thể thề rằng  đã để nó ở thảm hoa cách đây một tiếng!..

— Vâng, thưa bác Sergei Borisovich, bác đã để nó ở thảm hoa, nhưng cháu, Sergei Borisovich ạ, đã đem cho mượn chiếc xe đạp của bác rồi...

— Cho mượn lâu không? — Rymsha lo lắng hỏi.

— Chắc là mãi mãi ạ, — Zhenka nói. — Anh Igor Petrovich đã đi chiếc xe đạp của bác rồi, và cháu không nghĩ anh ấy sẽ trả lại đâu... — Nhưng anh ấy cũng có một chiếc xe đạp hệt như thế mà! — Rymsha ngạc nhiên nói. — Cần gì anh ấy phải đi xe của tôi chứ?

Ấp úng mãi, Zhenka mới giải thích rõ sự việc.

— Này, Zhenka, — Rymsha nói, — trại giáo dưỡng trẻ em đang đợi cháu đấy!

— Vâng, — Zhenka nói, — cháu vừa ở đồn cảnh sát về đây.

— Đã ở đồn cảnh sát rồi ư?.. — Vâng, và họ bảo bác cần phải viết đơn trình báo... Trong vài phút, Rymsha thẫn thờ nhìn Zhenka.

 — Thế cháu có nhớ cháu đã làm chìm chiếc xe đạp của chú ở đâu không?

Ở đồn cảnh sát vẫn là viên thiếu úy lúc nãy ngồi đó. — Chào Zhukov, — Rymsha nói với anh ta.

— Chào Rymsha, — viên thiếu úy đáp.

— Thằng bé này có thể chỉ ra nơi nó đã làm chìm chiếc xe đạp của tôi và chú đấy. Dù sao thì chú cũng biết chuyện này rồi đúng không?

— Tôi biết, — viên thiếu úy xác nhận. Rồi anh nhấc máy gọi cho một người tên Kolya.

Nghe này, Kolya... một lúc nữa Rymsha sẽ đến tìm cậu, hãy lấy chiếc xe đạp cho cậu ấy...

— Chúng ta đi đâu đây? — Zhenka hỏi Rymsha khi họ ra ngoài đường.

— Đến chỗ Kolya. — Rymsha nói.

— Kolya nào?

— Người cứu hộ ấy.

— À-a, — Zhenka nói. — Vậy ra anh ta sẽ lặn xuống đáy và lấy chiếc xe đạp lên?!

— Lấy lên chứ, — Rymsha nói. — Tôi biết anh ta mà. Cả mùa hè anh ta toàn mặc áo  thợ lặn. — Bởi vì không thể làm ấm người được: dưới nước lạnh lắm.

Vào buổi tối, cả hai người cùng nhau sửa sang và lau chùi chiếc xe đạp đã bị gỉ sét khá nặng.

— Tôi đã định sơn lại xe từ lâu rồi, — Rymsha nói. — Nhưng chưa có thời gian làm. Nên ở một mức độ nào đó cậu đã giúp tôi đấy. Nhưng sau này nhớ nhé... —  Rymsha giận dữ nhìn Zhenka bằng một con mắt. — Tôi không định sơn lại xe lần nữa đâu...

— Được rồi, — Zhenka nói.

Rymsha nhìn cậu bằng một con mắt là vì mắt còn lại đã bị sưng húp hoàn toàn: Rymsha đã va phải mái chèo khi giúp Kolya kéo chiếc xe đạp lên.

Buổi tối, thiếu úy và Rymsha gặp nhau. — Nói xem, Rymsha, — thiếu úy hỏi, — cậu nhìn nhận toàn bộ chuyện này bằng một con mắt còn lại như thế nào?

— Chẳng làm sao cả, — Rymsha suy nghĩ một chút rồi nói. Và giơ ngón tay cái lên./.

                         Vũ Nho sử dụng Gemini dịch từ tiếng Nga.