VŨ NHO giới thiệu

ĐÔI ĐIỂU CẢM NHÂN VỀ TÂP “ SÁU TÁM TÌNH YÊU” CỦA LÊ THỊ HỒNG HẠNH

                                                Vũ Nho

Tập thơ  có cái tên giản dị “Sáu tám tình yêu” của một người tự nhân là thôn nữ gây cho tôi tò mò. Tác giả không phải là hội viên nhà văn Hà Nội, cũng chẳng là thành viên câu lạc bộ thơ nào, nhưng thơ có cảm xúc, có kiểu trình bày chắc chắn, vần luật chỉn chu. Thế mới biết chỉ cần có tấm lòng, có tình yêu thơ ca thì có thể làm thơ mà không nhất thiết phải là nhà nọ nhà kia, không nhất thiết là hội viên nọ, hội viên kia!

          Tôi nhớ một bài thơ Nga mà mình dịch có câu:

          Tình yêu khúc hát tuyệt vời

          Mà ta đâu dễ đặt lời hỡi em!

Tác giả Nga coi tình yêu là một khúc hát, nhưng ca từ của  khúc hát đó rất khó đặt.  Bởi vì tình yêu đâu chỉ có toàn niềm vui với những ước mơ lãng mạn, bay bổng, với những ngọt ngào, hạnh phúc? Tình yêu còn có đau khổ, thất vọng, tổn thương. Làm thế nào để có được một tình yêu đẹp, vượt qua những thử thách của đời thường nhiều khi khắc nghiệt? Đó chính là “cái khó” khi đặt lời cho khúc hát tình yêu.

Người thôn nữ này hồn nhiên đặt lời cho khúc “Tình Yêu” của mình  với những xúc động chân thật, mộc mạc nhưng không kém phần tinh tế.

          Đây bức chân dung tự họa của người thơ:

                   Em là con gái mặn mà

                   Trái thơm lành lặn, làn da mượt mềm

                   Mắt huyền lúng liếng sao đêm

                   Nhũ hồng mơn mởn, góc thềm gấm thêu

                   Đường cong thân thể nây đều

                                ( Đa tình)

Một chỗ khác thì mô tả khá cụ thể, gợi cảm;

                   Ngực nàng căng mẩy giận hờn

                   Yếm lơi, áo mỏng chập chờn nhũ hoa

                   Chạm tay anh nhẹ vỡ òa

                   Xiêm y ướt rượt lộ tòa thiên nhiên

                                      ( Yêu và hẹn)

Tự nói về mình là một cách thể hiện. Nhưng thường thì người ta mượn lời người khác giới sẽ khách quan và thuyết phục hơn. Ở đây là lời người bạn trai:

                   Quê mùa, chân thật, mong manh

                   Nồng nàn hương bưởi trong lành tự nhiên

                             (Anh thích em hiện tại)

Quê mùa, một đặc điểm có vẻ như không được sang trọng, không được đánh giá cao. Thế nhưng Nguyễn Bính đã từng tự hào đó thôi “Thầy u cùng với chúng mình chân quê”. Quê mùa, chân thật, như hương bưởi trong vườn cũng có vẻ đẹp, vẻ quyến rũ riêng trong lành tự nhiên.

    Cô gái quê này khác các bạn cùng lứa ở sự đa tình, ở sự bướng bỉnh và hết mình :

                   Hết mình yêu, hết mình chơi

                   Đa tình mới hiểu được lời yêu thương

                                       ( Đa tình)

Như mọi cô gái nông thôn, nàng thôn nữ biết yêu và say đắm với tình yêu đầu đời với sự si tình, mạnh mẽ và độc đáo “yêu như kén rải nong tằm”. Chỉ có người làm ruộng, chăn tằm mới có cách ví von dân dã như thế:

                   Nắng trong ánh mắt si tình

                   Mưa trong nỗi nhớ yên bình xa xăm

                   Yêu như kén rải nong tằm

                   Đợi như dáng đứng mặn đằm si mê

                    Tái bút:

                   Ước môi, thân chạm đê mê

                   Ước tình tan chảy tràn đê Ngân hà

                                     ( Yêu 1)

Như một lẽ tự nhiên,  những trai gái sinh trưởng ở làng quê, họ nghĩ đến ngày chung nhà sau lễ cưới:

                   Vôi nồng, cau đậm,trầu cay

                   Mẹ cha manh mối tính ngày se duyên

                                   ( Say)

Nhưng cuộc đời không đẹp như mơ, không giống như mong ước. Tại cái số chăng? Tại không dò cho đến ngọn nguồn, lạch sông chăng? Không phải cứ yêu say đắm, nồng nàn là sẽ có đời sống hạnh phúc sau hôn nhân.

          Cô gái đã tự biết mình, có vẻ như tin vào “số phận” :

                   Số em kiếp mỏng mong manh

                   Âm cao, dương thấp, ít lành , ít vui

                                                (Hồn tâm)

Bởi thế mà cô đã trải những buồn đau, khổ cực. Có thể nói rằng những câu thơ  như được viết bằng nước mắt về cảnh nghèo, về sự bế tắc của cuộc sống gia đình:

                   Căn nhà trống rỗng gạo tiền

                   Em, con, buông bát triền miên đói dài

                   Gói mì suông, xé làm hai

                   Nồi nhôm lõng tõng nổi vài váng canh

                                      ( Trái chiều tình yêu)

May mà cô đã thoát ra khỏi cái lồng chật hẹp, tù túng đó để có niềm vui mới. Tác giả không  viết ra, nhưng chúng ta hiểu việc xóa đi, làm lại từ đầu là một việc không ai muốn và thường có rất nhiều đau thương, mất mát. Sự đổ vỡ đó có khi dẫn đến đớn đau, trầm cảm, có thể không gượng dậy nổi. Nhưng sức sống mạnh mẽ đã làm cho con người vượt lên:

                   Vui em lại thỏa cơn say

                   Vui anh lại được đổi thay từ đầu

                                      ( Yêu, say và những đổi thay)

Người mạnh mẽ đó may mắn thay  đã gặp nửa kia của mình, đã tìm thấy bình yên bên  “người thô” nhưng hồn hậu, chân thật:

                   Người thô ví với vàng mười

                   Anh thô trọn vẹn một đời bên em

                           ( Mộc mạc và chân thành).

Thật đáng mừng khi có một sự hòa hợp gữa “quê mùa” và “thô mộc” để tạo nên sự “trọn vẹn một đời”.

Xin nói qua về  nghệ thuật của tập “Sáu tám Tình Yêu”.

Có thể nói hầu hết các bài thơ vần luật chỉn chu, có hơi hướng của ca dao, nhưng cũng có những đổi mới.  Đặc biệt là tác giả nhìn người vợ bằng con mắt của người chồng. Ví như :

          Lời nàng chát chúa bên tai

          Từng câu giật giọng, nổi gai da gà […]

          Cám ơn nàng đã yêu chồng

          Có nàng ta có cầu vồng sau mưa

                             ( Chân thật)

Rồi bài thơ kết thúc, nhưng lại có câu “tái bút”. Người ta định nghĩa “tái bút” : “Viết thêm vào cuối bức thư, sau chữ kí” ( Từ điển tiếng Việt 1999  của Viện Ngôn ngữ, trang 870.) “Viết lại – Viết thêm ở sau bức thư” ( Từ điển Hán Việt của Đào Duy Anh, quyển HẠ,  in lần thứ 3, Trường Thi xuất bản, Sài Gòn 1957, trang 223). Vì vậy tái bút của Hồng Hạnh là một sáng tạo, như là viết thêm, như là bổ sung,  như là câu kết, có khi như là bình luận. Tôi chưa hề gặp bài thơ của tác giả nào có mục “tái bút” như vậy trong cả một đời viết bình thơ của mình!

          Có thể thấy thêm cả tập thơ TÌNH YÊU  có bao nhiêu điều, mà không trùng lặp, không nhàm. ( mặc dù đề là  sáu tám nhưng có ba bài không phải  sáu tám đó là  “Thổn thức”,  “Yêu là điều ngang trái”,  “ Làm dâu”).  Có lẽ tác giả vì thích nội dung những bài thơ này mà đưa vào, hoặc là có ý khẳng định mình không phải không thể làm những thể thơ khác, ngoài sáu tám?

Tôi muốn dành một chút để nói về mấy bài thơ “ghen”. Có thể thấy  rằng thường thì khi yêu bao giờ cũng kèm với cái ghen, nhất là đối với chị em. Chẳng thế mà ca dao đã khái quát : “ Ớt nào là ớt chẳng cay/ Gái nào là gái chẳng hay ghen chồng”. Tất nhiên mức độ ghen cũng rất đa dạng, khác nhau phụ thuộc vào địa vị, tâm trạng và hoàn cảnh riêng của mỗi người, mỗi thời. Có cái ghen ghê gớm của Hoạn Thư mà Nguyễn Du phải thốt lên : “Đàn bà dễ có mấy tay/ Đời xưa mấy mặt, đời này mấy gan”. Nhưng lại cũng có cái ghen rất nhẹ nhàng, tưởng như không, nhưng nghĩ kĩ mới thấy cũng dữ dội một cách nhẹ nhàng, lặng lẽ. Ấy là:

Nếu cùng người mới dạo chơi

Xin  anh tránh nẻo đường vui ban đầu

                 ( Phan Thị Thanh Nhàn – Con đường)

Cái thành phố Hà Nội dù rộng dài, nhưng chỉ có 36 phố phường thôi. Và cũng chỉ có ít con đường có thể dạo chơi. Vì vậy, “tránh nẻo đường vui” mới khó làm sao! Chỉ có cách “thăng thiên” nhưng không thể, vì  không có phương tiện.

           Chỉ ví dụ mấy bài “Ghen” ở cuối tập cũng cho thấy cái ghen đa dạng và sự biểu hiện cũng đa màu dữ dội đến nhường nào. Đây là một trong các ví dụ:

          Phừng phừng, xồng xộc, thét gào

          Hầm hầm, tung xới, vạch sao, bới trời

          Ồn ào, ầm ĩ  khắp nơi

          Tay vung, chân đạp, tả tơi mặt mày

                   (Ghen 2)             

Nghe rất kinh khi nàng thơ hạ bút:

                   Dằn mặt ai nhớ rõ gái này!

                                  ( Ghen)

 Yêu quá nên ghen  dữ dội đó thôi! Đó là biểu hiện tột bậc của tình yêu, đắm say, mãnh liệt.

          Tự dánh giá THƠ TÌNH của mình , tác giả viết trong bài cuối tập:

                   Thơ tình viết để bão hòa

                   Khi trầm lúc bổng làm quà cầu thân

                   Thơ tình trong sáng vô ngần

                   Giận yêu, yêu giận xoay vần thế thôi

                   Tái bút:

                    Say tình chính ở tại tôi

Không đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho người khác. Tự nhận mọi thứ “tại tôi” là một thái độ chân thành, trung thực, đáng nể trọng.

Bạn đọc có thể tự mình đọc và kiểm chứng!

Chúc mừng Lê Thị Hồng Hạnh, một cây lục bát mới của thơ ca Hà Nội và cả nước!

                                          Hà Nội, 20/1/2026

                                           THANG 3/2026