TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
TRẬP TRÙNG LONG CỐC MƯỚT XANH
Ngày: 16-10-2026THƠ NGUYỄN VĂN TRÌNH
Ngày: 16-10-2026MÙA THU TRONG THƠ TRẦN TRỌNG GIÁ
Ngày: 16-10-2026TẢN VĂN PHẠM NGỌC TÂM DUNG
Ngày: 16-10-2026EVGHENHi ONHEGIN THÁI BÁ TÂN dịch
Ngày: 16-10-2026CÔ BẢO NGỌC giới thiệu
Ngày: 15-10-2026TRUYỆN NGẮN NGUYỄN KIM RẪN
Ngày: 15-10-2026THƠ LƯƠNG MẠNH HẢI
Ngày: 15-10-2026
PHẢN HỒI MỚI
0915708232
Nổi lòng của một thời rong ruổi mà đi lênVŨ NHO 085 589 0003
ẢNH ĐẸP QUÁ! CÁM ƠN NHIẾP ẢNH GIA HOÀNG VĂN NĂM!VŨ NHO 085 589 0003
CHÚNG TÔI ĐÃ GIỚI THIỀU MỘT SỐ CHƯƠNG TRONG TÁC PHẨM DON JOAN DO NHÀ VĂN, DỊCH GIẢ THÁI BÁ TÂN DỊCH. LẦN NÀY CHÚNG TÔI GIỚI THIỆU TIẾP BẢN DỊCH TIỂU THUYẾT BẰNG THƠ "EVGHENHI ONHEGHIN" CỦA PUSKIN DO D...vũ nho 085 589 0003
KÍNH BÁC ĐINH Y VĂN! TÔI ĐÃ HỎI TÁC GIẢ ANH ẤY TRẢ LỜI RẰNG NẾU KHAI VÁY 5 TRIỆU TÁC GIẢ KHÔNG ĐỦ TIỀN NÊN KHAI RÚT NHƯ THẾ ĐỂ CÓ ĐỦ SỨC ĐỀN! HAIZA!Đinh Y Văn
Kính thưa TBT! Đúng, nàng khai bốn triệu / Tôi có năm trăm ngàn / Nàng bảo cũng tạm được/ Đủ sửa váy rách oan. Viết thật thà như vậy / Rõ ràng là kém hay / Để cái kết “cởi mở” / Nên gian gian thế này!...VŨ NHO 085 589 0003
Vu Nho · Cái váy nàng HÀNG HIỆU/ Mà giá 4 trăm ngàn/ Sao không khai 4 triệu? Nghe cứ thấy...GIAN GIAN! HAIZA! Đang truy cập: 32
Trong ngày: 106
Trong tuần: 1992
Lượt truy cập: 1986159
MÙA THU TRONG THƠ TRẦN TRỌNG GIÁ
MÙA THU TRONG THƠ TRẦN TRỌNG GIÁ
HOÀNG NAM THI
Mùa thu từ xưa đến nay luôn là nguồn cảm hứng nghệ thuật lớn của những tâm hồn thi sĩ. Trần Trọng Giá với những trang viết đậm chất trữ tình, hoài niệm, mùa thu trong thơ ông luôn mang một vẻ đẹp dịu dàng, u buồn nhưng đầy sức gợi. Đến với những bài thơ Thu của Trần Trọng Giá, người đọc như được đắm mình vào một không gian hoàn toàn khác biệt. Thơ thu của Trần Trọng Giá hấp dẫn người đọc bởi một bức tranh thiên nhiên được phác họa vô cùng tinh tế, mang đậm phong vị cổ điển pha lẫn nét hiện đại. Mùa Thu được dệt bằng những sắc màu của "Nắng dát vàng mái phố", của sắc hoa "Dã quỳ vàng " và cái màu vàng ấy khiến không gian dẫu mới chỉ nhẹ nhàng chớm thu nhưng cũng đã đủ để làm một bao trùm, một choáng ngợp "Ươm vàng lên góc trời". Đọc những câu thơ tả cảnh Thu của Trần Trọng Giá, nhiều người có cảm giác như đang được xem những bức tranh về màu thu của các hoạ sỹ chuyên vẽ tranh phong cảnh thuộc trường phái “hội họa tâm trạng” (mood landscape), đặc biệt là các kiệt tác của danh họa Isaac Levitan: Với việc sử dụng bảng màu pastel và sắc vàng óng ả để nắm bắt cái hồn của mùa thu nước Nga Hoạ sỹ thiên tài này đã “ Gói cả hồn thu Nga vào tranh của mình”. Sự hòa hợp tuyệt đối giữa bầu trời bao la và mặt nước hồ, những lối mòn phủ đầy lá rụng cùng không gian tĩnh lặng tạo nên một cảm giác yên bình, trong suốt, khiến ranh giới giữa thực và ảo như bị xóa nhòa. Trần Trọng Giá cũng vậy, ông thổi hồn vào cảnh vật bằng những cái chạm nhẹ nhàng:
“Chạm nét mảnh mai gầy
Dịu dàng trong sương gió
Sương trong hồn mắt lá...”
Hình ảnh "hồn mắt lá" đọng sương hay "nét mảnh mai gầy" của mùa thu chính là cách nhân hóa cảnh vật, biến thiên nhiên thành một sinh thể biết rung động, biết mang nỗi sầu muộn tịch liêu. Trong thơ, Trần Trọng Giá không miêu tả thu mà đón nhận thu. Thu đến và thấm vào hồn ông qua những tín hiệu vô cùng bình dị, thân thuộc nhưng lại giàu sức gợi. Mùa thu của Trần Trọng Giá không ồn ào mà đến một cách khẽ khàng đầy ám ảnh "Nghe Thu lá rụng muôn vàn tiếng Thu". Một chiếc lá rơi nhưng như gom cả hồn thu, gợi sự mênh mang, chuyển dịch của thời gian. Và trong thơ ông, Thu được luôn hiện diện bằng những biểu tượng rất đỗi bình dị, thân thuộc nhưng sang trọng:
“Một nhành cúc trước ngõ
Thơm tận hiên nhà người
Chén trà còn hơi ấm
Thu đã sang thật rồi.”
Hương hoa cúc quyện trong hơi ấm chén trà tạo nên một không gian tĩnh lặng, đậm phong vị tao nhã rất đặc trưng của mùa thu Việt Nam.
Và không chỉ có thế. Không dừng lại ở những góc phố rêu phong hay hiên nhà ở một vùng quê tĩnh lặng, không gian thu của Trần Trọng Giá còn được mở rộng biên độ ra đến tận biển khơi bao la hay vùng núi non hùng vĩ. Đây là một nét sáng tạo độc đáo, làm phong phú thêm bản đồ thơ thu Việt Nam:
“Mùa thu về phố biển
Mắt chim hồng màu mây
Áo chim xanh màu nước
Ngơ ngẩn làm tôi say.”
“Tiếng lòng dỗ giấc đa đoan
Mùa thu ơi! Dã quỳ vàng gọi ta!”
Sự kết hợp giữa cái lãng mạn của mùa thu được tạo dựng bởi cái khoáng đạt của biển, màu hoa Dã quỳ nơi núi cao, đã tạo nên một bức tranh thu tràn ngập sắc màu khiến ánh nhìn “ngơ ngẩn” say đắm của cái tôi trữ tình trở nên hợp lí. Bên cạnh hệ thống biểu tượng hình ảnh, sức quyến rũ độc đáo, trong thơ thu của Trần Trọng Giá còn nằm ở nhạc tính tự thân và nghệ thuật tổ chức nhịp điệu biến hóa. Thơ ông không bị gò bó vào những khuôn thước định hình cứng nhắc, mà nhịp điệu được kiến tạo dựa trên sự co duỗi của dòng tâm trạng, tạo nên một thứ "nhạc lòng" trầm lắng, mô phỏng sinh động những bước đi khẽ khàng của mùa thu và những đợt sóng ngầm trong tâm thức. “Nghe Thu lá rụng muôn vàn tiếng Thu”- Câu thơ tám chữ chứa đựng một độ vang lớn với sự xuất hiện của các thanh bằng tạo ra một hiệu ứng âm thanh kéo dài, vang vọng và có độ ngân rung cao. Điệp từ "Thu" đặt ở đầu và cuối câu thơ giống như một cấu trúc vòng lặp âm thanh, khiến người đọc có cảm giác tiếng lá rụng không dừng lại ở một không gian tĩnh, mà đang rơi, rơi mãi, nhân bản thành "muôn vàn tiếng Thu" vọng vào tâm tưởng.Cùng đó, là nghệ thuật ngắt nhịp và kiến tạo những khoảng lặng:
“Ta đi / qua phố cũ
Chỉ còn nghe / gió ru
Chờm lên ngày / lên tháng.
Mỗi bước chân / mùa thu.”
Thể thơ Ngũ ngôn thông thường có nhịp 2/3 hoặc 3/2 đều đặn, nhưng ở đây, Trần Trọng Giá đã bằng sự chủ động bẻ gãy nhịp điệu 2/3 ở khổ thơ đầu thành 3/2 ở ba khổ tiếp theo … khiến cả khổ thơ với những nhịp ngắt ngập ngừng, chậm rãi, tạo nên một khoảng hụt hẫng trong không gian.
“Ngày thu buồn. / Lặng nhìn hạt mưa sa
Mong manh nhớ quên, / mong manh nuối tiếc…”
Các ngắt nhịp thơ như mô phỏng chính bước đi chậm rãi, trĩu nặng suy tư của nhân vật trữ tình trên những lối mòn hoài niệm. Những khoảng lặng giữa các vế câu tạo nên một giai điệu đều đặn, triền miên như nhịp rơi của những hạt mưa thu, hay chính là nhịp luân hồi của nỗi nhớ và niềm nuối tiếc cứ lặp đi lặp lại không có hồi kết và đó chính là khoảng không để nỗi cô đơn và tiếng "gió ru" len lỏi vào. Tất cả trở thành một bản sonata của tâm hồn. “Từ trong sâu thẳm đến giờ / Thu đang xào xạc, đợi chờ bóng ai.” Nhiều điệp từ, điệp cấu trúc đã tạo ra độ vang và nhịp điệu chậm rãi, sâu lắng khiến Mùa thu được Nhân hoá với những bước đi chậm và buồn. Điều này là phù hợp với ông, một người thơ mang tiếng lòng của một con người đa đoan, luôn nâng niu những vẻ đẹp mong manh của cuộc đời.
Tuy nhiên, với Trần Trọng Giá, Thu không đơn thuần là một phơi bày cảnh vật. Và đây mới chính là cái đích mà nhà thơ nhắm tới. Với ông, Thu luôn là cái cớ để hoài niệm về tình yêu và tuổi trẻ. Đó là một thế giới thu thấm đượm sắc thái trữ tình, đầy ắp hoài niệm và những rung động tinh tế của hồn người. Qua những vần thơ của ông, mùa thu không chỉ là sự chuyển dịch của thời tiết, mà đã trở thành một chứng nhân lịch sử cho tình yêu, tuổi trẻ và những ký ức không phai mờ. Trong thơ Trần Trọng Giá, cảnh chưa bao giờ tồn tại độc lập, nó luôn là cái cớ, là tấm gương phản chiếu tâm trạng con người. Mùa thu trong thơ ông luôn song hành với hình bóng của "em"- Một người con gái dịu dàng và mảnh khảnh với những kỷ niệm xa xưa và nỗi tiếc nuối khôn nguôi về những lỡ dở, chia ly. Luôn xuất hiện trong thơ ông những câu hỏi của một thời tuổi trẻ: "Vì sao ngày ấy chúng mình chia xa?". Không thể có câu trả lời thoả đáng. Bởi tình yêu luôn có sự chông chênh và đầy bất trắc. Nó hiện diện thực như một làn môi, một bàn tay ấm. Nhưng cũng như hơi rượu say. Như chiếc lá đung đưa trong một chiều vàng, quyến rũ đến mê hoặc và cũng mong manh đến không thể nắm bắt. Chiếc lá ấy có thể lìa cành và biến mất khỏi tầm với của ta. Thời gian trôi đi, tóc đã bạc. Mùa thu trở thành nhân chứng cho một tình yêu đẹp nhưng buồn, chỉ còn lại "anh ngày xưa… và mưa…". Và thật trớ trêu khi nỗi nhớ thuở thanh xuân vẫn vẹn nguyên. Ở thời điểm đó, khi đứng giữa sắc thu vàng, sự chạnh lòng là không thể tránh khỏi: "Giữa âm thanh không lời / Tiếc mình… duyên bỏ ngỏ". Duyên bỏ ngỏ. Bàn tay chìa đón đợi bỗng hụt hẫng và trở thành một nỗi đau: "Sợi tóc bạc chẳng gói đời nhau được nữa / Nỗi đau… anh gửi vầng trăng cất giữ". “sợi tóc bạc chẳng gói đời nhau được nữa”- Một cách dùng hình tượng và cách liên tưởng độc đáo. Một lối dựng tứ độc đáo. Sợi tóc bạc vẫn có thể dùng để TRÓI ( một suy diễn trực diện). Nhưng GÓI thì lại khác. Nó khiến người đọc quên đi cái tròn lẳn, bé nhỏ mong manh của sợi tóc để đến với những liên tưởng mênh mang hơn, rộng và bền .
Ở đây, “sợi tóc bạc” không đơn thuần là dấu vết của tuổi tác, mà là một sinh thể hoán dụ cho sự hữu hạn, bất lực của con người trước dòng chảy nghiệt ngã của thời gian. Đối lập với thực tại nghiệt ngã và bất lực , tác giả lại tìm đến “vầng trăng” — một biểu tượng bất biến, vĩnh hằng của vũ trụ. Phép ẩn dụ "gửi vầng trăng cất giữ" nỗi đau mang đậm tính triết luận. Vầng trăng trên cao trở thành một "hộp báu thời gian", bảo lưu cái tình thuở thanh xuân, giúp nỗi đau người trần thế thoát ly khỏi sự tàn phá của năm tháng. Thật khéo khi đặt những hình ảnh hoán dụ, ẩn dụ mang tính chất "hữu hạn", "vô thường" bên cạnh những đại lượng không gian, thời gian "vô hạn". Và chính điều đó đã nâng tầm thơ Thu Trần Trọng Giá vượt lên trên những tiếng thở dài sầu muộn thông thường. Nó chạm tới chiều sâu của triết lí nhân sinh, nơi con người chấp nhận sự dở dang như một phần tất yếu của cái đẹp, và dùng nghệ thuật để bất tử hóa cái đẹp, biến những điều ngắn ngủi, tàn phai và hữu hạn thành mênh mông cùng Hy vọng.
Hà nội, Thu năm 2026
Nhà thơ Hoàng Nam Thi
*Một bài thơ “Mùa Thu Gõ Cửa” minh hoạ.
MÙA THU GÕ CỬA
Như thể là mùa thu
Đã đặt chân vào ngõ
Chạm nét mảnh mai gầy
Dịu dàng trong sương gió.
Bầu trời in đáy nước
Cung đàn ai vừa ngân
Sương trong hồn mắt lá
Em về thời thanh tân.
Có phải em đó không
Vẫn nồng nàn hơi thở
Chút gì? Lòng bâng khuâng
Em len vào nỗi nhớ.
Một chút đời dang dở
Lát cắt cõi trần ai
Kẻ lữ hành cô độc
Quên dần những tàn phai…
Mùa thu sang thật rồi
Nắng dát vàng mái phố
Giữa âm thanh không lời
Tiếc mình… duyên bỏ ngỏ.
Tiếc người… chân lạc ngõ
Không về cùng đón thu
Những phận người lạc phố
Vui buồn cũng vu vơ…
Chụm đầu nghe gió hát
Mắt soi trong mắt hiền
Tiếng cười ai khúc khích
Nghe lòng mình bình yên…
Trần Trọng Giá
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ