Không phải không có lý, lúc sinh thời khi nói về văn nghệ sĩ Đồng Nai, nhà văn Nguyễn Đức Thọ đã đùa rằng: "Nhất Đồng Nai, nhì hai dượng". Cái nhất, nhì ở đây không phải về tài năng văn thơ mà đó là phong cách sống lãng tử mà một trong hai người đó là dượng sáu Tuấn hay thi sĩ Trần Ngọc Tuấn. Nói lãng tử hay phiêu bồng với mây gió cũng không oan uổng tí nào bởi khi đã nhập vào thơ và rượu thì Trần Ngọc Tuấn chơi hết mình, như người lên đồng, đến nỗi nhiều khi không biết mình đang sống ở cõi trần hay ở bồng lai tiên cảnh.
Tôi chơi thân với Trần Ngọc Tuấn hơn mười năm nay, quê anh ở Quảng Ngãi về lập nghiệp ở Đồng Nai, làm việc tại một công ty nước ngoài. Những khi trà dư tửu hậu, nếu ai hỏi cơ quan của anh ở đâu thì anh hồn nhiên trả lời là ở phía "trời xanh thăm thẳm". Có lẽ nhờ "cơ quan" đóng "trên trời" nên thơ của Trần Ngọc Tuấn luôn phiêu bồng bay bổng. Với năm tập thơ trước đây của anh là Giác quan biển (1994), Giữa cỏ (1996), Chân chim hóa thạch (1998), Con mắt dã quỳ (2000), Gửi dòng sông Đồng Nai (2004), thì như những áng mây trắng bồng bềnh bay vô định trên bầu trời thi ca. Đến tập thơ thứ sáu là Suối reo - Nhà xuất bản Hội nhà văn - năm 2006 này thì thơ của Trần Ngọc Tuấn đã rẽ sang một hướng đi rõ ràng, nó từng bước chuyển mình bay về miền Tịnh độ:
Một hôm an trụ dưới mưa
Bồ đề lá rụng gió ùa chân kinh
(Một hôm)
Không phải bất thình lình dưới cơn mưa ấy mà nhà thơ đã ngộ được chân kinh. Với Trần Ngọc Tuấn, đó là cả một quá trình nghiên cứu giáo lý nhà Phật trong nhiều năm và như một đợt bùng phát anh đã ngộ ra rằng:
Núi tự núi, sông tự sông
Mùa xuân miên viễn cõi lòng vô biên
Hốt nhiên gặp ánh mắt thiền
Chân tâm bừng ngộ giữa miền vô ngôn.
(Ngộ)
Rõ ràng cái sự ngộ ấy không từ trên trời rơi xuống. Ngày xưa thầy trò Tam Tạng muốn thỉnh được chân kinh thì phải qua bao nhiêu kiếp nạn. Đối với Trần Ngọc Tuấn, khi muốn về miền Tịnh độ thì trong thơ của anh cũng gặp không ít "kiếp nạn", bởi sắc đẹp của giai nhân, sự quyến rũ của nhục dục đang tràn ngập trên mọi nẻo đường, điều mà bất cứ ai cũng có thể sa ngã... Liệu Trần Ngọc Tuấn có vượt qua được hay không:
Hỏi thăm người biệt giai nhân
Mà sao nhan sắc tần ngần ngóng trông
Hỏi thăm người có hay không
Mà sao chuông vọng âm âm gió mùa
(Hỏi thăm)
Không ngờ người đi thỉnh kinh cũng đa tình đến vậy. Cái nhan sắc mỹ miều ấy tưởng đã ngủ yên trong góc khuất cuộc đời của nhà thơ, bỗng một ngày nó tỉnh giấc bởi tiếng chuông chùa lúc gần lúc xa vọng lại. Nó càng lộng lẫy và quyến rũ hơn để rồi tháp tùng theo nó là nỗi nhớ mong, đợi chờ, dằn vặt, đau đớn... mà kết cục là người đi cũng dở và người ở cũng không xong:
Chuyến hạnh phúc không còn vé vớt
Ta còn gì ngoài im lặng đau
Thanh tịnh một vì sao lẻ bóng
Ta còn gì ngoài ta lặng thinh
(Lặng)
Rồi nhà thơ cũng dứt áo ra đi, tiếp tục theo con đường mà mình đã chọn. Biết có đi đến tận cùng hay không, khi giữa thế gian nhỏ bé này còn đầy rẫy cạm bẫy và những cám dỗ khác:
Ở đời tham miếng cỏ non
Mà thành thân ngựa mỏi mòn nước phi
Thôi về quán niệm từ bi
Ngại chi giông bão sân si quanh mình
(Về)
Nhưng cuối cùng nhờ tinh thần lạc quan trong bước hành trình ấy, nó như bảy mươi hai phép thần thông của Tôn Ngộ Không để trấn áp yêu ma, để vượt qua bao kiếp nạn mà hy vọng về tới đích:
Trăng tự sáng giữa tầng không
Suối tự chảy giữa mênh mông đất trời
Kìa ai bất chợt tự cười
Trái tim tự hát lẽ đời tự nhiên
(Tự nhiên)
Và:
Tự mình giã biệt tai ương
Về nghe chim hót lạ thường non xanh
Tự mình gió mát trăng thanh
Đồi hoang sông vắng chợt thành thiên thai.
(Tự mình)
Với 40 bài thơ trong tập thơ Suối reo, Trần Ngọc Tuấn sử dụng chủ yếu thể thơ tứ tuyệt lục bát. Xuyên suốt tập thơ mang tư tưởng triết lý nhà Phật. Những uẩn khúc trong tâm hồn, những đau khổ nhân gian được Trần Ngọc Tuấn hóa giải bằng những lời thơ. Trong bầu không khí thơ có nhiều màu sắc như hiện nay, Trần Ngọc Tuấn đã chọn cho mình một hướng đi mà ở đó thấy lòng thanh thản và nhẹ nhõm như được tẩy rửa những bụi bặm trần tục. Với Trần Ngọc Tuấn, thơ còn là linh hồn, là huyết quản của anh. Những câu thơ, bài thơ đến với anh là niềm hạnh phúc vô biên: Mừng người về lại với thơ/ Hồn nhiên câu chữ ngu ngơ điệu vần/ Mừng người về lại chân thân/ Một dòng nước lặng trong ngần suối reo.
Mong rằng nhờ sống hết mình với thơ như vậy, nhà thơ Trần Ngọc Tuấn sẽ tiếp tục viết được những câu thơ tài hoa và đó chính là vũ khí diệt trừ yêu ma quỷ quái trong tâm hồn để anh tiếp tục cuộc hành trình về miền Tịnh độ.
Tháng 01/2007
Nguyễn Đức Phước
(Bài đã in Báo Văn nghệ Trẻ năm 2007)