TRUYỆN NGẮN LƯU BÁ THỊNH

XÓM KHÔNG CHỒNG
(Truyện ngắn)
Truyện ngắn Thú đi câu của nhà văn Pháp nổi tiếng (Guy mô dờ fat
xăng) đã nhận được giải Noben văn học quốc tế. Truyện không mô tả
cảnh huỷ diệt, tàn phá của chiến tranh, mà nó tố cáo tội ác của chiến
tranh:
“ Chiến tranh đã giết chết cả đến thú vui nhỏ nhất của con người
là thú Đi câu”.
Ở Việt Nam tội ác chiến tranh lại thể hiện trong một khía cạnh khác.?
Có một lần tôi được anh bạn rủ đi thăm gia đình ngừơi em gái họ
của anh ta tại “xóm không chồng” bên dòng sông Bôi của tỉnh Hoà
Bình vào những năm 70 của thế kỷ trước, một thời gian khó nhất của đất
nước trong thời kỳ chống Mỹ.
Từ bến đò đi lên men theo con đường đất gồ ghề những bước chân
trâu, chúng tôi đi bộ vào thăm một xón nghèo của vùng đồng bằng Bắc
Bộ.
Xen kẽ với những dặng tre xanh, những hàng rào ô rô hay cúc tần, là
những căn nhà tranh tre, mái rạ một gian hai trái, tuềnh toàng, cửa bằng
liếp nứa, hay buông mành tre tạm bợ.
Sinh sống trong những cắn nhà đó thừơng là những gia đình của
những bà mẹ đơn thân, với một đứa con gày gò rách rưới, đôi khi có cả 2
cháu nhỏ. Có nhà chỉ là 2 phụ nữ nhỡ thì, tá túc cùng nhau thành những
đôi chị em tri kỷ.
Chúng tôi đến nhà Hoài năm nay đã ngoài 3o tuổi, nuôi một bé gái 8
tuổi. Hàng ngày Hoài phải đi làm trong nông trừờng dứa gần đó, cháu bé
phải gửi vào chơi chung cùng nhà chị em hàng xóm có bà giá trông đỡ
,hoặc đi hoc trường làng gần đó.

Lúc chúng tôi đến nhà, trời mưa dầm trong những ngày ngâu đầu thu.
rả rich .Hôm nay vì mưa nên Hoài đựơc nghỉ ở nhà cùng con.
Tiếp chúng tôi là một cô Hoài già trước tuổi, quân áo bảo hộ lao
động bạc màu theo thời gian. Hai me con đang chơi cùng nhau trên
giường.
Nhận ra anh bạn tôi là khách quen, cô Hoài phấn khởi lắm, mời
chúng tôi ngồi chơi xơi nước trên cái chõng tre giữa nhà, với một cái
ấm tích nước sôi để nguội, cùng một khay nhựa đựng 6, 7 cái cốc thủy
tinh hay cốc sành nhiều loại. Nhận được gói kẹo cháu Liên reo vui
chào khách lia lịa rồi mang kẹo chạy đi chơi bên nhà bạn hàng xóm.
Chúng tôi ngồi nói chuyện vui vẻ, bạn tôi hỏi thăm sức khoẻ của
Hoài, cháu Liên học có ngoan không? Được một lúc thì trời tạnh mưa,
lại có chút hoe hoe nắng, cô Hoài xin phép chúng tôi đi đổ xô hứng nước
mưa dột ở đầu trái nhà. Hoài kể: anh Hùng à, đây là lỗ thủng do một
viên đá trong trận mưa đá giữa mùa hè vừa qua, may mà không ai việc
gì, có điều là lỗ thủng của nó gây ra dột, mẹ con em cũng chưa biết khắc
phục thế nào?
Anh Hùng nói em cứ yên trí, bây giờ các anh đến đây sẽ giúp em.
Thế rồi Hùng rủ tôi cùng anh đi ra cái chợ chồm hổm đầu làng. Đến nơi
anh mua một tấm bạt vuông rộng mỗi chiều 4 mét và một cuộn giây
thừng bằng nilon to như đầu đũa, Anh lại mượn cái liềm ở nhà bên cạnh
qủa đồi hoang, mọc rất nhiều cỏ tranh. Anh cắt một bó to như cái thùng
gánh nước, rồi hai anh em về nhà sửa chỗ dột cho Hoài
,Chúng Tôi đánh tranh thành mấy cái phên nhỏ rồi anh Hùng bắc thang
leo lên dặm vào chỗ dột.
Chúng tôi buộc thừng nilon vào bốn góc bạt, che phủ luôn cả góc
đầu hồi, cùng chỗ dột , buộc giây ghì chặt bạt vào các đòn tay của mái
nhà.

Khi chúng tôi hoàn thành công việc, thì Hoài cũng chuẩn bị xong bữa
côm trưa thân mật, thắm tình anh em.
Cơm gạo trắng đồng quê, với canh cua đồng (do Hoài đã bắt trữ trong
vại từ mấy ngày mưa), nấu với mướp hương và rau mồng tơi, ăn cùng cà
pháo ròn tan.
Bắt đầu vào bữa ăn thì cháu Liên cũng đi chơi về khoe ngay từ ngõ:
Mẹ ơi bật lửa của nhà ta anh Trung đã chữa được rồi, anh Trung bảo nó
chi bị khô xăng và hết đá, anh đã cho một viên đá lửa mới và tẩm thêm
xăng vào bật lửa, nên nhạy lắm mẹ ạ.
Tất cả chúng tôi quây quân quanh bữa cơm thân mật. Thú thật là
tôi ăn cảm thấy ngon tuyệt, rất dân dã, mà thắm tình đồng quê.
Gần 4 giờ chiều chúng tôi đạp xe ra về, Anh Hùng còn trao cho Hoài
một phong bì có một triêu đồng. Cháu Liên cứ nhắc mẫi các bác nhớ
luôn đến chơi nhà cháu nhé.
Trên đường ra về tôi nói với Hùng : Anh thấy không chính tội ác
chiến tranh của giặc Mỹ đã làm cho rất nhiều xóm lá không chồng rải
rác trong các miền quê của Việt Nam