TRUYỆN NGẮN NGUYỄN ĐỖ PHÚ

QUÀ TẶNG CỦA TRỜI

Có những người càng uống rượu vào lại càng tỉnh ra.

Thảnh là một người như thế. Từ tối đến giờ y đã làm gần hết nửa lít rượu trắng. Cứ tợp một ngụm, y lại tung một hột lạc rang vào cái miệng nham nhở những răng.

Khi lưng lửng say, mặt y tái ngắt ngơ, chỉ cặp mắt là vằn đỏ. Y vỗ đánh bẹt cho cái nút nhựa đậy tịt vào cổ chai rượu, ợ một cái rõ to rồi đến bên phản gỗ lay thằng con đang ngủ như chết dậy. Y sai nó đi lấy một cái đèn pin, đoạn dây thừng và cái gậy to mà y vẫn dùng để đi đêm trong làng. Rồi y bảo thằng bé: "Đi với tao". Vợ y từ trong buồng hỏi vọng ra: "Hai bố con đi đâu khuya thế?". Y cắm cảu: "Đi bắt ếch".

Vợ y ngạc nhiên lắm. Giời đất khô như rang thế này, ếch nhái đâu mà bắt. "Lại say rồi" - Chị vợ lầm bầm thế, chẳng hỏi thêm. Chị biết tính chồng cục và phũ như chó.

Hai bố con Thảnh lầm lũi đi trong đêm. Đường làng tối om, nhưng y thuộc lòng từng mỏ đất, đi cứ băng băng. Y hỏi lại thằng con: "Chính mắt mày trông thấy chứ? Sai ông vặn cổ".

Thẳng con trai Thảnh tuy đã lớn nhưng vẫn hãi những trận đòn của bố, đáp lí nhí: "Chính mắt con, bố ạ. Lúc ấy con đang trảy ổi trên cây nhà bác Soạn. Nó nhìn thấy con, vội chui tụt vào bếp. Mắt nó trắng dã".

Thảnh không căn vặn thằng bé nữa. Y bước nhanh hơn, đầu óc bừng bừng những toan tính.

Đến trước cái cổng tre nhà bố đẻ, y khẽ đẩy ra, đi vào. Chờ thằng con vào xong, y lấy một đoạn thừng buộc thắt nút hai cánh cổng lại. Cái đèn pin trong tay y lia một vòng rộng quanh sân, vào cái bếp lợp rạ. Cửa bếp đóng im ỉm. Y đảo lên nhà trên, trong nhà một ngọn đèn nhỏ như hạt đỗ. Xóm đã có điện, nhưng đêm ngủ nhà nào cũng có thói quen để một ngọn đèn dầu, tiện hút thuốc.

Thảnh đứng ngoài đầu hè, đằng hắng và gọi: "Thầy ơi, dậy. Con có câu chuyện. Thầy ngủ sớm thế?"

Trong nhà vẫn im phắc. Vòng sáng trên tay y lia vào cái màn nâu ở gian bên. Từ trong màn tiếng nói yếu ớt của cụ Vĩnh vọng ra: "Anh cả sang làm gì muộn thế? Từ chiều đến giờ, hai cái chân tao cứ thấy nhức nhức, hình như giở giời...".

Thảnh lẩm bẩm: "Là tôi hỏi thế thôi. Bố cứ nằm nghỉ lúc nào cần tôi sẽ gọi". Rồi y cười nhạt. Tay cầm gậy, tay đèn pin, hắn đi rà rà trong sân và đẩy cửa vào gian bếp. Y đá vung vào đống rạ bừa bãi trên nền đất nện. Bếp gio lạnh tanh. Y mở vung cái xoong nhóm đặt trên bếp, trong đó chỏng chơ một mảng cháy đen thui. Y nhăn mũi khi mở nắp vại cà nước đóng váng trắng. Bếp vắng ngắt nhưng cái mũi thính như chó săn của y vẫn cảm thấy có hơi hướng người lạ lẩn khuất quanh đâu đấy. Y vòng lên nhà trên, đằng hắng một tiếng rồi đẩy cửa buồng. Bên cạnh đống nồi niêu xoong chảo và thúng mủng rổ rá là một cái phản, trên có một người đàn bà ngồi thu lu, khép nép. Y biết người này đến ở với ông cụ bố đẻ y đã hơn một tháng nay. Và đó là điều y bực dọc lắm. Mẹ y mất sớm, từ lúc y mới mười bốn, em gái y lên tám. Ông bố y ở vậy cho đến nay. Y cũng không biết cớ làm sao mà đến giờ, lúc bố y sắp kề miệng lỗ rồi mà bỗng dưng lại giở cái trò này ra. Y đã gàn quải bao nhiêu lần, khi phong thanh có những bà góa trong làng mon men đến thăm nom ông bố y. Y lo biết đâu ông già tí táu tí mẻ vào lại tòi ra một thằng con nữa? Y biết đàn ông chỉ khi nào cắt đầu gối ra không có máu thì mới hết con. Y hận ông bố già mà dại. Nhưng em gái y thì lại nghĩ khác. Thị bảo y: "Mặc bố, bố muốn vui tuổi già thế nào là tuỳ ý thích của bố". Y quắc mắt lên với em gái: "Nữ nhân ngoại tộc, cô thì biết cái gì. Nếu sợ không có người trông nom, bố dọn sang bên tao, có lũ trẻ đấy, bảo ban nó, tha hồ vui. Chả hơn là chơi trống bỏi để cả làng cả nước người ta nhổ vào mặt?".

Y quát cô em gái như thế nhưng thâm tâm y điều lo lắng nhất của y không phải như thế. Y luôn nghĩ ông già vô phúc sìa ra một tí nhau nữa thì cái mảnh vườn ngon như miếng gan miếng tiết ấy sẽ không vào tay y nữa. Nhưng đúng là bàn tay không che nổi mặt trời, ông bố y tẩm ngẩm thế nào mà lại rước cái con mẹ hàng xứ nào về nhà, dễ đến tháng nay để thành chuyện đã rồi. Y đã đi rêu rao khắp họ mạc, chú bác cô dì, những mong được sự đồng tình. Lúc đó y sẽ lót lá chuối dắt tay con mụ người hàng xứ kia ra khỏi nhà, để đỡ mang tiếng ác. Nhưng rủi thay, họ hàng nội ngoại tuy đông thật, nhưng đa phần họ ừ hữ rồi lảng, hoặc gàn quải y:

"Kệ ông ấy, ông ấy giở chứng chết đấy". Người thì bảo:

"Ông cụ lấy người để trông nom lúc đau ốm, con nuôi cha không bằng bà nuôi ông... Nhắm mắt làm ngơ đi".

Y không dám làm mạnh thêm nhưng tức lắm. Đang loay hoay nghĩ cách thì vừa lúc thằng con đem câu chuyện về thì thầm kể với bố. Giời cho của rồi. Y nghĩ.

Cái máu đồ tể của y nổi lên, y quyết làm cho ra nhé.

Y cười nhạt bảo người đàn bà: "Khuya rồi, dì còn chưa đi ngủ? Bố tôi ốm, sao dì không ra đấm bóp cho ông cụ, để ông cụ nằm một mình thế kia...".

Nói rồi không chờ người đàn bà trả lời. Y lại nhảo ra sân. Đêm trong làng yên tĩnh, chỉ có tiếng chó tru xa xa. Y đi rà rà trong vườn. Hàng rào mây kín lắm, con chó to chui chưa chắc lọt. Y lẩm bẩm chửi: "Con mẹ nó, hay là thằng nhãi trông gà hóa cuốc?".

Cái gậy của y phang bừa vào các vạt đất trồng hành.

Cái chuồng lợn và cái nhà cầu bé tí cũng được y săm soi. Tất cả đều trống hoác, im phắc. Y lia gậy hú họa vào đống rơm. Cắc một cái, một cái nữa. Y quát: "Ra ngay!". Chân y đá tung những sợi rơm lồng bồng một cách hả hê. Một người đàn ông gầy gò run như cầy sấy mặc bộ quần áo xanh bạc phếch bất ngờ từ trong rơm chui ra dợm chân định chạy. Nhưng chỉ đánh loáng một cái, chưa kịp đôi hồi gì, anh ta đã bị y trói giật cánh khỉ. Vốn làm nghề mổ lợn, một tay Thảnh có thể làm đủ mọi việc. Từ một con lợn trong chuồng cho đến khi xả thịt, lòng gan từng món đâu ra đấy chỉ dập gẫy hơn một tiếng đồng hồ. Nữa là cái thằng lẻo khoẻo này.

Người ngợm gì mà rặt những xương là xương. Lại còn hôi nữa, chắc hẳn chui rúc bờ bụi lâu ngày.

Y lôi xệch người đàn ông vào trong nhà một cách hả hê, vừa lôi y vừa kêu toáng lên như cháy nhà: "Bố ơi là bố ơi, bố không dậy mà xem người tình của vợ bé bố đây. Bà dì yêu quý đâu, ra đây... Bố ơi là bố, dì ơi là dì...". Y quẳng người đàn ông dúm dó xuống nền nhà đánh phịch, giọng y nhỏ lại: "Phen này thằng ngố con dì chết với ông...".

Y bảo thằng con lúc này cứ há hốc mồm ra nhìn:

"Mày cầm đèn pin chạy đi mời ông trưởng xóm lại đây".

Rồi y hả hê ngồi hút thuốc lào sòng sọc. Lúc này mới thấy ông cụ ló đầu ra khỏi màn, nhìn y rền rĩ: "Bố nó bắt ai, đánh ai thì đem đi chỗ khác. Làm gì đêm hôm ầm ĩ xóm làng lên như vậy. Tao có nhời xin bố nó thế".

Thảnh biết ông bố nghễnh ngãng chưa nghe thủng câu chuyện. Có thể ông cụ nghĩ y đã gây gổ với ai chăng? Y bật ngọn đèn giữa nhà cho sáng rồi phũ phàng vắt chiếc màn nâu trong đó có ông bố y đang nằm. Y dựng ông cụ dậy và kéo ra bàn chỉ tay vào người đàn ông đang bị trói gò giữa nhà như một con lợn:

- Bố nhìn đi, nhìn kỹ đi xem ai? Người nào đã ở trong nhà bố mấy hôm nay đây?

Ông cụ lập cập đi vòng quanh người đàn ông, cặp mắt hấp háy nhìn ngó. Rồi loay hoay mãi mới ngẩn ngơ nói:

- Người này không phải người xóm ta. Nghe như người thiên hạ. Nhưng làm sao bố cả lại trói người ta?

Có gì đã có chính quyền, xã đội chứ ?

- Nó ở nhà bố, ăn cơm của bố, rồi nó ngủ với vợ bố, từ bao lâu nay rồi, bây giờ bố lại còn người xóm ta với người không xóm ta. Chả trách nào... Thật nuôi ong tay áo... Thảnh lắc đầu quầy quậy rồi quát vọng vào trong buồng - Còn con khốn nạn trong kia nữa, muốn sống ra đây ông bảo.

Y quát đến câu thứ ba, vẫn thấy im phăng phắc. Ra con này to gan. Để đấy, ông không thèm nối chuyện với hạng nữ nhi thối tha.

Chừng nói mãi khản cổ, y rót nước òng ọc ra chén, uống một ngụm nước nguội ngắt. Y lắc đầu rồi hắt toẹt chén nước vào người đàn ông bị trói nằm co ro dưới đất.

Còn thằng này, ông sẽ cho mày ra cái tóp.

Ngoài ngõ đã có tiếng người nói và chân bước rậm rịch. Ông Tào trưởng thôn cất giọng oang oang từ ngoài sân:

- Nào, có chuyện gì mà đêm hôm khuya khoắt, dựng cổ chúng tôi dậy thế này. Đang nằm với mẹ đĩ ngon giấc. Sao không để đến sớm mai?

Hàng xóm xung quanh cũng đổ sang. Họ nghe ồn ào bên nhà cụ Vĩnh từ nãy, nhưng người nào cũng lặng im nghe ngóng. Ai cũng thương cụ Vĩnh lành hiền như đất, nhưng còn Thảnh thì họ ngại.

Ông Tào trước đã từng ở bộ đội, hiểu biết pháp luật.

Nghe qua chuyện, ông bảo Thảnh: "Thôi bây giờ anh cởi trói cho người ta. Anh ta không chạy đi mất đâu mà sợ".

Lúc này, người đàn bà mới dám từ trong buồng ra.

Chị ta quỳ sụp xuống trước mặt ông Vĩnh, vái cụ rồi quay ra lễ mọi người như tế sao:

- Đến nước này thì con xin cụ, xin làng xóm ta đây xá tội cho. Người này là chồng con. Chúng con lấy nhau có cưới có xin. Vợ chồng con mải nghe anh nghe em bán hết nhà cửa ruộng vườn đi vùng kinh tế mới, rồi vào vùng vàng làm thuê. Chẳng may ốm đau, đành phải làm thuê làm mướn độ nhật lấy tiền tìm về quê. Qua đây thấy cụ phúc đức con muốn nương nhờ cụ cho qua đận khốn khó này rồi vợ chồng con cũng tìm đường về quê kiếm cách làm ăn... Hoàn cảnh của con là thế. Đâu có dám làm điều gì gian trá. Xin cụ và các ông các bà thương tình cho vợ chồng con được nhờ.

Cụ Vĩnh lẳng lặng ngồi nghe. Qua thái độ cụ biết người đàn bà này nói thật. Còn nhớ cái hôm ấy, giữa đêm hôm người đàn bà này không biết thế nào lần mò đến đúng cổng nhà cụ thì bị cảm ngã lăn ra. May mà cụ thính ngủ, thương tình cho chị ta vào nhà. Trông cung cách, lời ăn tiếng nói thì là người lỡ độ đường. Cụ ở một mình đã bao nhiêu năm nay, nhà vắng người đàn bà cứ quạnh quẽ thế nào. Rồi chị ta lân la xin ở lại với cụ thổi cơm nấu nước, quét tước nhà cửa, ban đêm lại đấm bóp cho cụ. Thảnh biết chuyện đến đuổi người đàn bà quầy quậy, nhưng con em gái Thảnh thì gàn: "Cứ để cô ấy ở, trông nom hầu hạ bố. Anh em kiến giả nhất phận, năm thì mười họa mới đến thăm bố một lần...".

Rồi cũng nhí nhóa xong. Họ hàng làng nước cũng có nói ra nói vào. Nhưng rồi ai cũng ngơ đi, thương cảnh ông cụ lùi lụi một mình, nói dại mồm dại miệng có chết thối ra đấy cũng chẳng ma nào biết.

Bây giờ bỗng nảy ra cơ sự này. Cụ Vĩnh buồn lắm, giọng run run hỏi người đàn bà:

- Thế mà nhà chị dám nói dối tôi là chồng chị chết đắm đò. Chị chỉ còn có mỗi một mình trên đời này.

Thương chị tôi mới cho chị ở. Bây giờ thì chị lại nhận người này là chồng...

Trưởng thôn Tào là người biết cách giải quyết công việc. Chuyện nghe qua cũng đã rõ cả. Chị đàn bà này nói dối chồng chết để được ở lại nhà cụ Vĩnh, nhưng lại lén lút nuôi chồng. Chưa xét tới cái lý lịch anh này là người làm ăn hay phường trộm cắp, chỉ biết về lý thì sai lè lè ra rồi. Nhưng tình cảnh thì cũng đáng thương.

Trông mẽ người thì sơ bộ cũng nhận định được không phải là hạng mèo mả gà đồng. Còn sự thể thế nào thì ngày mai ban ngày ban mặt có chính quyền có công an... Hậu xét. Ông Tào nghĩ nhanh như vậy rồi đứng ra giữa nhà nhìn đám đông đang túm tụm ngoài hiên, dõng dạc:

- Thưa bà con, việc này ngày mai chúng tôi sẽ xem xét cho đen trắng rõ ràng, không thể giải quyết tại đây lúc này được, phải không bà con? Vậy thì tôi đề nghị bà con ta ai về nhà nấy. Chú Thảnh cũng về đi ngủ. Còn anh này, anh theo tôi lên trụ sở xã. Anh phải ở đấy để ngày mai người ta xét hỏi anh.

Người đàn bà xin đi theo chồng, nhưng ông Tào gắt:

- Ai ở đâu cứ nguyên vị đấy. Ngày mai, chị tha hồ được lên ủy ban. Còn bây giờ, chị đến nhà cụ Vĩnh có trình có báo, chị cứ ở đây hết đêm nay. Mai hằng hay.

Tôi giải quyết như thế có được không, cụ Vĩnh?.

Một lúc sau, tất cả đã im ắng trở lại. Trong ba gian nhà vừa xảy ra sự việc khó hiểu lúc nãy chỉ còn tiếng khóc tức tưởi của người đàn bà trong buồng và tiếng rên rẩm, thở dài của cụ Vĩnh.

Việc rắc rối ấy rồi cũng qua đi, khi ngày hôm sau xã xác định đúng cái anh chàng đàn ông trốn trong đống rơm nhà cụ Vĩnh là người đi tha phương cầu thực thật.

Người đàn bà ấy là vợ anh ta. Câu chuyện khá thương tâm, tình tiết nhiều nhưng đại để thì cũng như người đàn bà đã bộc bạch đêm hôm trước. Xong việc ở xã, hai vợ chồng khốn khổ ấy đi ngay trong ngày, sau khi trở vào nhà lạy sống cụ Vĩnh, mong cụ đánh chữ đại xá đi cho. Cụ Vĩnh buồn lắm nhưng cũng cho hai vợ chồng mấy chục bạc làm tiền tàu xe về quê. Xét cho cùng gần một tháng trời ăn ở trong nhà cụ Vĩnh, người đàn bà ấy cũng chịu thương chịu khó. Sáng gà chưa gáy đã đun nước sôi pha trà cho cụ với bộ ấm chén sạch tinh tươm.

Ngày hai bữa cơm rau dưa thôi nhưng cơm nóng canh nóng. Hơn bảy mươi tuổi đầu, cụ Vĩnh còn cần gì hơn thế? Ban đêm, không ngủ được, đầu gối và khớp xương cứ như có đàn kiến bò ở trong. Bàn tay người đàn bà nhẹ nhàng nắn bóp, xoa xoa lên những chỗ đau nhức làm dịu đi và kéo cơn ngủ đến. Đã tưởng về cuối đời, con cái đi hết, người đàn bà ấy với hoàn cảnh éo le chắc sẽ ở lại đây cho đến khi cụ nhắm mắt xuôi tay. Thế mà đùng một cái chuyện ra như vậy. Cụ còn biết tin ai bây giờ?

Quá chiều, cụ mới lọ mọ trở dậy thổi niêu cơm, rạ lại ướt, lúc cháy lúc tắt. Cuộc sống độc thân lúc còn đang sức trẻ chẳng phải bận tâm gì, thậm chí còn có cảm giác rộng cẳng nữa. Nhưng sao khi ở tuổi già sự cô đơn nó nặng nề đến vậy. Nhưng khi hiểu được ra điều ấy thì đã muộn. Cụ Vĩnh ngồi âm thầm trong bếp trước đống gio tàn nguội ngắt. Cái giống bếp đun rạ này nó thế, cứ phải đẩy luôn tay nếu không nó tàn lụi đi rất nhanh.

Niềm vui, đời người có khác chi một bếp lửa hồng?

Chao ơi, gian bếp hôm nay sao trống vắng quá, như đã bỏ hoang từ bao giờ rồi. Tất cả mọi thứ đều đen xỉn và cũ kỹ đến phát sợ. Sao tận bây giờ mới nhận thấy điều đó nhỉ. Mới chỉ ngày hôm qua thôi, cụ vẫn cùng người đàn bà ấy ngồi ăn cơm tối trong gian bếp này. Thói quen của người già bao giờ trong bữa ăn cũng nhấm nháp chén rượu đưa cay, có bữa chỉ cần vài ngọn rau thơm, quả ớt hái trong vườn kia cũng xong. Nếu thêm bìa đậu nữa là đã lưng lửng dạ, coi như xong bữa. Từ ngày có người đàn bà ấy, bữa nào chị ta cũng ép cụ ăn hết hai miệng xới. Canh rau đay, rau ngót hái trong vườn nhà nấu xuông mà ngọt lịm. Vừa buông bát xuống, đã thấy ngay một cái khăn mặt, cái tăm chên nước nóng bên cạnh. Ngày trẻ mải lam mải làm, bữa sáng ăn lúc còn nhọ mặt người, bữa trưa ngay ngoài bờ ruộng, bữa tối thì lom dom dưới ánh đèn dầu. Thế nào cũng xong. Thời trẻ cái sức cái vóc nó băng băng kéo người ta đi, để ý gì đến chuyện nâng giấc chăm sóc nhau. Cụ Vĩnh còn nhớ, dạo mới lấy bà ấy, một hôm trong bữa cơm có hai vợ chồng, cụ đã gắp một miếng thức ăn đưa vào miệng người vợ trẻ. Cũng chỉ vì bà ấy cứ rón rén, cũng chỉ vì tình cảm bột phát. Việc cỏn con ấy đã bị bà mẹ trông thấy, bà mắng ngay hai vợ chồng:

"Chỉ có đồ giang hồi giăng há nó mới béo mỡ, mới đú đởn thế. Nhà mình là nhà làm ăn, các con giấy rách phải giữ lấy lề. Mẹ ngày xưa hai mặt con với bố mày rồi mà có dễ chưa bữa ăn nào dám ngồi chung mâm đâu"

Cụ Vĩnh bần thần nghĩ. Những kỷ niệm về người vợ đã mất sớm, lẫn với cung cách đối xử của người đàn bà kia cứ đan quyện vào nhau. Cụ cám cảnh cho cái sự cô quạnh của mình trong gian nhà trống vắng này. Giá như còn sức vóc, cụ sẽ đánh trâu đi ra cày mấy sào ruộng mùa, hoặc cuốc xới đánh luống cho vạt ruộng khoai kia đang chưa có người vun xới. Nhưng chỉ nghĩ đên việc giơ nhát cuốc lên, cụ đã thấy mệt. Khôn đâu đến trẻ, khỏe đâu đến già. Cụ Vĩnh cay đắng nghĩ. Khi chân tay thừa thãi, cái đầu sinh lắm chuyện. Cụ cần một bàn tay đỡ đần, bàn tay đàn bà.

Đang ngồi suy nghĩ lung tung thì Thảnh, người con trai cả của cụ lại sang... Mặt Thảnh lúc nào cũng đỏ như mặt trời. Sáng dậy từ ba bốn giờ, làm xong con lợn y lăn quay ra ngủ một giấc thẳng cẳng. Tỉnh dậy, đã có một đĩa cổ hũ, lòng non và một bát cháo tiết chờ sẵn, với một xị rượu. Như kiểu trả công cho hắn vất vả đêm hôm. Và thế là y say khướt đến chiều. Thảnh tự thấy đời y trông lên thì chẳng bằng ai nhưng trông xuống thì chẳng ai bằng mình. Câu nói ấy vận vào Thảnh thật đúng quá.

Thảnh giận bố lắm. Đêm qua y đã kỳ công phục bắt bằng được đôi gian phu dâm phụ để cho bố y sáng mắt ra. Chẳng ngờ cơ sự lại xoay chuyển theo hướng khác.

Tuy đạt mục đích là đuổi được con mẹ nạ giòng kia đi, nhưng y tức là không được mỹ mãn trăm phần trăm như mong muốn. Mà y lại còn mang tiếng ác với bố.

Dân làng bảo: "Ông cụ thương người đàn bà kia lắm, lại còn cho nhà họ tiền về quê". Rồi phàn nàn cái thằng Thảnh thế này thế nọ. Đổ tiếng ác cho hắn. Rõ ràng ông già sướng không biết đường sướng. Một mình một cõi chẳng hơn dây dưa với cái hũ mắm thối ấy hay sao?

- Tôi đã bảo với bố, ngần này tuổi đầu, bố muốn ăn thì ăn, ngủ thì ngủ. Tự nhiên bố cứ thích mua dây buộc mình. Bố ngại sang bên tôi, thì tôi cho các cháu nó vào đây hàng ngày nấu nướng giặt giũ, cơm bưng nước rót cho bố. Bố còn mong gì hơn nữa nào? Bố làm thế này là bôi gio trát trấu vào mặt tôi.

Cái bài ca cũ như thế này, ông Vĩnh đã nghe ông quý tử này nói không phải một lần. Đành rằng, đã có một dạo ngày ngày nó cho đứa con gái nó vào giặt giũ nấu nướng cho ông. Nhưng có nằm trong chăn mới biết chăn có rận. Trẻ con đang tuổi ăn tuổi lớn, chúng nó mải nhảy dây, chơi chuyền, bịt mắt bắt dê hơn là những , công việc tẻ ngắt kia. Con bé đến, kéo theo một lũ bạn, mỗi đứa một việc làm ào ào, chúng rẩy nước quét sân, quét nhà bụi bay vung vít rồi hò hét cãi nhau chí chóe.

Mấy đứa con trai thì trèo cây trẩy xuống những quả ổi xanh cắn nham nhở rồi vứt bừa ra sân, ra ngõ. Chúng nó chưa biết thu vén nên cứ chỗ nọ bỏ chỗ kia. Một lúc lại ào ào kéo nhau đi. Nhà lại quạnh quẽ như cũ, chưa kể chúng nó xếp đặt lung tung cả lên. Cái trật tự theo ý chúng khác với cái trật tự của ông. Chỉ có cô con gái ông - cái Định - là còn biết khéo thu vén. Nhưng nó lại lấy chồng xa, dăm thì mười họa mới về thăm bố được một buổi. Khó thế.

Cụ Vĩnh nghe ông con trai cằn nhằn thì buồn lắm.

Không hiểu sao con cái khi trưởng thành lại thường cứ coi bố mẹ như trẻ con để dạy bảo? Đành rằng vì tuổi già, sức ông có yếu đi, tai nghe mắt nhìn đều kém, nhưng không thể như đứa trẻ lên năm lên ba mà phải thế này phải thế kia. Chúng nó không biết rằng người già bao giờ cũng có một trái tim rất nhạy cảm, rất dễ xúc động, cần được cảm thông, an ủi. Sự chăm sóc lại càng đòi hỏi hơn lúc đầu còn xanh, tuổi còn trẻ. Nhưng làm sao mà chúng nó có thể hiểu được, khi mà chúng nó chưa trải qua?

Những điều cụ Vĩnh nghĩ trong đầu, không thể nói ra được cho Thảnh hiểu. Giữa các thế hệ, sự không hiểu nhau đã làm nảy sinh bao điều tệ hại. Lúc này, nghe con trai nặng lời, cụ Vĩnh chỉ thấy buồn. Buồn cho nhân tình thế thái. Và chán đời. Cái chán thực sự của một người muốn rũ bỏ tất cả vì biết rằng lụi tàn sẽ đến, như hoàng hôn đã buông xuống rồi thì đêm đen ắt sẽ chẳng còn bao xa nữa.

Trước khi huỳnh huỵch ra về, Thảnh còn đe bố một câu:

- Từ giờ bố liệu mà ăn ở, đừng để làng xóm chê cười nữa. Ngày mai tôi sẽ nhắn cái Định về. Ông phải sang ở với vợ chồng tôi. Tôi đã quyết thì ông phải nghe. Thế!

Người con gái ông Vĩnh nghe tin, phải thu xếp công việc chán mới dứt ra được để về thăm bố. Chị đạp xe về đến làng thì trời đã chiều. Qua nhà ông chú bà bác người nào cũng kéo lại để nói chuyện. Tựu trung cũng toàn là chuyện xảy ra hôm vừa rồi. Ổ cái xóm quê yên tĩnh này, một việc như thế cũng đã đủ ầm ĩ xóm làng.

Các cụ bà thì trách ông cụ đã ở vậy được bao nhiêu năm, lúc về già sao bỗng lại đốc chứng như thế? Các cụ ông thì bảo ông cụ dí dủm thế mà có số đào hoa, nhưng lại không cao tay để cho cái con đàn bà nó lừa, nó nuôi chồng nó bao nhiêu ngày trong nhà mình mà không biết. Họ đều trách ông anh của chị. Việc đã xảy ra như thế, đâu phải lỗi tại ông cụ? Việc gì đã qua đi thì cho nó qua mẹ nó đi. Cho đành một nhẽ. Đằng này lại lằng nhằng như giẻ rách. Cùng kỳ lý ra thì sự việc cũng chỉ có thế mà cứ bé xé ra to. Làm thế, chỉ khổ ông cụ. Lũ trẻ con được xúi bẩy thầy dùi thế nào đấy, cứ đi qua ngõ nhà ông cụ thỉnh thoảng lại gào lên: "Già chơi trống bỏi". Hàng xóm nghe rát cả mặt. Bắt một đứa tra hỏi thì nó khai, bác Thảnh bảo, cứ xướng to lên bác sẽ thưởng kẹo kéo. Thế là chúng cứ réo. Chẳng biết đã có đứa nào được ăn kẹo kéo chưa nhưng hôm nay không thấy ông lão ra khỏi nhà. Đồng mắm đồng muối đều nhờ hàng xóm.

Chị Định nghe chuyện những người làng kể, thấy xót xa quá. Thương bố bao nhiêu chị lại giận anh mình bấy nhiêu. Anh em kiến giả nhất phận, có ai nhường ai đâu. Mẹ chẳng may mất sớm, còn bố đấy, bố như ngọn đèn sắp tắt, phận làm con phải ăn ở thế nào cho phải đạo chứ. Làm sao lại đem bố ra bêu riếu thế. Ngày xưa còn ở nhà, chị đã chăm sóc bố từng li từng tí. Duyên số thế nào, chị lại lấy chồng xa. "Có con mà gả chồng gần, có bát canh cần nó cũng đem cho". Nhưng nhà chồng chị lại cách làng một con sông và một cánh đồng rộng ơi là rộng. Rồi con đằng trước, con đằng sau. Lắm khi chị quên mất mình vẫn còn một người cha già ở quê. Nhiều đêm nghĩ đến cha, chị lại ứa nước mắt xót thương mà chẳng biết làm thế nào. Chị Định biết bố mình khái tính lắm, chẳng thích ở với con nào hết. Chị lại là phận gái. Tháng trước thấy bố đã gắn được với một bà, xem ra người ấy cũng hiền lành, chịu khó chị đã mừng.

Cũng như là xong để khỏi phải canh cánh bên lòng. Vậy mà cơ sự lại ra thế này...

Chị Định đẩy cửa bước vào nhà. Quạnh quẽ quá.

Như nhà hoang, ẩm và lạnh. Chiếc màn nâu buông sùm sụp trên giường. Chị còn nhớ thói quen của cha.

Trừ những ngày ốm đau, không bao giờ ban ngày ông cụ lại buông màn sùm sụp thế kia. Chị Định cất tiếng gọi bố, không thấy trả lời. Chị lại gần vén màn, giật mình thấy ông cụ nằm ngay ngắn, bất động trên giường, khăn đóng áo dài như người sắp đi đâu xa.

Phảng phất mùi thuốc sâu hăng hắc. Chết tôi rồi..

- Bố ơi, sao bố lại.

...- Chị Định chỉ nói được đến thế

thì òa khóc. Chị ôm lấy bố, người còn mềm, nóng..

Không không thể như thế này được. Chị hét lên thất thanh giữa ngôi nhà vắng lặng. Không thể để bố phải chết thảm như thế này. Cả cuộc đời bố đã vất vả vì chúng con, vậy mà chưa bao giờ thấy bố xuôi tay ngã lòng. Thế mà đến khi không phải lo lắng gì cho con cái nữa thì bố lại thế này.

Hàng xóm nhà cụ Vĩnh là những người tốt bụng.

Loáng một cái người ta đã đổ sang. Bà hàng xóm bảo:

Sáng nay còn thấy ông cụ sang nhờ tôi có đi chợ mua hộ cân muối. Tôi bảo cụ ăn uống là mấy, cháu nó mang sang cho cụ lưng chén thì ăn cả tháng. Mấy đứa con bà ta loáng cái đã đưa cụ Vĩnh lên cáng. Chiếc võng được treo vào một cây tre buộc lên hai xe đạp. Một cái chiếu vắt ngang, phủ kín. Chị Định đắp cho bố cái chăn, vừa khóc chị vừa đạp xe theo. Bà hàng xóm dặn với: Ông cụ chắc cũng mới thôi. Lên nhanh y tế thì kịp. Bây giờ nhà thuốc người ta giỏi lắm. Khổ thân ông lão nghĩ quẩn đây mà.

Chị Định đạp gần theo cái cáng người bố đẻ đi lên bệnh xá xã. Tự nhiên bụng chị quặn thắt vì nỗi sợ một tai họa khủng khiếp bỗng đâu trút xuống gia đình chị.

Trong cơn bấn loạn chị cầu khấn vong hồn mẹ, thần phật và các đấng linh thiêng khác phù hộ cho bố được tai qua nạn khỏi. Chắc chắn sẽ qua được - Chị Định nhủ thầm như thế. Nhưng rồi sau đó, sẽ ra sao? Chị nuốt những giọt nước mắt mặn chát và mải nghĩ đến nỗi vào sân trạm xá lúc nào không biết. Đến lúc này, quay nhìn lại chị mới thấy cái dáng gù gù của Thảnh đang đạp xe hớt hải từ phía xa đi tới.