
"Bát cơm nguội ngàn vàng đâu dễ sánh
Tay trói gà không chặt, cậy cơ mưu
Thời gian trôi như nước chảy qua cầu
Gương thiên cổ càng xa càng rực sáng..."
Đây là trích 4 câu trong bài ĐỌC SÁCH XƯA của Bùi Quang Thanh gửi thầy giáo của mình khi đang học ở Học viện Báo chí & Tuyên truyền. Câu đầu trên đây nhắc về Hàn Tín sau khi trở thành thống soái quân đội, tìm về tạ ơn Phiếu mẫu - người đàn bà nghèo làm nghề giặt thuê bến sông, từng cho anh chàng lười họ Hàn cơm nguội cầm hơi khi chàng thất thế.
Chuyện là thầy Lê Thế Ý (quê Thạch Kênh, Thạch Hà, HT) dạy môn văn học nước ngoài, một ông già cực kỳ khó tính, khó gần và nghiêm khắc. Mỗi lần lên lớp là thầy kiểm tên từng người, soi từng tiết học và lấy sự chăm lên lớp làm tiêu chí cho điều kiện học và thi. Mà các lớp tại chức thì có mấy khi đủ "sĩ số" đâu, nên thái độ thầy không vui ra mặt.
Hồi đó gã Phan Tùng Lưu vắng mặt liền 3 ngày học, hỏi lý do không ai biết nên thầy nói trước lớp là anh này sẽ không được đi thi (tổng kết môn). Nghe tin dữ, hắn mới đến lớp và thầy Ý được dịp trút cơn giận vào hắn với rất nhiều câu hỏi về những bài học trong chương trình đã qua. Tất nhiên là gã ấm ớ ... tịt nhiều hơn là trả lời đúng sách. Biết tôi chơi với Tùng Lưu, thầy bảo tôi: "Phải học, phải đọc Thanh ạ. Đừng nghĩ có mấy bài thơ đăng báo, vài đầu sách xuất bản mà không chịu học, không chịu đọc sẽ phí đời lắm". Tôi đỏ mặt vì tự ái nhưng biết thầy nói đúng và dặn mình chân tình nên chỉ đáp "Vâng!". Tuy vậy cục "ái" nó nghẹn ngang cổ họng.
Hôm sau, cuối buổi học tôi đưa thầy một tờ giấy ghi bài thơ này, không quên đề mấy chữ "kính tặng thầy Lê Thế Ý"
Những trang sách ố dần theo năm tháng
Đọc xong rồi như có lửa trong tim
Đài phong thần hồn dũng sĩ chen chân
Đầm thủy bạc gan anh hùng tỏ mặt
Hồng lâu...mộng vàng son trong chớp mắt
Trời Tây thiên cõi phật khéo ghẹo người
Cung A Phòng lệ mỹ nữ còn rơi
Trận giáp mây máu rợ Khương đang chảy
Và Tôn Tẫn- Bàng Quyên tình nghĩa ấy
Thước thời gian sao đo được lòng người
Chí anh hùng dẫu chết vẫn chưa nguôi
Hồn trung liệt thác rồi còn hiển thánh
Bát cơm nguội ngàn vàng đâu dễ sánh
Tay trói gà không chặt cậy cơ mưu
Thời gian trôi như nước chảy qua cầu
Gương thiên cổ càng xa càng rực sáng...
Những trang sách ố dần theo năm tháng
Đọc xong rồi như có lửa trong tim.
BQT
Thầy Ý đọc xong, im lặng một lúc rồi bảo: "Cám ơn em! Để có sự hiểu này em đã rút ra bao tinh hoa từ những bộ sách cổ điển Trung Hoa".