TRUYỆN NGẮN LƯU BÁ THỊNH

LŨ QUÉT

Trong cuộc sống, đến bây giờ chúng ta mới thực sự thấm thiá tác động kinh hoàng của lũ quét. Nó có thể xoá sổ cả một bản làng trù phú, thậm chí một khu dân cư đông đúc, làm thiệt hại hoa màu, đồng ruộng, cướp đi cuộc sống của không ít người dân. 

Nguyên nhân chính sinh ra lũ quét là do thiên tai, nhưng cũng một phần do con người gây ra, để rồi chính con người lại phải hứng chịu. Trên thế giới Rừng Amazôn phì nhiêu màu mỡ ở Brazin bị tàn phá để trồng đậu tương, khai thác tan hoang để lấy gỗ, giành đất trông cây công nghiệp. 

Ở trong nước, người ta cũng thi nhau phá rừng để làm các thuỷ điện cỡ vừa và nhỏ, để trồng cao su, để khai thác gỗ cạn kiệt.

Chính vì đồi núi đầu nguồn bị bóc đi lớp phủ thực vật quý giá là rừng có nhiều tầng, nhiều lớp, có hệ rễ cây đan xen chằng chịt, nên nó không còn khả năng giữ đất, giữ nước, góp phần giảm thiểu tác hại của lũ ông, lũ quét.

Là một cán bộ kỹ thuật chuyên nghiên cứu về rừng, tôi cũng cố gắng viết ra đôi điều, may ra được những người liên quan đến nạn phá rừng nhận rõ bằng những truyện ngắn, phơi ra những hậu quả của việc tàn phá rừng, con người phải hứng chịu những kết quả nghiệt ngã theo thuyết nhân quả của đạo phật đã giảng giải.

Lần này tôi xin kể hầu quý vị một câu chuyện tiếp theo về tác hại của lũ quét. Nó không những chỉ gây hại cho mọi người như tôi đã nêu trên, mà nó còn gây ra tác hại trực tiếp đến với cả những người làm công tác nghiên cứu như chúng tôi mà phần lớn thời gian ngồi làm việc trong phòng, hay trong các khu thực nghiệm loanh quanh ở Hà Nội. 

Nhưng đến khi phải đi hiện trường khảo sát, thiết kể, xây dựng, đo đếm kết quả thí nghiệm của các đề tài đặt ở các miền  rừng núi xa xôi cũng gặp  không ít khó khăn, đến nỗi chính tôi thiếu chút  nữa phải trả giá bằng chính mạng sống của mình .!.

Ngày ấy tôi còn trẻ, mới tốt nghiệp ra trừơng công tác tại một phân viện Cơ Giới trồng rừng. Khi phân viện này sát nhập vào viện Rừng, tôi đã được phân công về phòng đặc sản, làm phụ đề tài cấp nhà nứơc: “ Nghiên cứu về giống Cánh Kiến “ do trửỏng phòng Đặc sản Rừng là ông N Đ K. làm chủ nhiệm.

Được cộng tác cho đề tài này, thực sự là tôi rất thích. Sau 4 tháng ngồi trong phòng Đặc sản, hay trong thư viện đọc sách, để  tìm hiểu về đề tài, tôi được phân công cùng một đồng nghiệp khác trong phòng đi công tác lên huyện Sông Mã thuộc tỉnh Sơn La, kiểm tra thu thập số liệu về sinh trưởng của một số loài cánh kiến đỏ trên cây cọ phèn.

Đợt công tác làm tôi rất thích thú vì được biết nhiều điều mới mẻ về cây chủ: Cọ Phèn, cũng như đặc tính sinh trưởng của một số loài cánh kiến đỏ.

 Ngày đó đường đi từ Hà Nội đến hiện trường thí nghiệm của chúng tôi tại xã Mường K, huyện Sông Mã tỉnh Sơn La rất khó khăn.

 Đặc biệt đoạn đường từ thị xã Sơn La đến huyện Sông Mã. Quãng đường này chỉ dài có 75 km, nhưng chúng tôi phải ngồi trên xe tải ZinKhơ được lắp thêm hai ghế băng ở hai bên thành xe làm ghế ngồi cho hành khách.

 Con đường đi men theo sườn núi, ngước mắt nhìn lên thấy các gốc cây, gốc tre nứa, cao vút là trời xanh. Nhìn xuống là vực sâu hun hút với đỉnh ngọn cuả các bụi tre, trúc, giang, nứa, mai, vầu, trong họ nhà tre. 

Do nền đường thời bấy giờ thường lát tầng dưới cùng là đá hộc, rồi đến đá củ đậu, sau phủ lên các loại đá dăm, đá sỏi, rồi  mới lu lèn cho phẳng, cuối cùng mới trải nhựa đường. Nên  kết cấu nền đường thường không đồng đều và không ổn định. .

Sau một thời gian sử dụng nó phát sinh nhiều ổ gà, ổ voi, kết quả là xe đi bị xóc dữ dội . 

Xe xuất phát từ thị xã Sơn La lúc 7 giờ, mãi đến 12 giờ trưa mới tới huyện Sông Mã. Hàng ngày chỉ có một chuyến xe vào huyện và ngược lại. Cả hai xe thường cùng xuất phát lúc 7 giờ sáng.

Khoảng ờ giữa con đường này có tới  21 cái ngầm do con người tạo ra để vượt qua chính con sông Mã. .

 Sau đợt đi này, tôi thực sự lo lắng mỗi lần được cử đi theo đề tài lên huyện sông Mã công tác.

Đến tháng 9 dương lịch, mặc dù lúc đó trời đang có cơn bão số 3 đổ bộ vào miền Bắc nước ta, nhưng đó cũng là lúc cánh kiên đỏ của chúng tôi đang vào mùa sinh nở, thế là chủ nhiệm đề tài lại yêu cầu tôi và anh Thanh cùng đi với ông lên kiểm tra sinh trưởng của chúng.

Vì gấp và cần thiết, nên đoàn chúng tôi phải hợp đồng thuê một chuyên xe Com –măng- ca của đoàn xe 12 ở Hà Nội để đi công tác: Thời gian dự kiến khoảng 1 tuần.

Tất cả có 4 người. Ông chủ đề tài K cùng 2 phụ đề tài là tôi và anh Thanh, lái xe là anh Dũng.

Xe xuất phát từ viện ở Hà Nội lúc 6 giờ sáng, thời tiết rất thuận tiện: trời quang, mây tạnh vì cơn bão số 3 đã tan từ thứ 4 tuần trước. Do chúng tôi đi bằng xe con nên chuyến đi khá thuận lợi. Bảy giờ tối cùng ngày chúng tôi đã đến xã Mường K Huyện sông Mã.

Chúng tôi gấp rút thu thập số liệu hàng ngày đúng với kế hoạch để sáng chủ nhật có thể trở về Hà Nội. Anh lái xe lại rất sốt ruột, vì anh mới đi vào con đường này lần đầu, hơn nữa hôm thứ ba đầu tuần đài báo cơn bão số 4 lại mới xuất hiện, đã đi vào vịnh bắc Bộ….

Cuối cùng 7 giờ 30 phút sáng chủ nhật, chúng tôi cũng kịp hoàn thành nhiệm vụ, vui vẻ  cùng anh lái xe lên đường về Hà Nội.

 Khói nói anh lái xe vui vẻ nhường nào, ngay cả tôi và anh  Thanh củng rất phấn khởi. Riêng có ông chủ đề tài thì hơi lo lo không biết số liệu thu thập liệu có bị sai xót gì không ? 

Khi xe bắt đầu đến cái ngầm thứ nhất, trời bắt  đầu đổ mưa rào. Chúng tôi chần chừ  không biết anh lái xe liệu có dám đi tiếp không? mọi người có ý quay lại. Nhưng anh lái xe lại mong  vội về nhà, nên mọi người đành đồng ý đi tiếp. Anh Dũng cho xe tăng tốc tiếp tục đi để cố vựợt qua 2 1 cái ngầm.

  Nhưng sau khi xe vào ngầm thứ 16 thi trời càng mưa dữ dội. Bỗng nhiên chúng tôi nghe thấy tiếng thác réo ầm ầm

Moị ngừơi còn đang ngơ ngác, thì tôi nhìn thấy một thác nước cao chừng 4  mét ,đổ ụp xuống xe của chúng tôi, thác lũ trùm lên xe, rồi cuốn lăn chiếc xe lộn vòng xuống sông. 

Tôi nghe tiếng cánh cửa xe bị bật ra, cậu lái xe kêu lên một tiếng ối ! rồi lao ra ngoài, ông K cũng nhanh chóng nhoài ra sông.

 Tôi và anh Thanh ngồi ghế sau lúng túng không kịp sử lý trước tinh huống bất ngờ. Tôi cảm thấy lo sợ gần như chết khiếp, cùng  lộn vòng theo xe. Tôi luống cuống bị sặc nước, vội kêu lên anh Thanh ơi cứu em với.

 Tiếng anh Thanh quát to: cứ bình tĩnh, bám chắc vào thành ghế  rồi liệu cách lao ra ngoài. Cũng may là  lúc đó cái ô tô trôi lộn vòng đập phải gốc cây hay một tảng đá gì đó bên dưới, làm bung nốt hai cánh cửa sau.

 Chiếc xe bật ngửa lên trời, anh Thanh lôi tôi cùng anh lao vội ra sông, bơi theo dòng lũ. 

Anh Thanh nhắc tôi phải bơi lựa vào bờ, thấy chỗ nào có cây thì bám vào. Tôi thấy anh Thanh bơi về phía một ngọn cây cao ven bờ, tôi cũng định bám theo anh, nhưng rồi một dòng nứơc phía sau ập tới đẩy tôi ra xa. Tôi cố sức bơi theo con sóng  đến ngọn cây thứ hai phía trước. Dựa vào cành cây tôi cố leo lên, vừa lúc anh Thanh đến kịp, kéo tôi vào bờ. 

Tôi leo lên gò đất cao hơn ở phía trên, nằm vật ra thở dốc, hú vía vì vừa thoát chết. 

Khi đã đỡ mệt chúng tôi vội cởi quần áo ra vắt kiệt nứơc, rồi mặc vào men theo sườn đồi vừa đi vừa hú gọi  Dũng ơi !.   Dũng.!

Mãi sau chúng tôi cũng nghe thấy tiếng Dũng thưa ở phía trước. Tôi và anh Thanh cùng đi nhanh về phía Dũng, thấy ông K, cùng Dũng đang đi bộ theo sườn các quả đồi men sông có dòng nước chảy xối sả, đục ngầu bên dưới.

Tất cả cùng mừng vui vì đã thoát khỏi cơn hoạn nạn. Chúng tôi cùng nhau kiểm lại đồ đạc còn lại bên mình. Thế là tất cả dụng cụ, ba lô, túi sách quần áo, của chúng tôi đều bị mất sạch, trôi theo dòng nước hung dữ đục ngầu. May mắn thay các tài liêu và tiền bạc ông K mang theo, đểu để trong sắc cốt đeo bên mình vẫn còn. Chiếc ví tiền của anh Dũng để trong túi áo ngực cũng không bị rơi ra. Còn tôi thì chẳng còn gì ngoài bộ quần áo mặc trên người. Tất cả bỏ trong ba lô cùng bị cơn lũ hung dữ, sôi sục, đục ngàu cuốn theo chiếc xe com măng ca bị mất tích trong dòng sông Mã ?

Chúng tôi tụm lại cùng nhau đi về phía một nhà sàn ven bản gần đó, vào nhà đồng bào mua sắn ăn tạm cho đỡ đói, rồi chúng tôi lại đi tiếp tục đi về phía thị trấn huyện sông Mã.

Sau khoảng hai giờ đi bộ bỗng ông K. reo to: À tớ nhớ ra rồi kia là cây chò chỉ cổ thụ. Chúng ta đi  theo con đương vòng bên phải quả đồi trước mặt sẽ đến văn phòng Lâm trường Mường K, chúng ta sẽ xin  nghỉ nhờ ở đó đêm nay, sáng mâi nhờ xe Lâm trường về huyện sông Mã để đi về Hà Nội.

Do giám đốc Lâm trường là bạn đồng nghiệp cùng lớp Lâm Khoá 2 ngày xưa, nên chúng tôi được ăn, ngủ tử tế, mỗi người lại được phát một bộ quần áo bảo hộ lao động để trở về Hà Nội an toàn. 

Đối với tôi đây thực là cơn lũ quét kinh hoàng nhất trong đời tôi đã gặp, mà đến bây giờ, tôi vẫn không thể nào quên./.