bannemoinhat2-banne3-banne4-banne5-banne6-banne7-bannecuoi
TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
PHẢN HỒI MỚI

VŨ NHO 085 589 0003

CÁM ƠN NGUYỄN THAM THIỆN KẾ!MỘT BÀI VIẾT CHI TIẾT, CHỈN CHU, KÍNH TRỌNG, ĐẦY ẮP TÌNH CẢM  VỚI NHÀ THƠ NGUYỄN ĐÌNH ẢNH!

 

VŨ NHO 085 589 0003

CÁM ƠN NHÀ VĂN BÙI VIỆT THẮNG ĐÃ VIẾT RẤT HAY VỀ GS HÀ MINH ĐỨC!TÔI ĐI THI NGHIÊN CỨU SINH, ĐÃ THỤ GIÁO GS HOÀNG XUÂN NHỊ, GS HÀ MINH ĐỨC VÀ GS PHAN CỰ ĐỆ.SAU NÀY CÓ DỊP LÀM VIỆC, TÔI ĐƯỢC GS HÀ MINH ...

 

VŨ NHO 085 589 0003

NĂM 1984, BÍ THƯ THỨ HAI ĐOÀN THANH NIÊN CS HỒ CHÍ MINH LÊ THANH ĐẠO SANG THĂM TP LENINGRAT, VŨ NHO LÀ BÍ THƯ THÀNH ĐOÀN NÊN PHẢI THÁP TÙNG ANH ĐẾN LỀU CỎ NÀY. KHI ĐÓ ANH HÒE CÔNG TÁC Ở TRUNG ƯƠNG ĐOÀ...

 

VŨ NHO 085 589 0003

CÁM ƠN ANH NGUYỄN BÁ CƯỜNG!ĐÂY COI NHƯ CUỘC TRAO ĐỔI HỌC THUẬT XUYÊN BIÊN GIỚI CỦA NHỮNG NGƯỜI LÀM NGHIÊN CỨU!GS TRẦN ÍCH NGUYÊN LÀ NGƯỜI CÓ NHIỀU CÔNG SỨC CHO VĂN HỌC VIỆT NAM!

 

Đinh Y Văn

Cảm ơn Tổng biên tập! Tôi không chủ ý “vịnh mùa thu” mà chỉ mạo muội “vịnh”…bác Nguyễn Khôi. Giữa thực trạng dường như không “còn khoảnh trời nào để cho thơ”, bác Nguyễn Khôi vẫn có “Thu Hà Nội 2026”!

 

vũ nho 085 589 0003

Hai bác cao tuổi vịnh mùa thu Bác khôi thấy nóng, bụi bay mù Bác Y Văn lại thấy trời man mát Hai bác khác mà CHUNG nét THU!

 
Xem toàn bộ
Đang truy cập: 161
Trong ngày: 591
Trong tuần: 2307
Lượt truy cập: 2299896

NGUYỄN THAM THIỆN KẾ giới thiệu NGUYỄN ĐÌNH ẢNH

 

NGUYỄN ĐÌNH ẢNH - LỮNG THỮNG MỘT NIỀM THƠ
           
                   Nguyễn Tham Thiện Kế
 
 
Giấy viết đến vạn trang/ Sách đọc thì như núi
Thi tứ cứ mênh mang/ Gió sương đầy hai túi.
(Tự trào - Nguyễn Đình Ảnh)
1. Mùa thu 1984. Thư viện tỉnh Vĩnh Phú, đầu giờ chiều thứ bảy, tôi bỗng gặp một trong những thần tượng của mình ở vùng trung du: Nhà thơ Nguyễn Đình Ảnh. Vâng, nhong nhóng như cây măng giang, tôi vừa giã từ lính biên giới về nhận việc ở phòng Xuất bản, Sở Văn hóa - Thông tin.
Hơn chục nhân sự, ba tháng ra một số tạp chí Văn hóa Vĩnh Phú, và cấp giấy phép xuất bản nhất thời. Thưa việc, chưa có mấy bạn nên tôi có mỗi thú đi thư viện lục sách, hóng báo chí mỗi buổi chiều. Thư viện tỉnh thời ấy có phòng đọc nằm ở tầng trệt của dãy nhà 5 tầng thuộc Sở Văn hóa - Thông tin, nơi tập trung nhiều cơ quan, vốn được thiết kế dành cho các cửa hàng bách hóa, sách báo, vàng bạc, triển lãm ảnh…
Kho sách thì đặt ở tầng 2, tầng 3. Từ tầng 4, tầng 5 là nơi làm việc của Phòng Xuất bản và Phòng Văn hóa quần chúng. Độc thân, tôi được ăn ở ngay tại phòng làm việc rộng hai lăm mét vuông kể cả ban công. Mỗi khi nhận sách mới, chuyển dịch, kê kích giá kho, tôi và mấy nhạc công sáo nhị của tầng 5 thường được các chị bên thư viện gọi lên ưu tiên “giúp một tay”. Xong việc thì bồi dưỡng kẹo dồi, mía khẩu, bưởi, hoặc sắn luộc.
Và một chiều thứ bảy, tôi bước vào phòng đọc thấy vắng teo, định toe toét cười trêu thủ thư Bích Hạnh có đi thăm nhà văn Hương Sen, tác giả truyện ngắn Cái Lỗ hay không. Hì, Hương Sen - vốn là đồng ngũ với tôi đang chờ đi học VGIK, cũng là người quen của chị.
Đang mải viết sổ, chị Bích Hạnh đưa tay lên miệng “suỵt”, đánh mắt vào góc phòng đọc có cửa sổ lớn nhìn ra bãi cỏ bên hông tòa nhà. Nơi đó, một người đàn ông trung niên, áo cộc tay vải kẻ tông xanh, trán cao, tóc đen vắt ngôi trái, mũi cao, khuôn mặt trắng và đôi mắt sáng một cách khác thường, đang ngồi chú mục vào trang báo Văn nghệ. Cuốn sổ tay bìa simili nâu cài chiếc bút Trường Sơn nhựa nâu tím. Chiếc mũ vải dáng fedora úp cạnh chiếc cặp da bò cồng kềnh những khóa mạ và đai chằng.
Nhận được tín hiệu phải thận trọng, tôi nín phắc, khẽ hỏi thì thào:
- Nhân vật nào đấy ạ?
- Em chưa biết thật à? Về được ba tháng rồi mà không biết nhà thơ Nguyễn Đình Ảnh sao? Tuần nào mà anh ấy chẳng đến thư viện!
Trời đất. Tôi đâu có nghĩa vụ phải biết một ai đó nổi tiếng. Nhưng quả thực cái tên Nguyễn Đình Ảnh ít nhiều đã khiến tim tôi xốn xang. Kí ức tôi như được cởi niêm phong về những buổi Tiếng Thơ của Đài Tiếng nói Việt Nam.
Chỉ riêng bài "Chào Đất Nước" sáng tác năm 1970, lần lượt được ca sĩ Phan Muôn trình diễn bằng giọng baritone đến giọng ngâm chuông vàng huyền thoại của nghệ sĩ Vũ Kim Dung thể hiện, đã đủ tô son cho tên tuổi ông. Chưa kể những bài thơ lẻ kí tên Nguyễn Đình Ảnh xuất hiện thường xuyên trên tạp chí Văn Nghệ Quân Đội, tạp chí Sáng tác mới, báo Văn nghệ, báo Quân Đội Nhân Dân, đã đồng hành với tôi suốt bao năm quân ngũ.
Thời mà tác giả có bài đăng báo là cả một sự kiện. Ba bốn tác giả gộp dồn thi phẩm, xếp hàng dăm năm mới đến lượt ra tập sách mỏng không in nổi chữ gáy bìa... Vậy mà cái tên Nguyễn Đình Ảnh quý nào cũng chình ình trên các ấn phẩm. Giờ đây, ông bằng xương bằng thịt ngồi trước tôi - một kẻ ham danh chữ tuổi đôi mươi, thực sự đã tạo nên một làn sóng hâm mộ cuồng nhiệt.
2. Hồi mới tòng sự về Sở Văn hóa - Thông tin, tôi và ông thường hay đụng nhau ở xưởng in. Cùng một công việc là biên tập và đi theo dõi nhà in, thế nhưng độ khó của mỗi tờ tạp chí lại hoàn toàn khác nhau, chẳng thể nào bì được. Bên tạp chí Văn hóa của tôi chủ yếu đăng các văn bản, chỉ thị, các bài viết về phong trào đã thành khuôn mẫu sẵn. Còn tạp chí Sáng tác mới của ông thì tuyền là các tác phẩm hư cấu lẫn phi hư cấu, thời ấy rất dễ bị người ta suy diễn này nọ. Công việc biên tập bên ấy vì thế mà chênh vênh, áp lực lắm.
Sau giờ làm việc, anh em chúng tôi thường la cà vào Phòng Mỹ Thuật để uống trà vặt với anh Tuấn “khắc”. Không ít lần cầm cuốn tạp chí Văn hóa Vĩnh Phú còn thiết kế tuềnh toàng của tôi, ông lại tận tình bảo: Chỗ này cậu nên điều chỉnh lại, chỗ kia nên thay kiểu chữ title (tiêu đề), góc nọ nên đặt cái vi-nhét (vignette) cho hài hòa, chứ để đất trống trông rỗng cả mắt, phí của trời đi.
Ông còn nhắc anh Tuấn “khắc” mở ngăn kéo, tìm mấy bản khắc gỗ nhỏ điều chỉnh chèn vào cho vừa vặn. Nhờ cái sự “mách nước” đầy kinh nghiệm của ông mà đến kỳ thanh toán nhuận bút, tự dưng tôi được nhận thêm mấy chục ngàn đồng – khoản tiền có được nhờ việc đẩy thêm các họa tiết hoa văn dân gian, bông hoa, cây đàn, hay một vài câu thơ, câu danh ngôn vào những khoảng “đất trống” trên trang báo.
Hí hửng vì nhận được khoản tiền trời ơi đất hỡi ấy, tôi nèo kéo năm lần bảy lượt thì ông và anh Tuấn "khắc" mới chịu tập hợp đủ bộ ba để thoát khỏi cổng xưởng in. Chúng tôi băng sang bên kia đường Hùng Vương, hướng thẳng vào quán lòng lợn tiết canh Kiên Cường Trung Hậu. Quán vốn chỉ bán đồ ăn sáng, thế nhưng hôm nào khách cũng nhây đến tận 11 giờ trưa mới đóng được cửa.
Tôi hào hứng gọi đồ búa xua. Trái ngược với sự vồn vã của đàn em, ông lại tỏ ra khá thờ ơ. Ông hết nhấc mũ ra lại đặt cặp xuống, rồi đưa tay vuốt vuốt hàng lông mày – một thói quen cố hữu của ông mỗi khi suy nghĩ – mãi mà vẫn chưa chịu vào cuộc. Ông ăn uống đểnh đoảng, chủ yếu chỉ nhấp rượu. Vẫn là be rượu thần thánh rút ra từ chiếc cặp da cồng kềnh cùng chiếc chén mắt trâu bạch định. Anh Tuấn “khắc” và tôi thay nhau gắp thức ăn mời đầy bát, nhưng ông vẫn hờ hững, miếng được miếng mất. Trong khi hai đứa em đã lèn chặt bụng nào dồi, vách, dạ dày, lòng non, tràng trễ cho đến cháo tiết, thì ông vẫn chưa vơi nổi nửa be rượu, sắc diện trên gương mặt mới chỉ hơi hửng hồng.
Ông ngồi ăn ở đó với chúng tôi, nhưng tâm trí và sự suy tưởng dường như đang bảng lảng ở tận đâu đâu. Mỗi lần tôi hoặc anh Tuấn nhắc ông đụng đũa, thì nhà thơ lại giật thột, ngơ ngác:
- Các cậu bảo cái gì ấy nhỉ?
Hai đàn em, chỉ biết nhìn nhau không biết là bực hay buồn. Đã mất công, mất sức mời mọc, chèo kéo kính ngưỡng mà đàn anh cứ đỏng đảnh như thế thì phải làm sao?
3. Chọn một khoảng an toàn nhưng đủ tầm quan sát, người thơ ngồi trong góc phòng đọc ấy với tôi chẳng khác nào một tượng đài. Thấp thoáng trong phong thái của Nguyễn Đình Ảnh, tôi tưởng tượng ra một Sergei Yesenin – ông hoàng thơ trữ tình đồng quê Nga; một Guillaume Apollinaire – người đặt nền móng cho thơ hiện đại Pháp; một Jacques Prévert nổi tiếng với những bài thơ giản dị, giàu tính nhạc; hay một Walt Whitman – người chỉ với tập “Lá cỏ” xuất hiện từ thế kỷ 19 đã định hình toàn bộ nền thơ thế kỷ 20 của nước Mỹ.
Và sự suy tưởng ấy đã linh cảm đúng về trữ lượng kiến thức văn chương sâu rộng của ông mà tôi được chứng kiến sau này. Trong những cuộc rượu trà ngẫu nhiên, hễ nhắc đến bất kỳ tên tuổi Nobel hay văn hào lớn nào, ông lại trầm xuống. Ông trịnh trọng vuốt mái tóc (mà thêm những năm đã thưa thoáng trên vầng trán trí huệ), chẹp miệng nhấp một ngụm chén rượu hạt mít. Mấy ngón tay vê vê rồi búng nhẹ lớp vỏ lụa hồng của hạt lạc rang, lim dim mắt, khẽ khàng như đang lật từng trang sách dưới ánh đèn vàng hắt sáng trên bàn.
Giọng ông bắt đầu thầm thào như đọc kinh cầu, dẫn lại một vài câu hoặc cả bài thơ, lúc cao hứng có thể tấu vanh vách cả văn xuôi. Thuộc thơ thì nhiều người, nhưng thuộc văn xuôi như ông ở vùng trung du này, chắc cũng chỉ có một.
Không hiểu sao, ông đặc biệt thích đoạn kết tiểu thuyết “Sông Đông êm đềm”, và đoạn kết truyện ngắn “Cây phong non trùm khăn đỏ” của Aitmatov. Ông nói say mê về bi kịch tận cùng của Grigory Melekhov khi người tình Aksinia qua đời trên đường trốn chạy. Và ông cũng ngửa mặt lên như thể đang nhìn thấy hình ảnh "vầng mặt trời đen" – biểu tượng nghệ thuật đỉnh cao thể hiện sự sụp đổ toàn triệt trong tâm hồn Grigory trước khi anh buông bỏ vũ khí để trở về bên đứa con trai còn lại. Hoặc cũng có thể ông cất giọng trầm nhẹ: "Hôm ra đi tôi lại đến bên hồ..." – những dòng nằm ở đoạn kết của truyện ngắn “Cây phong non trùm khăn đỏ”. Ông đọc văn Aitmatov mà như đang tự sự về chính cuộc đời mình, đầy cay đắng và xót xa cùng nhân vật Ilyas khi phải rời xa quê hương, từ biệt mối tình khắc cốt ghi tâm với Asel cùng rặng núi Thiên Sơn và hồ Y-sức-un huyền thoại.
Cũng bởi cái sự say mê văn học ngoại quốc đến mức cực đoan ấy, cánh văn nghệ vừa nể lại vừa hay châm chọc ông, bèn ứng tác hai câu thơ giễu nhại thế này:
Thứ nhất là Y-sức-un
Thứ hai là nấm cuốc-gan lùm lùm…
(Hình ảnh "nấm cuốc-gan" ấy chính là một biểu tượng mọc trên thảo nguyên bên đường, nơi chàng Cossack Grigory Melekhov sải ngựa trở về thăm Aksinia trong Sông Đông êm đềm).
Chưa hết, người ta còn truyền tai nhau một vế câu đối vui đầy tính giai thoại: “Đình Ảnh, Đình Anh, Đình Hữu Bổ/ Tất Văn, Tất Ứng, tất ni lông.”
Số là vào cái thời in ấn còn sắp chữ chì thủ công, cái tên Nguyễn Đình Ảnh trên mặt báo thường xuyên bị lỗi kỹ thuật làm mất đi dấu hỏi, thành ra "Đình Anh". Tiện đà, người ta ghép luôn với ngôi đình ở làng Hữu Bổ xứ này. Còn vế đối lại, "Tất Văn" chính là bút danh của nhà văn Tất Ứng – người chuyên viên Phòng Xuất bản cùng với tôi, được đem đối chọi một cách hóm hỉnh với món "tất ni lông" thời bao cấp mà chắc hẳn ai sống qua thời đó cũng đều nhẵn mặt.
Nhưng đấy là câu chuyện của những tháng năm sau.
Ở thời điểm mà hình ảnh thi nhân trong tôi đang nhuốm màu huyền bí, thì hành động tiếp theo của nhà thơ lại khiến tôi xây sẩm mặt mày vì ngỡ ngàng. Vâng, người thơ dừng bút ghi, với tay kéo chiếc cặp da sáp căng phồng như con ba ba sắp đẻ trứng, lạch xạch mở khóa. Cái nắp cặp lật ngửa, bàn tay vừa cầm bút xong đã thận trọng bày ra mặt bàn một loạt "báu vật": một “móm” cọ đựng trám đen, ống điếu thuốc lào bỏ túi có cái nõ nhôm đúc sáng nhoáng dài hơn gang tay (na ná khẩu súng lục giảm thanh của một điệp viên), và một hộp sắt tây dập nổi hàng chữ “Unguentum” to nửa bàn tay, dày bằng hai chiếc bánh quy Hương Thảo chồng nhau để đựng thuốc lào.
Đó là chiếc hộp từng chứa thuốc bôi ghẻ của Tiệp Khắc viện trợ, thứ màu mỡ vàng ngà, nồng hắc, khét như nhựa đường quyện diêm sinh mà tôi đã quá quen thuộc từ những ngày tân binh.
Đã hết đâu, rồi "kịch" một phát, chiếc nậm rượu sứ men lam dộng xuống mặt bàn gỗ lim, miệng bọc đồng vàng, nút bần rượu vang được gọt lại, đi kèm là một chiếc chén mắt trâu bạch định.
Khề khà, nhà thơ xoay xoay hộp thuốc lào, nhón rút vài sợi, nhồi chặt vào nõ rồi lom khom lách qua mấy hàng ghế và dãy bàn trống. Ông đi vòng ra phía ngoài hành lang đầu hồi, ghé lưng lên thành bồn hoa sặc sỡ những bông hoa bóng nước và mười giờ. Trên tay ông bỗng xuất hiện chiếc bật lửa và vỏ bao diêm xé mảnh thay cho đóm tre ngâm. Bặm chặt miệng, đôi mắt sáng nhắm tịt, khói thuốc lào đùn ra trắng xóa như bếp mới nhóm củi ướt…
Hút một nõ thì còn khả dĩ, đằng này nhà thơ “thiêu” liền hai bi. Khói chưa kịp tan, hai tay ông đã quờ quạng như vồ chuồn chuồn trong không khí, người lắc lư, mồ hôi vã ra, mắt lờ đờ đảo lên toàn lòng trắng.
Ôi, hình tượng thanh tao của nhà thơ sụp đổ trong tôi như bù nhìn trát bùn rơm gặp mưa rào. Nhà thơ ai lại hút thuốc lào như viên quản lý nhà ăn, như ông nông dân chân lấm tay bùn! Đôi phút lướt qua mà ngỡ như cả một ngày oi nóng.
Lát sau, nhà thơ lại lững thững trở vào phòng đọc. Lại ghi chép. Lại đứng lên ngồi xuống lượn quanh các ô ngăn chứa báo chí.
Chỉ đến khi ông rót rượu. Cầm chiếc chén sứ bạch định nâng ngang mặt – một hình ảnh tao nhã mà tôi mang máng thấy trong bức ảnh chân dung mờ nhòe của cụ Yên Đổ Nguyễn Khuyến. Thao tác xoay chén rượu, thẩm vị, định hương hồi lâu mới ghé môi nhấp, gọi là một sự tiếp hơi nhận khí, thì cảm xúc kính ngưỡng của tôi dành cho Nguyễn Đình Ảnh mới thực sự quay trở lại.
4. Ngôi nhà đồi gió reo, nắng rải và cây trĩu trái của ông chẳng mấy khi vắng tiếng nói cười. Đặc biệt là khách văn chương, bè bạn thân thiết thì ông chẳng bao giờ thiếu. Những Bằng Việt, Đỗ Chu, Nguyễn Trí Huân, Chu Lai… hễ có dịp đi công tác mạn ngược, cứ qua ngả Việt Trì là bao giờ cũng phải tạt vào ghé thăm ông để đàm đạo thơ văn, thời thế.
Giới văn nghệ vẫn còn truyền tai nhau một giai thoại dở khóc dở cười. Lần ấy, nhà văn khách đến thăm nhà Nguyễn Đình Ảnh. Trong cuộc thù tạc hôm đó, họ hết đọc thơ lại đọc kịch, bàn bạc đủ thứ ý tưởng sáng tác độc đáo. Rượu cạn thì chuyển sang bia, kéo dài mãi quá nửa đêm mới chịu đi ngủ.
Tư gia của nhà thơ ngự trên sườn đồi, trước mặt là cánh đồng hoang vắng có con đường sắt hun hút chạy qua, thời ấy trộm đạo cũng thường hay “viếng thăm, sục sạo”. Sợ đêm hôm mệt mỏi ngủ say, đạo chích cạy cửa vào lúc nào không biết thì phiền, nên vợ chồng nhà thơ đêm nào cũng cẩn thận buộc chằng cả thanh xà beng ngang cánh cửa sổ cho thật chắc chắn.
Gần sáng, tỉnh giấc giữa chừng, nhà văn khách bỗng thấy "mót" quá. Khổ nỗi cửa chính cửa phụ đều đã bị khóa chặt bằng xà beng thép, ông lại ngại đêm hôm không dám gọi chủ nhà thức giấc. Bí quá, ông đành rón rén mở hé cánh cửa sổ nhìn ra vườn để "xả van" tồ tồ xuống bãi cỏ phía dưới. Tiếng nước xối mạnh trong đêm vắng làm kinh động đến giấc ngủ của chủ nhà.
Ngỡ là trộm đang cạy cửa, hai vợ chồng nhà thơ nháy nhau thức dậy, người thủ sẵn chiếc đòn gánh, kẻ cầm chiếc chày giã cua, rón rén bước ra phòng khách để rình bắt quả tang. Đúng lúc cao trào, nhà văn khách quay lại giật mình, đành chữa thẹn bằng một câu kêu trời:
- Ôi kìa, ông bà định giết tôi đấy à?
Không hiếm khách văn cùng ông bình tán chữ nghĩa, rù rì dẫn trích, tranh biện quên cả thời gian. Nhưng đến bữa, vợ ông vẫn bưng mâm cơm có cá kho, đậu rán, canh cua, cà pháo cùng chai rượu nút lá chuối, giục giã mươi lần họ mới chịu xoa tay ngãng ra, thưa mời bạn chén rượu nhạt.
Dù có làm gì hay gặp hoàn cảnh ngặt nghèo đến mấy, ông lúc nào cũng giữ vẻ điềm tĩnh: Áo bỏ thùng, dây lưng cài khít quanh eo, quần là phẳng phiu, chiếc mũ fedora đã chuyển màu rêu dạ mịn, và đôi dép xăng đan chầm chậm bước. Dường như mỗi bước chân cắm cúi của ông là một nốt dấn sâu vào những ý nghĩ văn chương mung lung nào đó.
Ngay cả thời điểm ngôi nhà gạch xỉ bị người chủ đất cũ giở thói côn đồ lật kèo (vì khi mua bán đôi bên chỉ giao ước miệng), dẫn đến kiện tụng đòi lại đất khiến ông suýt nữa trắng tay, vậy mà có khách đến nhà, Nguyễn Đình Ảnh vẫn hiện lên với vẻ bất biến. Ông vẫn trưng chiếc áo may-ô gián nhấm, chiếc quần đùi lửng buông thõng dây rút, chân xỏ đôi guốc mộc lẹt quẹt đi mở tủ. Ông chậm rãi cầm nậm rượu sứ, xếp chén, bày đĩa lạc rang, trong khi chờ ấm nước đun sôi dưới bếp. Hai bàn tay ông điềm tĩnh đặt trên gối. Ánh mắt sáng của ông cứ trầm sẫm xuống dưới đôi lông mày đã xuất hiện những sợi “bảo thọ” mọc dài bất thường. Ông lặng ngắm khu vườn mà góc nào cũng sum suê hoa trái – khu vườn được tưới tắm bằng mồ hôi của người vợ hiền, người vừa buông phấn giáo án là đã vội vơ cuốc vung liềm, cùng năm đứa con thơ lít nhít quanh nhà.
5. Ông giữ chức Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Phú Thọ (1997 – 2002). Đó là thời điểm hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc vừa được tái lập, cũng là thời kỳ chính trị Việt Nam ổn định, vừa vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính châu Á và tiến tới ký kết Hiệp định Thương mại song phương với Hoa Kỳ (BTA) năm 2000. Năm 1997, Việt Nam chính thức hòa mạng Internet, mở ra kỷ nguyên số hóa và bùng nổ thông tin toàn cầu. Đời sống văn hóa nghệ thuật trở nên cởi mở, phong phú hơn với sự giao thoa văn hóa quốc tế (như làn sóng phim ảnh Hàn Quốc).
Mọi ngành, mọi nghề khi ấy đua nhau khoe sắc. Đặc biệt là trong lĩnh vực xuất bản, dù luật chưa chính thức cho phép nhưng trên thực tế, từ năm 1997 đã xuất hiện các làn sóng "xã hội hóa" mạnh mẽ. Nhiều nhà sách tư nhân lớn tham gia vào cả ba khâu: Tổ chức bản thảo, in ấn và phát hành. Họ tự chuẩn bị bản thảo, bỏ vốn, sau đó đến các nhà xuất bản để thỏa thuận mua hoặc xin cấp "giấy phép xuất bản".
Bởi thế, các nhà văn nhà thơ, dù có “thẻ” hội viên hay không, cứ đua nhau bỏ tiền túi ra xuất bản tác phẩm. Họ tổ chức những buổi ra mắt sách linh đình, mời ca sĩ nổi tiếng, mời vũ đoàn nhảy múa và bày biện hàng trăm bàn tiệc.
Nhưng với riêng Nguyễn Đình Ảnh, dù đang đương chức Chủ tịch Hội, hàng ngày ông vẫn lọ mọ với dáng người mỗi ngày một khòm, tự đi bộ từ nhà ra cơ quan. Tự đun nước. Tự lấy sách báo. Rồi lại ghi ghi chép chép. Những cuốn sổ tay của ông cứ mỗi ngày một dày thêm. “Cứ vui như thế buồn như thế/Ai biết ngày mai sẽ thế nào.” Chỉ khi nào phải sang tỉnh họp hành, người ta mới thấy ông chỉnh tề ngồi ô tô, thắt cà vạt, mặc áo sơ mi trắng và đi đôi giày mõm ngoé.
Tiền kinh phí cấp trên phân bổ thế nào thì ông gói ghém dùng thế ấy. Ông không bao giờ hạ mình chạy chọt, và cũng chẳng biết chạy đường đi nước bước sau hậu trường, càng không bịa tạc lý do để xin kinh phí mở các trại sáng tác trá hình – mà thực chất chỉ là để đi giao lưu, thù tạc ngoài chuyên môn.
Ông tùng tiệm, chắt chiu sao cho đủ ra tạp chí, đủ đầu tư cho các hội viên có bản thảo tốt được xuất bản, và đủ để tổ chức hội họp đầu năm cuối năm là đã viên mãn.
Trong khi đó, từng có anh văn nghệ, hôm trước còn mày tao chi tớ với đồng nghiệp, hôm sau được bầu vào ngồi ghế lãnh đạo đã bắt cả mấy chục con người phải lèn chặt trong chiếc xe ca hỏng điều hòa suốt nửa tiếng đồng hồ, chỉ để gã khề khà ngồi đánh giày trong nhà và đợi vợ chuẩn bị cùng đi tham quan. Rồi người ta còn nghĩ ra cả cái cách bắt hội viên đóng “phí công đoàn”, nghĩa là phải trích lại phần trăm từ số tiền đầu tư hay giải thưởng ít ỏi cho văn phòng Hội.
Chỉ có ông là vẫn thế. Có lần tôi có một bản thảo chờ duyệt ở nhà xuất bản, vì điện thoại hỏng nên đành xin phiền số điện thoại bàn của cơ quan ông để làm điểm hẹn thông tin. Không phải lần nào tôi cũng đến kịp, những lúc ấy ông lại nhận hộ rồi ghi chép vô cùng cẩn thận, hoặc ông tự mình sáng kiến ra một cuộc hẹn khác để thay tôi trả lời đối tác.
Một hôm, tôi vừa mới thò mặt đến cổng Hội thì đụng ngay ông đang đứng bên gốc đại. Mắt chớp chớp liên hồi, gương mặt ông có vẻ cáu, nhưng nét thư sinh khiến ông chỉ hơi đỏ mặt lên một chút. Ông bảo:
- Từ giờ cậu có hẹn với nhà xuất bản thì phải nhớ cho chính xác nhé. Để hôm thứ Sáu vừa rồi, tớ cứ phải chôn chân ở cơ quan suốt cả buổi, chẳng dám bước chân ra ngoài. Có thằng bạn học cũ hẹn tớ ra đón ngoài bến xe mà tớ đành phải lỗi hẹn, phải nhờ bà Thanh đi thay đấy!
Tôi ngớ người ra một lúc rồi mới sực nhớ, phân trần rằng công việc với nhà xuất bản đã được giải quyết xong từ trước và em cũng đã báo cáo với anh rồi còn gì. Nghe đến đó, ông chợt ngẩn ra rồi cười xòa, nhấc chiếc mũ vải lên gãi gãi đầu đầy hiền hậu.
Hôm trước, đã biết tên rồi
đến hôm sau gặp, lại hỏi...
Hay quên nhiều chuyện trên đời
mà thơ - viết đâu nhớ đấy
Nhờ công cuộc đổi mới, trên cương vị của mình, ông có cơ hội tham quan mấy nước trong khu vực ASEAN. Và cả Trung Quốc. Tôi hỏi cảm giác của ông về mấy nước Đông Nam Á. Nhà thơ thở dài, im lặng lâu lắm mới ể oải:
- Thành phố của họ quy củ, đâu đâu cũng như công viên. Nhưng sắc diện con người thì không đẹp bằng dân Việt ta.
Nhưng trước chuyến đi Trung Quốc ông háo hức ra mặt với cảm giác tiếp xúc trực tiếp nền tảng văn hóa đồ sộ, văn chương sâu sắc của Tư Mã Thiên, La Quán Trung, Bạch Cư Dị, Thôi Hiệu… sẽ được đặt chân lên những viên gạch xây Vạn Lý Trường Thành và chiêm ngắm Hoàng Hạc Lâu.
Nửa đùa nửa thật, tôi nhắc ông: “Nếu đến Vạn Lý Trường Thành thì anh nhặt về cho em một mẩu gạch hoặc một viên sỏi nhé”. Đoan chắc, ông hứa như đinh đóng cột. Nhất định, nhất định rồi. Sau nửa tháng gặp lại, ông đã phân trần:
- Ồ, cậu ạ gạch xây tường nó to lắm, chắc lắm không thể ghè nổi lấy một mảy. Đi xuống chân thành định kiếm một hòn sỏi mang về cũng không được. Nhân viên bảo vệ gắt nhặng lên như cắn cấu mình đến nơi.
Tôi cười cười vẻ không tin lắm. Nhưng mãi sau, sang châu Âu đến di tích Olympic cổ đại (thánh địa Olympia) nằm ở vùng Peloponnese, phía tây đất nước Hy Lạp, khi ra về, tôi vừa cúi xuống nhặt một mảnh đá Marble vỡ rời lập tức đã bị cảnh sát túm giữ luôn cánh tay.
6. Chắc ông đã thấm thía thế nào là sự nổi tiếng. Bởi cái sự nổi tiếng sớm ấy đã khiến ông gặp không ít chuyện dở khóc dở cười. Những năm chín mươi, đương lúc ngồi cặm cụi biên tập ở trụ sở Hội, ông bỗng tiếp một người hâm mộ đến tặng năm lạng chè móc câu để trả nghĩa, vì cô được nhà thơ tặng bản chép tay bài thơ “Trước cổng trời” kèm chữ ký đàng hoàng. Thế nhưng, thoạt thấy người đàn ông có vầng trán hói với lọn tóc vắt ngang, đang lững thững kẹp cây bút bi bước ra khỏi phòng, cô gái đến từ nông trường chè Vân Lĩnh suýt nữa khóc òa.
Cô liền ôm chầm lấy người đàn ông luống tuổi mà phân trần:
- Ôi, bác đừng đùa cháu nữa, đây đâu phải nhà thơ Nguyễn Đình Ảnh… Anh ấy phải cao to, trắng trẻo, luôn đeo cái máy ảnh, phóng chiếc Comfort S51 men sứ kia cơ ạ…
Chàng Nguyễn Đình Ảnh vốn là môn sinh trường Cấp III Hùng Vương (thị xã Phú Thọ) – ngôi trường trung học đầu tiên ở Đất Tổ, cũng là một trong 7 ngôi trường trung học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Là bạn đồng tuế với nhà thơ Phạm Tiến Duật, thời đi học, khi tham gia cuộc thi giải toán khó trên báo Người giáo viên nhân dân, Nguyễn Đình Ảnh đã xuất sắc ẵm giải Nhất nhờ một lời giải bằng thơ độc đáo có một không hai.
Sự kiện ấy vang dội đến mức, đích thân nhà thơ Xuân Diệu đã lặn lội lên tận trường để trao giải thưởng cho người học trò đặc biệt này. Chẳng biết có phải do cú huých định mệnh đó hay không mà từ một cậu học sinh chuyên toán, Nguyễn Đình Ảnh bỗng quay ngoắt để trở thành một tín đồ trung thành của thi ca.
Ông chọn cho mình một lối sống riêng: Đi guốc mộc, mặc áo ta, hệt như các cụ đồ nho thời trước. Bước chuyển tiếp trong cuộc đời đưa ông đến với Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội – một trong những cái nôi học thuật nghiêm cẩn và danh tiếng nhất bấy giờ.
Sau đó, ông nhập ngũ, trưởng thành và nổi tiếng trong màu áo Quân chủng Phòng không - Không quân, là bạn đồng ngũ với những tên tuổi lẫy lừng như Đỗ Chu, Nguyễn Khắc Trường, Nguyễn Trí Huân… Khi tiếng súng chiến tranh khép lại, người lính ấy lựa chọn trở về quê hương, lặng lẽ phụng sự cho phong trào văn nghệ tỉnh nhà.
Ông sớm nổi tiếng và sớm được bạn bè, đồng nghiệp tôn vinh. Đặc biệt, khi bài thơ “Trước cổng trời” của ông được lựa chọn đưa vào giảng dạy trong chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5, rất nhiều người đã đến chúc mừng. Thế nhưng, trước vinh dự ấy, ông chỉ cười buồn rồi đáp:
- Ừ, thì cũng gọi là hay. Nhưng một tác phẩm được đưa vào sách giáo khoa không có nghĩa là nó đã được bảo đảm về giá trị nghệ thuật. Đôi khi, nó chỉ đáp ứng đúng các tiêu chí về mặt ngữ liệu sư phạm, thuộc về một chủ đề nào đó mà thôi. Nhà văn, nhà thơ thực sự thì đừng nên coi việc được đưa vào sách giáo khoa là thước đo cho một danh tác.
Giữa đám đông, ông không bao giờ tỏ ra vượt trội hay lớn tiếng. Ông thường chọn một góc chẳng ai để ý, loay hoay với chiếc điếu thuốc lào bỏ túi hoặc mở sổ ghi chép, chú giải thêm điều gì đó. Thế nhưng, mỗi khi trong giới xảy ra tranh luận về văn chương, cần phân giải đúng sai các dữ kiện lịch sử hay điển tích, ai đó lại nháo nhác bảo:
- Ông Ảnh đâu nhỉ? Chuyện này phải hỏi "Y-sức-un" thì mới ra ngô ra khoai!
Thì lúc ấy, ông mới sực ngẩng lên, ngơ ngác:
- Cái gì thế…?
Và rồi khi được mọi người kể lại câu chuyện, khi đã tường tận ngọn ngành, ông chỉ cần phán một câu ngắn gọn là đám cãi vã liền lập tức im bặt, ai nấy đều tâm phục khẩu phục.
Đã là dân văn nghệ thì ai cũng có cái tôi rất lớn, luôn đặt nó lên trang nhất, luôn thích so sánh, đối chiếu anh A với cô B. Ban đầu cuộc rượu thì còn khen chê tác phẩm, nhưng về sau, người ta lại rất dễ lôi chi li củ tỉ mọi thói hư tật xấu của những kẻ vắng mặt ra để làm thứ mồi nhắm suông. Gặp những cảnh huống ấy, Nguyễn Đình Ảnh tuyệt không bao giờ hòa vào dòng chảy thị phi. Ông lặng lẽ cầm lấy chiếc điếu cày bỏ túi, kéo lệch chiếc mũ vải trên đầu rồi lẳng lặng bước ra ngoài.
7. Chẳng có gì lạ trước cách nhìn nhận về sự nổi tiếng của đám đông, hay từ không ít ý kiến của giới “phê bình dạo”, những kẻ chuyên té nước theo mưa, phát thanh lại ý kiến của người khác mà không chịu nghiên cứu để tự đưa ra lời luận giải. Điều này không chỉ đúng với trường hợp của Nguyễn Đình Ảnh, mà còn với nhiều tác giả khác nữa.
Đóng góp thực sự của ông không hề dừng lại ở hai bài thơ khiêm tốn được truyền thông tung hô từ những ngày đầu cầm bút. Di sản ông để lại dày dặn và đa dạng hơn thế rất nhiều. Nó nằm ở tầng thứ hai nếu phân định vị thế trong dòng chảy thơ ca chiến trận, thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội cho đến giai đoạn đổi mới và hội nhập, đặt cạnh những tên tuổi như Trúc Thông, Vương Trọng, Nguyễn Đức Mậu, Trần Nhuận Minh…
Bởi ở vị trí đỉnh cao phía trên đã là những cây đại thụ như Nguyễn Khoa Điềm, Trần Mạnh Hảo, Hữu Thỉnh, Thu Bồn, Thanh Thảo…
Chỉ riêng phần thơ về chức phận công dân được ông tiếp nối một cách dày dặn, khúc triết với tư thế đàng hoàng, cao giọng – cái cao giọng được bảo chứng bởi học vấn và cảm xúc thời đại mang lại.
Nó trải dài từ đời sống quân ngũ phổ khắp đất nước cho đến những miền quê hương Đất Tổ. Đi theo dấu chuyển dịch của số phận nhà thơ, phần di sản này đã đủ để làm nên diện mạo thơ ca của cả một vùng đất.
Trong trường ca "Những kỳ tích trên một vùng đất", ông từng viết đầy tự hào:
“Đây là nơi lần đầu tiên từ trong nôi, tôi đã nghe mẹ hát: “Sông Thao nước đục, người đen…” …Tháp chuông nhà thờ Hưng/ ống khói khu Supe phốt phát/ những bãi ngô, những cồn cát/ vòm thông xanh trên mái Đền Hùng/ chim Lạc bay trên mặt trống đồng/ hoa sen tạc bên thành bệ đá/ những vạt sắn, những nương chè, nương cọ/ cây sim, cây dó bên đường/ hoa mua tím dọc triền sông/ và những cánh chim vút trên đầm nước...”
Đó là chưa kể đến mảng thơ tình sâu sắc, chan chứa nỗi đau, sự hy sinh, mất mát mà vẫn vẹn nguyên tình yêu đời sống, một thế giới đẫm chất triết lý ẩn sau muôn vàn sắc màu tình cảm luôn chuyển dịch của con người. Tôi từng may mắn có thủ bút của ông chép tặng hai bài thơ tình nổi tiếng: Bài “Sắc cầu vồng” và “Cây tường vi mùa đông”. Xung quanh hai bài thơ này có nhiều giai thoại, nhưng tôi xin phép không bàn sâu, chỉ xin dẫn lại trọn vẹn bài “Sắc cầu vồng” để thấy cái tình e ấp, nâng niu của thi sĩ:
“Chỉ cách một dòng sông/ mà hóa hai vùng đất... / Qua một cồn cát hẹp/ chiếc thuyền nan bềnh bồng/ chỉ sang bên kia sông / là hai ta gặp mặt! Nhưng tôi vẫn chưa sang/ vì sao, em có biết?/ - Em ở trong xa cách/ như một sắc cầu vồng/ tôi sợ... nhỡ qua sông/ sắc cầu vồng biến mất!”
Trong bài “Lại nói với em về hạnh phúc”, những câu chữ không thể giản dị hơn nhưng lại có sức lay động chúng ta mãnh liệt sau bao nhiêu năm tháng:
“...Chiều quê hương gà rúc rích lên chuồng/ em cặm cụi ngồi thổi cơm dưới bếp/ Mưa. Khói ẩm, không thể bay lên được/ quấn quanh anh làm mắt cứ cay xè/ Những hạt lạc đỏ và tròn xoe/ cứ thơm dần lên khi nồi rang bén lửa/ anh bế con ngồi bên bậc cửa/ nhìn em, nhìn mãi, thế thôi!...”
Hay bài “Giã biệt một ánh sao chiều”:
“Không dễ gì tìm lại được/ thôi đành giã biệt, chiều ơi!/ xa tít một vì sao rơi/ ta xin cầu nguyện/ cho em về trời...”
Đặc biệt, với một vốn văn hóa phong phú và tinh thần chịu đọc, chịu học, phần thơ viết về các danh nhân văn hóa thế giới cũng như những nghiệm sinh cuộc đời của Nguyễn Đình Ảnh luôn mang một giá trị cực kỳ sâu sắc.
Dù muốn, tôi cũng không thể dẫn trích hết những bài thơ, những câu thơ của ông xứng đáng để chúng ta nghiền ngẫm, mang theo trong hành trình suy niệm về cõi nhân sinh – những câu thơ được bật thốt từ nỗi đau trầm lặng, kín kẽ của kẻ sĩ luôn bị giằng co giữa nghĩa vụ thân phận và giấc mơ sáng tạo.
Xin được chép lại những dòng tinh hoa rút từ những trang thủ bút của ông:
*Có em - không có rượu/ có rượu - lại thiếu em.
*Phải đâu vì lắm kẻ dữ/ nên người lành hoá hiếm hoi?
*Chỉ lo mai này lớn khôn/ cuộc đời biết có chiều con như giờ?
*Chỉ mong nhân loại một nhà/ tiếng bom thì ít, lời ca thì nhiều!...
*Bao điều ngỡ quá thân quen/ lại tinh khôi... trước cái nhìn trẻ thơ!
*Nhớ cây, ngược dốc anh lên/ chưa xuống chân núi, đã quên mất rừng.
*Có khi lỡ hẹn một giờ/ lần sau muốn gặp, phải chờ trăm năm!
*Đợi chi đến cuối tiết thu/ mà nghe hơi gió hát ru lá vàng.
*Đâu ngờ từ phút ôm con/ bao nhiêu hơi ấm... lại dồn sang cha!
*Đồng tiền sấp ngửa trước sau/ Càng phô ánh bạc, càng đau nỗi người!
*Gió đâu ngờ được: diều bay/ lại cần phải có... chiếc dây người cầm!
*Một bên tiền - một bên thơ/ chỉn chu bên nọ - ngẩn ngơ bờ này.../ Giờ, tiền theo khói lên mây/ chỉ còn thơ... mãi nồng say cõi người.
* Cây Thông.
Giữa đồi, cây đứng cheo leo/ Rễ bám vào đất, lá reo với trời.../ Cây khô - cành đã gãy rời/ Dẫu làm củi... vẫn cho người hương thơm!
*Từ khi vắng mẹ trên đời/ con như đứa trẻ không người chở che.../ Quanh nhà: cây sấu, cây me/ nghe mà rát ruột... tiếng ve đêm trường.
*Mới hay: ở lưng trời/ lại thấy mây là thấp!
8. Không chỉ tiếp đón bạn bè văn chương phương xa, tư gia của Nguyễn Đình Ảnh còn là một "địa chỉ đỏ" cho những tâm hồn yêu thơ, những người làm thơ trẻ tuổi tìm đến để tầm sư học đạo. Tương tự như bên văn xuôi có tư gia của nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn ở làng Quế Trạo (Dữu Lâu) luôn là điểm đến "hành hương" của giới mộ điệu, thì bên thơ có ngôi nhà trên sườn đồi của Nguyễn Đình Ảnh. Nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn vốn không thích bia rượu, nên ông tiếp khách chủ yếu bằng những buổi đàm đạo thâu đêm suốt sáng. Còn nhà thơ Nguyễn Đình Ảnh vốn đã ưa tửu, lại được vợ tâm lý chiều chuộng, nên trong nhà chẳng khi nào cạn rượu, vơi lạc. Lạ thay, hầu như ai làm thơ ở xứ Việt này đương nhiên đều mê cái sự "thơ kèm rượu". Đặc biệt là đám đệ tử thơ của ông, từ những gương mặt thuộc vệt gót cuối của trào chống Mỹ như Trần Quang Quý, đến thế hệ chống chiến tranh biên giới như Nguyễn Hưng Hải, Ngô Kim Đỉnh, Vũ Khánh, Hải Thanh… rồi sau này là Phạm Việt Đức, Hà Thành…
Ai nấy đều mang cái khí chất lãng tử của cánh đàn ông thời ấy:
“Làm trai cho xứng nên trai/ Chai thì nửa lít, chai thì sáu lăm!”.
Thời đoạn ấy, xét về uy tín nghề nghiệp và chữ nghĩa, Nguyễn Đình Ảnh đương nhiên là "chủ soái" của hội thơ ca Vĩnh Phú, cũng giống như nhà văn Sao Mai giương cao ngọn cờ bên mảng văn xuôi.
Vì lẽ đó, các đệ tử thường xuyên mời thầy, hoặc chính thầy đứng ra triệu tập các trò để cùng nhau tạo nên những diễn đàn văn chương, tự hào khoe với nhau các sáng tác mới. Cái hay, cái ngộ của Nguyễn Đình Ảnh là ông không bao giờ bắt ai phải rập khuôn theo lối thơ của mình, hay chịu ảnh hưởng từ phong cách của mình. Khi xem bản thảo, ông chỉ nhận xét thẳng thắn trên câu chữ thực tế, chỉ ra cái hay, cái dở bằng cảm quan nghệ thuật nghiêm cẩn.
Chính ông là người tiến dẫn Trần Quang Quý với bạn bè ở Hà Nội, tháp tùng anh xuống Đại học Văn hóa thi vào Trường Viết Văn Nguyễn Du.
Ông chọn cách để các “đệ tử” tự do phát triển tiếng nói cá nhân của chính họ. Trong số đó, nhà thơ Hải Thanh lúc bấy giờ đang là chuyên viên tuyên truyền bên Tỉnh đoàn, là người chăm đến nhà “thầy” hơn cả. Bởi ngoài rượu, ngoài thơ, ngôi nhà sườn đồi ấy còn có một "nàng thơ" đời thực – cô con gái thứ tên Lâm, khi ấy đang là sinh viên Khoa Ngữ văn.
Chàng nhà thơ trẻ không dám "tấn công trực diện" vào trái tim người đẹp, mà lại dùng chiến thuật du kích, đánh vòng qua ông bố vợ tương lai. Trong một tiệc rượu chếch choáng, nhà thơ lớn nhìn nhà thơ bé đầy ẩn ý:
- Cậu mà làm con rể mình thì cũng hay. Hai đứa xem chừng cũng hợp nhau đấy… Liệu liệu mà quyết đáp cho nhanh đi.
Đêm đó, sau trận say khật khưỡng, Nguyễn Đình Ảnh về nhà rồi thiếp đi. Thế nhưng sáng hôm sau, khi tỉnh rượu, ông lại nhìn cô con gái nhỏ rồi ngậm ngùi bảo:
- Con ạ, nhà mình chỉ nên có một nhà thơ thôi. Có đến hai nhà thơ trong một mái nhà thì lấy gì mà ăn, lấy gì mà sống hả con?
Nhưng có một điều mà khi sinh thời nhà thơ không thể ngờ tới, đó là lời dự cảm đầy lo toan ngày ấy của ông đã sai. Chẳng ngờ đến tháng 12 năm ấy, trong đám tang nhà thơ Hoàng Hữu, tôi lại thấy chị Thanh đứng bên cây xà cừ đầu dốc rẽ vào khu tập thể, lặng lẽ quệt nước mắt. Cả hai ông anh thi sĩ của tôi đều ơn nợ người chị tên Thanh trong cuộc đời đều gắn liền với hoa trái, rau dưa và sự ấm áp của tình người. Sau ngày Nguyễn Đình Ảnh qua đời, bà Lan Thanh – người bạn đời hiền thảo, lặng lẽ đứng sau hào quang của chồng năm xưa – bỗng vụt tỏa sáng trên thi đàn. Bà trở thành một nữ sĩ có phong cách đầy bản sắc, một mình vừa làm thơ, vừa thay ông nuôi dạy con cái, duy trì và giữ vững nếp nhà cổ phong thanh bạch, ấm áp y như những ngày ông còn tại thế.
DẶN TRƯỚC CÁC CON, CÁC CHÁU
Nay mai... khi ta xuống hố/ tha hồ mà chê, mà khen...
Biết đâu là sướng, là khổ/ khi đã về cõi niết bàn!
Có cái gì hay thì nhớ/ còn cái nào dở... nên quên!
Sẽ chẳng biết bao lâu, trung châu Lâm Thao Đất Tổ mới lại xuất hiện một Nguyễn Đình Ảnh thứ hai? Nếu không có những câu thơ rút ruột của ông, diện mạo thơ Phú Thọ hẳn sẽ mỏng và nhạt đi nhiều lắm. Hoặc chỉ riêng với Trần Quang Quý nếu không có trợ sức của đàn anh Nguyễn Đình Ảnh thì sự trưởng thành vẫn đến, nhưng sự thành công sẽ chẳng rực rỡ đến thế: Hai lần giải thưởng thơ Hội Nhà văn và đoạt giải thưởng Nhà nước.
Nguyễn Đình Ảnh - ông đã sống và viết một đời kiêu hãnh tài hoa lẩn vào xúc cảm giọng điệu chung của thời đại, không quá chú tâm đến cái riêng của bản thân. Không ảo giác khuếch trương thành tựu cá nhân quá ngưỡng nhằm đánh bóng tên tuổi, như một vài tên tuổi cùng trang lứa nhằm hưởng sự đãi ngộ. Sự tưởng thưởng giờ đây với hương hồn ông cũng chỉ biết gửi vào khói mây, nhưng với hậu thế, chúng ta nợ ông một sự sòng phẳng của công tâm, và trên hết, đặc biệt với khu vực thơ ca vùng đất và cả những tài năng trẻ đã từng nhận được ở ông sự chia sẻ liên tài là một lòng biết ơn sâu sắc. Nguyễn Đình Ảnh - Ông xứng đáng tưởng thưởng hơn rất nhiều những gì đã có.
Thảng hoặc chợt nhớ những vần thơ “hoa cỏ miền đồi” nỗi đau dứt buổi chiều thứ bảy của hơn bốn mươi năm trước trỗi dậy trong tôi bâng khuâng, trong gió thu thông thênh ngã ba Hạc, không chỉ ông đã theo phận số, mà cả chị Bích Hạnh đang ở cùng cõi mây nhắc nhở bạn đọc khẽ khẽ bước chân, tôn trọng những khoảnh khắc nhà thơ đắm đuối trong lâu đài kiến thức.
Vâng, ông vẫn chới với niềm thơ giữa miền thơ kia - gương mặt chín hồng hườm, mắt long lanh ánh muôn lời ca, áo cộc tay vải pô pơ lin mỏng bay trên vai gầy, chui chúi chiếc mũ fedora dạ màu rêu, kẹp chiếc cặp văn phòng, lững thững bên Trần Quang Quý, đầu trần, cao lớn, bánh mật, ngực áo bộ đội phanh đón gió, một tay nắm phuốc tăng chiếc xe Thống Nhất “cởi truồng” vừa đi vừa đọc thơ hay tranh luận với nhau. Cả hai cứ vung tay loạn xạ, trước con mắt ngạc nhiên của người đi đường.
Con đường sỏi xuống bến xe khách lách giữa vườn sắn dù, những khóm cọ còng khua lá xạc xào và những lụ khụ mốc rêu thân cây trám đen giương tán đong đưa bao chùm trái tím huyền ngấn phấn hứa hẹn những bùi những ngậy biệt sắc của trung châu…
2025-2026
(Báo VN số 45. 7.11. 2026 )
 
vnp_hoi_hoa_xuan_ecopark_2019_1
In bài viết
Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

 
15-11-2026 13:29:16 VŨ NHO 085 589 0003

CÁM ƠN NGUYỄN THAM THIỆN KẾ!

MỘT BÀI VIẾT CHI TIẾT, CHỈN CHU, KÍNH TRỌNG, ĐẦY ẮP TÌNH CẢM  VỚI NHÀ THƠ NGUYỄN ĐÌNH ẢNH!

Trả lời

 
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
 
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ
Tel:  1- 0328 455 896. 2- 0855 890 003.
Nhà văn, Phó Gs, Tiến sỹ VŨ NHO:  vunho121@gmail.com