NHÀ VĂN - DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ ĐƯỢC TRAO TẶNG GIẢI THƯỞNG POLONICUM
Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hoá Ba Lan POLONICUM dành cho người nước ngoài, thuộc Đại học Tổng hợp Vacsava, hàng năm (bắt đầu từ năm 2006) tặng Giải thưởng Polonicum, tôn vinh các nhà nghiên cứu, cá dịch giả, các cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài có thành tích xuất sắc trong việc quảng bá ngôn ngữ, văn học, lịch sử, nghệ thuật và văn hóa Ba Lan trên toàn thế giới. Giải thưởng Polonicum bao gồm tiểu tượng bằng đồng và giấy chứng nhận. Ngoài ra một số cá nhân hoặc cơ quan được nhận bằng khen Polonicum.
Giải thưởng Polonicum được sự bảo trợ của Chủ tịch Thượng viện Ba Lan, Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Di sản Quốc gia, Hiệu trưởng trường Đại học Tổng hợp Vacsava.
Hội đồng giải thưởng, cơ quan quyết định lựa chọn cá nhân và cơ quan đoạt giải, bao gồm các thành viên sau:
Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Vacsava
Chủ tịch Thượng viện Ba Lan
Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Bảo tồn Di sản Quốc gia
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đại học
Chủ tịch Hiệp hội “Cộng đồng Ba Lan” (Wspólnota Polska)
Giám đốc Thư viện Quốc gia Ba Lan
Trưởng khoa Ba Lan học thuộc Đại học Tổng hợp Vacsava
Chủ tịch Hội đồng Khoa học Trung tâm “Polonicum”
Giám đốc Trung tâm “Polonicum”
NHỮNG CÁ NHÂN VÀ CƠ QUAN ĐOẠT GIẢI NĂM 2026
Giải thưởng Polonicum (Tiểu tượng bằng đồng và giấy chứng nhận):
- Nhà văn dịch giả Lê Bá Thự, Hà Nội, Việt Nam.
Cá nhân được nhận Bằng khen Polonicum (Wyróżnienie Polonicum):
- Tiến sĩ Elwira Grossman, Đại học Glasgow, Vương quốc Anh.
Cá nhân và cơ quan được nhận Bằng khen của Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Vacsava:
- Giáo sư Henryk Siewierski, Đại học Brasilia, Brazil.
- Thư viện Ba Lan tại Trường Đại học tiểu bang Unespar, thành phố União da Vitória, Brazil.
Giám đốc Trung tâm "Polonicum", Bà Giáo sư Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, đã gửi giấy mời, mời nhà văn dịch giả Lê Bá Thự sang Vacsava dự Lễ trao Giải thưởng Polonicum năm 2026, tổ chức vào hồi 12 giờ, ngày 16 tháng 11 năm 2026, tại Đại học Tổng hợp Vacsava. Tuy nhiên, vì lý do sức khoẻ, nhà văn dịch giả Lê Bá Thự không thể sang Ba Lan trục tiếp nhận giải thưởng được. Vì vậy Ban tổ chức trao giải thưởng đã quyết định sẽ trao giải Polonicum năm 2026 cho ông Lê Bá Thự tại Đại sứ quán Cộng Hoà Ba Lan ở Hà Nội.
Tại buổi lễ trọng thể trao Giải thưởng và bằng khen POLONICUM NĂM 2026, tổ chức vào hồi 12 giờ ngày 16 tháng 11 năm 2026, tại Đại học Tổng hợp Vacssava, nhà văn dịch giả Lê Bá Thự sẽ đọc bài phát biểu trực tuyến.
PHÁT BIỂU CỦA NHÀ VĂN, DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ TẠI BUỔI LỄ TRAO GIẢI THƯỞNG POLONICUM 2026, 16.11.2026
Kính thưa Ngài Hiệu trưởng,
Kính thưa Bà Giám đốc,
Kính thưa Hội đồng Giải thưởng,
Thưa các vị khách quý, các quý bà và quý ông,
Tôi rất tiếc vì lý do sức khỏe nên hôm nay đã không thể đến Warszawa để trực tiếp tham dự lễ trao Giải thưởng Polonicum tại hội trường trang trọng này. Vì vậy, xin quý vị cho phép tôi được phát biểu trực tuyến. Tôi mong quý vị cảm nhận rằng, lúc này đây, tôi đang trực tiếp trò chuyện cùng các quý vị.
Từ đáy lòng, tôi xin chân thành cảm ơn Ngài Hiệu Trưởng Đại học Tổng hợp Warszawa, Giáo sư Alojzy Zbigniew Nowak; Bà Giám đốc Trung tâm Tiếng Ba Lan và Văn hóa Ba Lan dành cho người nước ngoài „Polonicum” – Giáo sư Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, cùng toàn thể Hội đồng Giải thưởng về quyết định trao tặng cho tôi Giải thưởng Polonicum danh giá này. Giải thưởng này là nguồn động viên to lớn đối với tôi trong công việc dịch thuật nhằm quảng bá ngôn ngữ, văn học và văn hóa Ba Lan tại Việt Nam.
Trong không khí vui mừng hôm nay tại hội trường này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Đại sứ quán Cộng hòa Ba Lan tại Việt Nam đã đánh giá cao thành quả dịch thuật của tôi – bao gồm 35 tác phẩm văn học Ba Lan đã được xuất bản, cùng những hoạt động không ngừng nghỉ suốt nhiều năm qua của tôi nhằm quảng bá ngôn ngữ và văn học Ba Lan tại Việt Nam – và trên cơ sở đó đã đề cử tôi cho Giải thưởng Polonicum năm nay.
Thưa các quý vị,
Tình yêu của tôi dành cho văn học Ba Lan đã nảy sinh từ lâu, ngay từ những năm tháng tôi theo học đại học tại Ba Lan. Cho đến nay, tôi đã dịch và xuất bản tổng cộng 35 đầu sách văn học Ba Lan, bao gồm 14 tiểu thuyết, 7 tập truyện ngắn, 3 cuốn sách thiếu nhi, 4 tập tiểu luận và phê bình văn học, 3 tập thơ cùng 4 tập truyện cười Ba Lan. Các tác phẩm tôi chuyển ngữ bao gồm cả văn học kinh điển lẫn đương đại. Bộ tiểu thuyết đồ sộ nhất mà tôi dịch là tác phẩm Pharaoh của nhà văn Bolesław Prus. Trong số các tiểu thuyết đương đại tôi đã dịch, phải kể đến: Hoang thai và Quà của Chúa của Dorota Terakowska; Xin cạch đàn ông! và Các người khắc biết tay tôi! của Katarzyna Grochola; Dưới cánh Thiên Thần Rượu và Những khoái cảm khác của Jerzy Pilch; Cô gái không là gì của Tomek Tryzna; cũng như Hy vọng và Người đàn bà vô gia cư của Katarzyna Michalak.
Báo chí Việt Nam, đặc biệt là các tờ báo và tạp chí văn hóa - văn học, đã thường xuyên đăng tải các tác phẩm văn học Ba Lan do tôi dịch sang tiếng Việt cùng các bài viết của tôi về những tác phẩm này. Cho đến nay, đã có 9 nhà xuất bản và công ty sách tại Việt Nam ấn hành các bản dịch văn học của tôi. Những cuốn tiểu thuyết, truyện ngắn và bài thơ Ba Lan do tôi chuyển ngữ đã nhiều lần được phát sóng trên các đài phát thanh Việt Nam, đặc biệt là trong các chương trình phát thanh như “Đọc truyện đêm khuya” và “Đọc truyện dài kỳ”, góp phần đưa thế giới văn hóa và văn học Ba Lan đến gần hơn với thính giả Việt Nam.
Lý do chính khiến văn học Ba Lan nhận được sự yêu mến lớn lao tại Việt Nam chính là tài năng của các tác giả Ba Lan và giá trị cao quý trong các tác phẩm của họ. Mỗi cuốn tiểu thuyết, mỗi tác phẩm văn học Ba Lan có thể được coi là một kho tàng tri thức quý giá về đất nước và con người Ba Lan mà bất kỳ độc giả Việt Nam nào cũng khao khát được tìm hiểu, khám phá, cảm nhận và chiêm ngưỡng. Theo quan điểm của tôi, mỗi tác phẩm văn học Ba Lan cũng chính là một đại sứ của nền văn hóa Ba Lan tại Việt Nam và trên toàn thế giới.
Thưa các quý vị,
Tôi say mê công việc dịch văn học Ba Lan bởi tôi ngưỡng mộ và dành cho nền văn học này sự trân trọng sâu sắc. Tôi ngưỡng mộ đến mức gọi Ba Lan là cường quốc văn học. Ba Lan – một đất nước với dân số chưa đầy 40 triệu dân – đã sản sinh ra tới năm chủ nhân của Giải Nobel Văn học. Giải thưởng Polonicum danh giá mà tôi vinh dự được trao tặng năm nay là nguồn khích lệ và sự hỗ trợ lớn lao đối với tôi trong công việc quảng bá ngôn ngữ, văn học và văn hóa Ba Lan tại Việt Nam, góp phần thắt chặt sự hiểu biết lẫn nhau giữa hai dân tộc chúng ta.
Trước khi kết thúc bài phát biểu xuất phát từ đáy lòng mình, tôi xin một lần nữa khẳng định mạnh mẽ rằng: Ba Lan là Tổ quốc thứ hai của tôi.
Xin chân thành cảm ơn các quý vị.
PRZEMÓWIENIE PISARZA I TŁUMACZA LÊ BÁ THỰ
PODCZAS GALI WRĘCZENIA NAGRODY POLONICUM 2026
Magnificencjo Panie Rektorze,
Szanowna Pani Dyrektor,
Wysoka Kapituło,
Dostojni Goście, Panie i Panowie,
Żałuję, że z powodu stanu zdrowia nie mogłem przybyć dziś do Warszawy, aby osobiście wziąć udział w gali wręczenia Nagrody Polonicum w tej dostojnej sali. Z tego powodu proszę Państwa o pozwolenie na wygłoszenie mojego przemówienia w formie zdalnej. Chciałbym, aby Państwo poczuli, że w tej właśnie chwili rozmawiam z Państwem bezpośrednio.
Z głębi serca pragnę serdecznie podziękować Jego Magnificencji Rektorowi Uniwersytetu Warszawskiego, Panu Profesorowi Alojzemu Zbigniewowi Nowakowi, Pani Dyrektor Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców „Polonicum”, Profesor Katarzynie Dróżdż-Łuszczyk, oraz całej Kapitule za decyzję o przyznaniu mi tak niezwykle prestiżowego wyróżnienia, jakim jest Nagroda Polonicum. Nagroda ta stanowi dla mnie ogromną motywację do dalszej pracy translatorskiej na rzecz promocji języka, literatury i kultury polskiej w Wietnamie.
W dzisiejszej radosnej atmosferze panującej w tej sali, pragnę wyrazić głęboką wdzięczność Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Wietnamie za wysoką ocenę mojego dorobku translatorskiego, obejmującego 35 opublikowanych przekładów dzieł literatury polskiej, a także moich wieloletnich, nieustannych działań na rzecz promocji języka i literatury polskiej w Wietnamie, oraz za zgłoszenie na tej podstawie mojej kandydatury do tegorocznej Nagrody Polonicum.
Szanowni Państwo,
Moja miłość do literatury polskiej narodziła się dawno temu, jeszcze w czasach moich studiów w Polsce. Do tej pory przetłumaczyłem i wydałem łącznie 35 książek z literatury polskiej, w tym 14 powieści, 7 zbiorów opowiadań, 3 książki dla dzieci, 4 tomy esejów i krytyki literackiej, 3 tomiki poezji oraz 4 zbiory polskich dowcipów. Przekładane przeze mnie dzieła obejmują zarówno klasykę, jak i literaturę współczesną. Najobszerniejszą powieścią, jaką przetłumaczyłem, jest Faraon Bolesława Prusa. Spośród przetłumaczonych przeze mnie powieści współczesnych należy wymienić: Poczwarkę oraz Ono Doroty Terakowskiej, Nigdy w życiu! oraz Ja wam pokażę! Katarzyny Grocholi, Pod Mocnym Aniołem i Inne rozkosze Jerzego Pilcha, Pannę Nikt Tomka Tryzny, a także Nadzieję i Bezdomną Katarzyny Michalak.
Wietnamska prasa, zwłaszcza gazety i czasopisma kulturalno-literackie regularnie publikowała tłumaczone przeze mnie na język wietnamski polskie utwory literackie oraz moje artykuły na ich temat. Dotychczas 9 wietnamskich wydawnictw wydrukowało moje przekłady.
Przełożone przeze mnie polskie powieści, opowiadania i wiersze były wielokrotnie czytane na antenie wietnamskich rozgłośni radiowych, szczególnie w popularnych audycjach jak „Czytanie opowiadań późną nocą” oraz „Powieść w odcinkach”, przybliżając słuchaczom wietnamskim świat polskiej kultury i literatury.
Głównym powodem, dla którego literatura polska cieszy się w Wietnamie tak wielką sympatią, jest talent polskich twórców oraz wysoka wartość ich dzieł. Każdą polską powieść, każdy polski utwór literacki można uznać za cenną skarbnicę wiedzy o Polsce i jej mieszkańcach, którą każdy wietnamski czytelnik pragnie zgłębiać, odkrywać, odczuwać i podziwiać. Moim zdaniem każde polskie dzieło literackie jest również ambasadorem polskiej kultury w Wietnamie i na świecie.
Szanowni Państwo,
Pasjonuję się tłumaczeniem literatury polskiej, ponieważ ją podziwiam i darzę ogromnym szacunkiem. Podziwiam ją do tego stopnia, że nazywam Polskę literackim mocarstwem. Polska – kraj liczący niespełna 40 milionów mieszkańców – wydała aż pięciu laureatów Literackiej Nagrody Nobla. Prestiżowa Nagroda Polonicum, którą zostałem w tym roku uhonorowany, jest dla mnie wielkim impulsem i wsparciem w działaniach na rzecz popularyzowania języka, literatury i kultury polskiej w Wietnamie, przyczyniając się do pogłębiania wzajemnego zrozumienia między naszymi narodami.
Szanowni Państwo,
Zanim zakończę to płynące z głębi serca przemówienie, pragnę kolejny raz z całą mocą podkreślić, że Polska jest moją drugą Ojczyzną.