
NGỌT NGÀO HAI TIẾNG
QUÊ HƯƠNG
Đặng Huy Giang
“Vườn thơ/ khan nụ/ hiếm hoa/ Bén duyên em/ bỗng/ vỡ oà/ sắc hương..." Đây là nguyên văn câu thơ trong bài “Thơ và em” của nhà thơ Võ Quang Diệm trong tập thơ “Dòng sông Ví Dặm” vừa được Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành quý 1 năm nay.
Bài thơ mở ra một chuyển động, cảm xúc đầy duyên dáng và tình tứ, kiểu “ít chữ
mà nhiều tình”. “Vườn thơ/ khan nụ/ hiếm hoa” ba nhịp ngắt như ba tiếng thở dài. Không gian thơ ca hiện lên khô khát, thiếu vắng, như một tâm hồn đã lâu không rung động. “Khan nụ”, "hiếm hoa” không chỉ là cảnh, mà là tình: Một trạng thái cô quạnh, gần như cạn kiệt cảm hứng yêu đương. Nhưng rồi, chỉ một biến cố nhỏ thôi xuất hiện và thay đổi mọi thứ, nhanh đến chóng mặt: “Bén duyên em”. Chữ “bén” được sử dụng rất đắt, không ồn ào, không sét đánh, mà là một sự chạm nhẹ, như một mồi lửa. Tình yêu không đến như bão, mà như lửa âm ỉ chạm vào cỏ khô. Và kết quả là: “Bỗng/ vỡ oà/ sắc hương”. Cái “vỡ oà” này làm đảo chiều toàn bộ bài thơ. Từ khô hạn, thiếu vắng sang tràn đầy. “Sắc hương” không chỉ là vẻ đẹp và mùi hương của hoa, mà còn là ẩn dụ cho thi hứng, cho cảm xúc, cho cả đời sống nội tâm được hồi sinh. Và ẩn dưới đó là một lời tỏ tình kín đáo mà sâu sắc. Cái hay ở đây là bài thơ không nói “anh yêu em”, nhưng người đọc lại thấy tình yêu hiện diện. Ý tại ngôn ngoại của thơ là như vậy!
Tiếp theo là hai câu đáng nhớ trong “Khúc giao mùa”: "Nhựa xuân ứa giục lòng người/ Mắt yêu máy mắt, môi cười gọi môi”. Hai câu thơ này mang một nguồn sinh lực rất “đầy nhựa”, đúng như chữ “nhựa xuân” mà câu thơ mở ra. Đó không chỉ là mùa xuân của đất trời, mà là mùa xuân của cảm xúc, của tình yêu đang ở độ căng tràn nhất.
“Nhựa xuân ứa giục lòng người”, chữ “ứa“ rất đắt. Nó không bùng nổ ồn ào, mà như trào dâng lên, âm thầm nhưng không thể kìm giữ. Nhựa là cái tinh chất sống của cây, còn “nhựa xuân” là tinh chất sống ở độ tươi non, căng mọng nhất, lòng người bị mùa xuân “kích hoạt”, bị sự sống thúc giục.
Đến câu sau, năng lượng ấy chuyển hoá thành giao cảm tình yêu: “Mắt yêu máy mắt, môi cười gọi môi”. Nói ngắn gọn: Đây là hai câu thơ mà tình yêu không được nói ra, mà tự nó sinh sôi, lan truyền như nhựa cây mùa xuân vậy.
Trong vệt thơ về em và tình yêu còn có “Thì thầm xuân”, "Nguyện cầu”, “Thu Hà Nội và em”… được viết thật đắm đuối, say cháy và khá "phiêu”. Đây là những câu thơ được trích ra từ
“Thì thầm xuân”: "Thì thầm gió, thì thầm mây/ Hẹn cùng phiêu lãng đó đây đất trời/ Bồng bềnh một áng mây trôi/ Nồng nàn gió vuốt ve người dấu yêu/ Hang Múa lên đỉnh phiêu diêu/ Đêm miền sơn cước cũng liều với hoa…”. Đây là những câu thơ được trích ra từ "Nguyện cầu”: "Hương sen, hương em thơm hoài rạo rực/ Hay hương tình thổn thức em ơi!?”. Đây là những câu thơ được trích ra từ “Thu Hà Nội và em”: "Có phải vì yêu/ mùa thu Hà Nội/ Đưa ta về/ phố cổ tìm em/ Nơi ta ngồi
đợi mùa thu đến/ Quyện hương em/ Hương ngát môi mềm...”.
Có cảm giác: Khi yêu nhau, thì hương sen, hương em và hương tình trộn lẫn vào nhau rất khó phân biệt, có thể chỉ là một. Và chỉ có anh - nhà thơ Võ Quang Diệm mới nhận ra chăng?
Thơ trong “Dòng sông Ví Dặm” còn có nhiều bài viết về mẹ, về bạn bè, về quê hương. Có một bà mẹ hết lòng vì con, cả đời vì con đi vào thơ Võ Quang Diệm tự nhiên và sâu lắng: “Nhớ về
nơi cắt rốn, chôn nhau/ Nơi dòng sông tuổi thơ con ngụp lặn/ Nơi mẹ kính yêu một thời ngậm đắng/ Nuốt nước mắt vào lòng, nhìn nhà đội nón ra đi/… Tất cả vì chúng con mẹ chẳng quản gì (“Khúc hoài niệm”). Có một quê hương luôn thường trực và đeo đẳng trong đời Võ Quang Diệm đến mức: " Ngọt ngào hai tiếng quê hương/ Ai vui hạnh phúc đời thường điền viên/ Một đời bươn chải liên miên/ Bên mình đau đáu một niềm nhớ thương (“Bên mái trường xưa”).
Tập thơ “Dòng sông Ví Dặm” có tên gọi rất thơ. Thơ trong “Dòng sông Ví Dặm” dung dị, gần gũi và có chất tự nhiên nhi nhiên. Chính bởi những phẩm chất này mà thơ Võ Quang Diệm mang một vẻ đẹp nguyên sơ, rất đáng quý, rất đáng trân trọng. Dường như ông không sinh ra để làm thơ, nhưng thơ lại tìm đến ông như một người bạn tri kỷ, tri âm để ông bộc lộ con người mình một cách triệt để và thấu đáo nhất. Và đáng mừng là ông đã không phụ nó.