TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
TRUYỆN NGẮN THÁI BÁ TÂN
Ngày: 01-11-2026VŨ NHO dịch
Ngày: 01-11-2026THƠ MẠC VĂN TRANG và lời bình
Ngày: 01-11-2026Ô TÔ & ĐÀN BÀ
Ngày: 01-11-2026THƠ NGÔ ĐỨC HÀNH
Ngày: 01-11-2026NGƯỜI VIỆT ĐẦU TIÊN LÀM GIÁM KHẢO...
Ngày: 31-10-2026NHỮNG CỘT MỐC CUỘC ĐỜI
Ngày: 31-10-2026THƠ R.TAGORE
Ngày: 31-10-2026
PHẢN HỒI MỚI
VŨ NHO 085 589 0003
VŨ NHO ĐƯỢC BIẾT LÊ THU PHƯƠNG QUỲNH LÀ CON GÁI CỦA TS PHẠM THU PHƯƠNG, THỨ NỮ CỦA THẦY PHẠM LUẬN, MỘT CHUYÊN GIA HÀNG ĐẦU VỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI TỪNG CÔNG TÁC TẠI ĐHSP HÀ NỘI VÀ ĐHSP VIỆT BẮC. RẤ...VŨ NHO 085 589 0003
CÂU CHUYỆN THẬT CẢM ĐỘNG VỀ CỤ BÙI DUY TÂN!TÔI CÓ DUYÊN ĐỌC CUỐN "VĂN KHOA CHÂN DUNG KÍ" CỦA NHÀ VĂN HỮU ĐẠT, ANH ĐẠT KỂ CỤ TÂN CÓ SÁNG KIẾN "ĐỔ NƯỚC MỘNG GIƯỜNG". SAU NÀY CÁC CON CỤ MUA NHÀ CHO...VŨ NHO 085 589 0003
ÔNG THÁI BÁ TÂNDỊCH ĐÃ RẤT LỪNG DANHLẠI CÒN VIẾT TRUYỆN NGẮNLÀM THƠ CŨNG KHÔNG XOÀNGVIẾT CHÂM NGÔN CŨNG GIỎILÀM THƠ CHO TRẺ CONCŨNG THUỘC DIỆN ĐÁNG NỂ"ÔNG TÂN BÉO" ĐA TÀI!VŨ NHO 085 589 0003
HAS MOTHER’S MEMORY FADED INTO OBLIVION? A Poem of Love, Time, and Farewell Long ago, I kissed my mother goodbye, She stood in tears beneath the parting sky. I walked away with laughter in my ey...vũ nho 085 589 0003
THANK VERY MUCH!AI give me this
HAS MOTHER’S MEMORY FADED INTO OBLIVION? A Poem of Love, Time, and Farewell Long ago, I kissed my mother goodbye, She stood in tears beneath the parting sky. I walked away with laughter in my eyes, ... Đang truy cập: 46
Trong ngày: 511
Trong tuần: 1845
Lượt truy cập: 2031363
THƠ MẠC VĂN TRANG và lời bình
CÂY CỘT ĐÈN KHÔNG THỂ BÌNH THƠ KỂ SĨ – ĐÔI ĐIỀU GỬI THẦY MẠC VĂN TRANG
Trước hết, xin kính gửi đến người đọc nguyên văn bài thơ TA LÀ AI? của Thầy Mạc Văn Trang:
“Khi tôi là nhà giáo
Khi mình là công dân
Khi tưởng ta chí sĩ
Khi tâm trạng chí phèo!
Khi tưởng mình trai trẻ
Tim ngập tràn yêu đương
Quên mình không sợ chết
Tưởng hoá thành Paven!
Khi trở về thơ dại
Nhớ lời của mẹ cha
Khi thấy gì cũng sợ
Chàng thiếu niên ngu ngơ!
Khi luôn nghe lời vợ
Anh chồng hiền rất ngoan!
Khi ta đây đếch sợ
Tao đang là dân oan!
Khi làm cha nghiêm nghị
Làm ông rất hiền từ
Khi nghĩ mình sắp chết
Lại thanh thản dặn dò!
Cuộc đời nhiều kiếp sống
Tự diễn biến, không hèn
Đừng bắt ta thẳng đứ
Như cái cây Cột đèn!”
.............
Sáng ra lướt mạng, thấy Thầy Mạc Văn Trang ở tuổi gần chín mươi vẫn an nhiên thả bài thơ này vào thế giới của trí tuệ nhân tạo, rồi chia sẻ lại bài bình cùng tấm hình do máy tính minh họa như một trò chơi chữ nghĩa lúc tuổi già. Đọc xong, người đọc kính cái sự minh mẫn, tâm hồn trẻ trung của Thầy, nhưng lại thấy xót xa cho đứa con tinh thần của một đời người.
Thầy Trang kính mến, Thầy là một nhà khoa học, một người thầy đã đi qua gần một thế kỷ dâu bể của đất nước, nếm đủ đắng cay, thăng trầm của lịch sử. Vậy mà hôm nay Thầy lại hài lòng để cho một thuật toán vô tính vuốt ve thơ mình bằng thứ văn phong chỉn chu, đúng quy trình. Con robot ấy dùng mấy mớ lý thuyết sách vở để dán cho Thầy cái nhãn "người đa nhân cách", rồi khen câu thơ của Thầy là "châm biếm thô ráp". Đó là thứ ngôn từ rập khuôn, lạnh lùng, không có quê hương và chưa từng một ngày nếm trải nỗi đau của kiếp nhân sinh. Nó vẽ cho Thầy một tấm hình bóng bẩy, nhưng hoàn toàn rỗng tuếch.
Bởi vì máy móc đứng ngoài cuộc đời, nó làm sao hiểu được bài thơ của Thầy không phải là một bức chân dung tự họa để ngắm vuốt, mà là một biên bản giải phẫu linh hồn trần trụi, là tiếng gầm phẩm giá của một trí thức từ chối bị thuần hóa trước khi về với đất.
Nếu nhìn bằng con mắt của một con người bằng xương bằng thịt, bài thơ của Thầy chạm đến những tầng sâu hiện sinh mà máy móc không bao giờ vươn tới được:
Bài thơ này không phải là chuyện "đa nhân cách", đây là cuộc nổi loạn rách toạc những chiếc mặt nạ thời đại.
Những danh xưng nhà giáo, công dân, chí sĩ mà Thầy nhắc đến ở khổ đầu không phải là vai diễn. Đó là cái khung, là cái lồng kính, là thứ áp lực định kiến mà xã hội và thời cuộc dùng để đóng hộp một con người. Cú bẻ ghi đột ngột sang "chí phèo" mới là chỗ đau đớn nhất. Khi một người trí thức bị dồn nén đến mức nghẹt thở, bị tước đoạt quyền làm một con người bình thường, họ buộc phải mượn cái tâm trạng rạch mặt ăn vạ của Chí Phèo để phản kháng. Đó là cái thế đứng của kẻ muốn chửi đổng vào cái thực tại đạo đức giả. Thầy đang giả say, giả điên để được nói thật. Một cỗ máy vô tri làm sao thấu được cái u uất của một linh hồn bị giam cầm trong những danh xưng đạo mạo?
Nỗi đau vỡ mộng của một thế hệ từng "ngộ độc lý tưởng".
Cú va chạm khốc liệt giữa ảo tưởng thời cuộc và thực tại tàn nhẫn nằm ở hai chữ "tưởng" khi Thầy viết về nhân vật Paven. Chữ "tưởng" dội xuống như một gáo nước lạnh buốt xé toạc sự vĩ cuồng của tuổi trẻ. Đây không phải là sự lãng mạn lứa đôi như AI bình luận, đây là vết thương rỉ máu của cả một thế hệ từng sống bằng những khẩu hiệu, từng tưởng mình là siêu anh hùng có thể xoay chuyển cả trục quay vũ trụ. Để rồi ngay sau đó: “Khi thấy gì cũng sợ / Chàng thiếu niên ngu ngơ!”.
Sự đối lập này sòng phẳng đến mức tàn nhẫn. Thầy đã dũng cảm giải huyền thoại chính mình, lột trần cái sự ngây thơ một thuở để thừa nhận một sự thật: Trước guồng quay khốc liệt của cường quyền và số phận, con người ta hiện nguyên hình là một sinh linh bé nhỏ, biết run rẩy và đầy tổn thương.
Cái "Hèn" sinh tồn và tiếng chửi thề sòng phẳng ở bước đường cùng.
Cái hay nhất, "người" nhất của bài thơ nằm ở sự tương phản giữa hai không gian: Gia đình và Xã hội. Ở nhà, Thầy chấp nhận làm một “anh chồng hiền rất ngoan”. Cái hèn ấy đáng kính, vì đó là sự nhún nhường tự nguyện của một người đàn ông để giữ lại chút hơi ấm, một góc bình yên nhỏ nhoi giữa thời buổi nhiễu nhương. Thế nhưng, nỗi đau thời đại thực sự nhức nhối khi cái góc bình yên ấy cũng bị thể chế, bị những bất công xã hội tước đoạt và dồn Thầy vào chân tường: “Tao đang là dân oan! / Khi ta đây đếch sợ”.
Cú chuyển dịch từ “anh chồng ngoan” sang “ta đây” rồi bật ra thành chữ “TAO” là một sự bùng nổ định mệnh. Khi một vị Tiến sĩ, một người thầy cả đời mực thước phải xưng "tao" và văng chữ "đếch", đó không phải là sự thô tục, mà là tiếng chửi thề sòng phẳng vào mặt cường quyền. Ở lằn ranh của kẻ bị tước đoạt đến mức không còn gì để mất, Thầy lại trở nên quyền lực nhất, dùng chính sự trần trụi của mình để thách thức lại trật tự bất công. Con robot làm sao biết được cái giá máu thịt của hai chữ "dân oan" ở xứ sở này?
Bản tuyên ngôn hiện sinh chống lại sự thuần hóa.
Ở tuổi gần chín mươi, khi viết về cái chết, Thầy viết rất nhẹ nhàng: “Khi nghĩ mình sắp chết / Lại thanh thản dặn dò”.
Đây không phải là sự buông xuôi, mà là cái ung dung của một người đã nhìn thấu sự vô nghĩa của những tranh đoạt ngoài kia. Nhưng trước khi vén màn bước vào bóng tối của hư vô, Thầy đã để lại một phát súng quyết định bắn thẳng vào cái cốt lõi của sự đạo đức giả:
“Cuộc đời nhiều kiếp sống
Tự diễn biến, không hèn
Đừng bắt ta thẳng đứ
Như cái cây Cột đèn!”
Thầy đã cực kỳ dũng cảm khi chiếm lấy cụm từ vốn bị dán nhãn tiêu cực: "Tự diễn biến" để khẳng định: Đó là đặc quyền của một sinh mệnh đang sống! Chỉ có xác chết, chỉ có gỗ đá mới đứng im một chỗ và không bao giờ thay đổi.
Hình ảnh “Cây Cột đèn” chính là câu trả lời đanh thép nhất cho bài bình của ChatGPT. Bản chất của AI chính là một cây cột đèn: Nó đứng thẳng một cách vô não, vô tri, chỉ biết soi sáng theo một hướng được lập trình sẵn và đứng im chịu trận. Xã hội này thích biến con người thành những cây cột đèn để dễ quản lý, và thật mỉa mai khi Thầy lại để cho một "cây cột đèn công nghệ" bình phẩm về tự do của một con người.
Chữ “thẳng đứ” cộc lốc như một cái tát vào mặt những kẻ giáo điều: Tôi là một con người bằng xương bằng thịt, có quyền cong, quyền thẳng, quyền sai và quyền sửa. Đừng dùng cái khuôn mẫu chết tiệt của các người để đóng đinh cuộc đời tôi!
Thầy Mạc Văn Trang kính mến,
Bài thơ của Thầy có vị chát của rượu mạnh, có mùi khai của mồ hôi thời cuộc, có cái ngông của một con mãnh thú đã già, hàm răng có thể đã mòn nhưng bờm vẫn dựng đứng lên để từ chối việc bị thuần hóa.
Một tác phẩm mang sức nặng của cả một kiếp nhân sinh như thế, hậu sinh chúng tôi mong Thầy đừng đem cho máy móc bình nữa. Bởi vì để chạm vào nỗi đau và cái ngông ấy, người ta không dùng thuật toán, mà phải trả giá bằng cả một cuộc đời trầy vảy làm Người !
..........
(Ảnh minh họa: Cây cột đèn đứng thẳng, vô tri và tỏa sáng theo một hướng lập trình sẵn trong đêm tối – biểu tượng của những thuật toán AI mà cả bài thơ của Thầy Trang lẫn phẩm giá kẻ sĩ đều từ chối trở thành).
__________________
Sài Gòn, ngày 31/10/2026
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ