TRUYỆN VUI của HOÀNG TUYÊN

ÔNG THÔNG GIA CẤP CỨU

Nhà văn xuôi rất tiếc thời gian. Ma Văn Kháng cũng thế. Ông thường tâm sự. “Viết văn xuôi tốn công sức, tốn thời giờ lắm. Hơn nữa, cái số tôi nó vậy, lúc nào cũng bận rộn việc hành chính sự vụ!”

Cái số Ma Văn Kháng có thế thật! Lúc thì ông là phó giám đốc kiêm Tổng biên tập một nhà xuất bản. Khi thì vừa là uỷ viên chấp hành Hội kiêm Tổng biên tập một tạp chí. Thành ra để có thể viết được tác phẩm, ông phải tận dụng mọi thời gian rỗi rãi. Tuy thế, phiền cái là bạn bè rất quý ông, rất hay mời mọc ông chơi bời, ăn uống, bia bọt.

Có quý bạn mới mời! Nhưng nể bạn thì mất việc. Mà từ chối thẳng thì e mất lòng bạn. Thế là ông phải tìm mọi cách để chối từ khéo thịnh tình của bạn vậy. Ấy, thằng cháu nội hôm nay không ai trông! À, bà chị mới ở nhà quê lên. Đại để là vậy. Nhưng chả lẽ cứ lặp đi lặp lại mãi thế? Mà xem ra tìm cái cớ mới để thoái thác đâu có dễ.

“Mình cám ơn ông. Nhưng hôm nay không thể đi với ông được. Vì phải thăm ông thông gia ốm nặng đang cấp cứu ở trong bệnh viện.”

Một lần, Ma Văn Kháng khoái trá vì tìm được lý do độc đáo này. Và bạn bè cảm thông nên cũng không trách cứ gì ông cả.

Thời gian qua đi. Hôm ấy, một nhà văn mời ông dự bữa tiệc mừng nhà mới, ông vừa đứt lời từ chối, thì nhà văn nọ đã trợn mắt:

- Thế quái nào mà nhà ông thông gia nhà ông lại cứ cấp cứu luôn thế nhỉ?

Và cả hai cùng bật cười.

                                                                   29/5/2006

HỌP MẶT VỚI CÁC CỤ

Giáo sư Phương Lựu, giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật đợt I (2001) tác giả của nhiều công trình lý luận văn học nổi tiếng của nước ta, bận lắm. Vợ ông bảo: Ở nhà trừ lúc ăn cơm ra, lúc nào cũng thấy ông ngồi ở bàn làm việc!

Ông ngồi ở bàn làm việc, nhưng ông đâu có ngồi một mình. Quanh ông là trước tác của Mác, Ănghen, Lênin, Hêghen, Kant, Lỗ Tấn, Lê Quý Đôn, Ngô Thì Nhậm… Ông nói vui: Tôi đang chủ trì cuộc họp với các cụ đấy chứ! Rồi ông tiếp:

- Thích nhất là được mời các cụ đến họp rất đầy đủ. Mà đặc biệt các cụ là: Thứ nhất: Cực kỳ thông minh, thứ hai: trung thực, thứ ba: nghiêm túc, thứ tư: khiêm tốn và thứ năm: hết sức vô tư. Mời cụ nào là cụ ấy phát biểu ngay. Và phát biểu xong là về chỗ, lặng lẽ ngồi im, không đòi hỏi phong bì thù lao!

Tôi biết được những cuộc họp thường xuyên này của Phương Lựu vì một lần hỏi ông: Anh Phương Lựu ơi, hôm qua tôi nghe anh bảo: Càng quay mạnh sang tả thì càng gặp ngay bên hữu. Đó là câu nói của ai vậy? Thì được Phương Lựu cho biết tác giả của câu nói đó là Lỗ Tấn.

- Ông Lỗ Tấn nói ở đâu vậy?

- Ở cuộc họp mới hôm qua tôi chủ trì mà!

- Thế còn câu của Các Mác: Hai cực đối lập thì hôn nhau?

- Cũng ở cuộc họp mới hôm qua tôi chủ trì.

Phương Lựu đáp, cười vui và cho biết: Anh thường xuyên họp mặt với chừng 50 cụ thân thiết, cỡ như những tên tuổi đã kể, trong đó hầu hết đều đã mất. Ôi, những người đã mất! Họ đông đảo lắm. Và họ là một bộ phận quan trọng của văn minh văn hoá của nhân loại.

Gần đây, được biết tôi nhận làm cộng tác viên của tờ Pháp luật và xã hội của Sở Tư pháp Hà Nội, Phương Lựu gọi điện cho tôi, nói:

- Thế thì ông phải chịu khó họp mặt với các cụ thường xuyên đi. Xin nhắc lại, đặc điểm thứ nhất là các cụ cực kỳ thông minh, thứ nhì là…

                                                            Hà Nội 7/2006