TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
TRUYỆN NGẮN của LƯU BÁ THỊNH
Ngày: 28-09-2026AI bình thơ TRẦN KẾ HOÀN
Ngày: 28-09-2026BẰNG VIỆT dich thơ mình ra thơ TÂY
Ngày: 28-09-2026THƠ ĐĂNG XUÂN XUYẾN
Ngày: 28-09-2026VƯƠNG TÂM giới thiệu NGUYỄN ĐỨC HẠNH
Ngày: 27-09-2026TRUYỆN NGẮN THÁI BÁ TÂN
Ngày: 27-09-2026BÙI MINH TRÍ dịch
Ngày: 27-09-2026THƠ LÊ THANH HÙNG
Ngày: 27-09-2026
PHẢN HỒI MỚI
VŨ NHO 085 589 0003
MỘT CÂU CHUYỆN CẢM ĐỘNG & CHÂN THỰC!TÔI KÍNH TRỌNG SỰ TRUNG THỰC CỦA TÁC GIẢ, KHI ANH KHÔNG LÀM ĐƠN "XIN Ở LAI" NHƯ NGƯỜI KHÁC MÀ CHẤP HÀNH SỰ PHÂN CÔNG CỦA TỔ CHỨC! VÀ VÌ THẾ CHÚNG TA CÓ MỘT...VŨ NHO 085 589 0003
«Осторожно, листопад!» DÒNG CHỮ CẢNH BÁO NÀY CẦN DỊCH CHÍNH XÁC LÀ : "HÃY CẨN THẬN, MÙA LÁ RỤNG!" CẢNH BÁO THẾ VÌ MÙA LÁ RỤNG, CÀNH CÂY KHÔ RẤT DỄ GÃY, RƠI THẲNG VÀO NGƯỜI ĐI DẠO BÊN DƯỚI. NHÀ T...VŨ NHO 085 589 0003
MỘT TRUYỆN RẤT HAY VỀ TÌNH CẢM CỦA NGƯỜI MẸ!THẬT TUYỆT VỜI KHI TRUYỆN KẾT THÚC CÓ HẬU! "Chính bà, chỉ một mình bà đã cứu con thoát khỏi tay bọn quỷ đấy!"!CÁM ƠN DỊCH GIẢ TÔ CHƯƠNG! CÁM ƠN PHẠM HỒNG HÀ...VŨ NHO 085 589 0003
BAN TỔ CHỨC VÀ BAN GIÁM KHẢO LÀM VIỆC CHU ĐÁO, CẨN THẬN QUÁ!CHÚC MỪNG NHÀ THƠ NGUYỄN THỊ MAI ĐƯỢC GIẢI CAO! TBT VŨ NHOVŨ NHO 085 589 0003
Cám ơn nhà thơ Mai Nam Thắng!Vũ Nho cũng đã từng viết về nhà thơ NGUYỄN THỊ HỒNG NGÁT, in trong tập "33 gương măt thơ nữ". Đó là bài nhan đề : "KHÁT VỌNG ĐAM MÊ SỐNG MỘT ĐỜI HỮU ÍCH"VŨ NHO 085 589 0003
CÁM ƠN PHẠM HỒNG HÀ ĐÃ GỬI CHO BẢN DỊCH CÂU CHUYÊN NÀY!TBT VŨ NHO Đang truy cập: 113
Trong ngày: 209
Trong tuần: 2198
Lượt truy cập: 1921844
TÙY BÚT NGUYỄN THAM THIỆN KẾ
TÓC CHỊ DÀI
Tùy bút
Nhớ xưa sang cữ Thu, buổi chiều hanh nắng, sau mỗi cuộc gội đầu như hành lễ của sự thanh tẩy, mẹ và các chị thường đứng nơi ngõ cúc tần quay tóc. Con đường sỏi đỏ tung bụi son sau xe molotova ngược ngàn Tây bắc. Gió khẩn hoang xiêu triền cỏ tranh xơ vàng. Ba chị gái tôi, nhầng nhầng mười bốn mười lăm, tranh nhau kiễng chân chải tóc hầu mẹ, tóc buông xõa những vai gầy, nức nao bồ kết hương nhu lá bưởi.
Giữa sốt rét, đá xanh, sắn dù, rau dại mẹ gắng gỏi giữ nếp nhà, dạy các chị phép dưỡng dung phận giới.
Các chị giành mẹ, tôi sợ mất phần, lăn vào đòi chiếc lược sừng trắng, trơn tuột lau chau níu đuôi mái tóc mẹ lả mướt như làn rêu chảy tràn quá hông.
Phụng phịu, chị cả đứng lùi ra một góc. Thì lúc ấy mẹ dịu dàng.
- Mấy đứa mén ra. Chị cả lại đây đỡ tôi một tay…
Dường thấy chưa đủ sức nặng, mẹ nghiêm.
- Ai kiếm lá cho chúng ta gội đầu thơm tho nhỉ ?
Tẽn tò, chị hai, chị ba thõng tay. Tôi giơ hét tướng
- Con … chị Vân….
Vâng Maria Nguyễn Thanh Vân. Người chị cả môi đỏ, mũi thẳng, mắt phượng của đàn em chín đứa chúng tôi nhưng ngắn phận. Mải đọc truyện, chị thường bị mẹ mắng đoảng vị nấu cơm khê cháy. Những cuốn sách gia tài khẩn hoang trong chiếc rương da bò mối gặm đặt trên hòm sổ đựng sắn khô, lạc vỏ.
Giữa chừng trang sách, chị ngồi bên suối Cái mơ màng nhìn núi xanh vò nát những bông cúc dại mọc trên đá.
Chị bặm môi, kéo tôi vào lòng khi thấy những sinh viên “hạ phóng” vác đá ở khai trường, tay chân, trầy máu.
Ông Út cụt-đốc công phá đá lẩu nhẩu thúc sinh viên làm việc, giơ chiếc gậy hèo lên vẫy vẫy ra hiệu hai chị em không có gì mà sợ. Không sợ, nhưng cả nhà chẳng ai hiểu ông Quảng Nam tập kết trò chuyện. Cùng người Kinh mà toàn dùng bộ điệu, cử chỉ. Một trận giáp lá cà, bị đối phương cắn cụt tai trái, nên bây giờ người ta gọi tên ông kèm với tính từ ấy.
Ông Út cụt cuối kỳ lương thường ra nhà tôi mua chịu rượu sắn. Ngoại bốn mươi, giữa vùng rừng khẩn hoang không kiếm được vợ ông làm đơn xin tổ chức giúp đỡ. Không ít lần say rượu, ông cởi truồng giơ súng bắn đoàng đoàng vào vách núi. Rồi trên bố trí cô Luân mới phục hồi nhân phẩm xong ở nông trường Phú Sơn về làm y tá của công trường đá. Đám cưới đời mới của chú rể Út và cô dâu Luân uống nước vối với hai cân kẹo nuga, hai cây thuốc Nhị Thanh. Phòng tân hôn sát vách kho mìn.
Cô Luân tóc dài, áo bả ba đen đeo chiếc túi to như cái hòm cắt tóc, in chữ thập đỏ chói. Thi thoảng cô Luân ra nhà tôi xin bồ kết đun nước gội đầu. Cô thường nâng mái tóc của mẹ với ánh mắt ngưỡng mộ và tị hiềm.
- Tóc này mới đúng tóc mây. Ngày xưa tóc em cũng chẳng kém thế này là bao…
- Hồng nhung khen hồng quế rồi…
Mẹ quở sang mái tóc của cô Luân. Giật mình, mẹ chuyển sắc.
- Cô Luân chui vào đâu mà tóc toàn nhựa sung thế này ?
Sụp xuống, cô Luân ứa nước mắt.
- Chị ơi em khổ lắm…
Có vợ, ông Ut thôi say rượu, nhưng lại mắc chứng nghen hoang tưởng với những sinh viên hạ phóng…Cô Luân chăm gội đầu, tắm giặt, ông khó chịu. Nửa đêm rình cô ngủ say, bôi nhựa sung, đổ cặn nước gạo vào đầu tóc.
Nhưng ông Út bôi bẩn hồi đêm, thì sáng cô Luân lại ra cậy nhờ mẹ.
Hàng tuần, chiều thứ bảy mẹ qui định dành trọn cho việc chăm sóc tóc cho cả nhà. Đàn ông, tôi với thầy không nhất thiết phải gội đúng kỳ. Nhưng các chị và mẹ thì không mấy khi sai lịch dưỡng dung…
Theo chị cả đi kiếm lá gội đầu chẳng sướng gì nhưng tôi vẫn thích. Hai chị em lóc cóc vòng công trường đá, men theo dòng suối Cái khúc khủy sát chân núi Sụ, đôi khi vào tận Mường Chiềng…Chân trần. Băng ngầm rêu. Lối sỏi cuội, đá dăm. Ngậm nước mắt, tôi lẽo đẽo sau chị. Tôi không dám về nhà một mình và chị cũng chẳng thể bỏ chiếc rổ tre chất ngất lá thuốc lúc vẹo sườn bê nghiêng, lúc rụt cổ nâng đầu đội…
Chị thuộc làu những nơi cỏ cây mỹ phẩm mọc hoang mẹ từng cầm tay chỉ dặn. Nơi bãi trống từng tập kết đá, sẽ chẳng bao giờ thiếu cây hoa ngũ sắc. Cẩn thận mảnh đá xanh bén sắc dưới cỏ. Nhớ chỉ nhổ những khóm ngũ sắc đương hoa. Nếu hoa tàn thì cánh hoa dạng sợi sẽ lẩn vào tóc khi gội. Ven suối, những vạt nương bỏ hoang của Mường Chiềng, góc nào cũng rũ rượi cỏ rả. Củ già chèn củ non. Củ non mằm trên xác củ già. Một vài củ mọc lên chót vót cả củ non lần củ già…
Cây chanh tứ thì, vỏ sần dày xấu mặt, mòng nước ai hay, tua tủa giơ gai giữ quả bên hàng chè già mốc thếch địa y buồn rầu khô vì thiếu tay người vặt lá. Những trái bưởi nửa đông xanh, nửa tây vàng đong đưa như chùm bóng bay trên cao thách tầm tay chị hái. Liềm nối thân trúc dài thành chiếc câu liêm. Ngoắc rụng trái tròn, trái méo cũng rơi.
Lội qua suối trước cửa lớp võ lòng tôi học, bãi hương nhu mọc lên sau mùa lũ rừng. Thứ hương nhu hoang sống lưng ngàn Lưỡi Hái, theo mưa dạt bãi cát sa bồi cứ hừng hực lớn bồng cả sắc tía sắc xanh…
Cây bồ kết lụ khụ bờ rào nhà sàn già Đông Chắt, chùm khô đen, chùm ương vàng lắc cắc khua reo. Nhặt trái rụng quanh gốc rễ trồi gồng mặt đất, hai chị em đã cức mấy cữ tay chật túi sách mang theo…
Vừa xong thì quành góc ao xem trắm chép đớp trái dâu tím rụng, lá già gió bay, để lá ngon bánh tẻ ươm tằm. Vỏ cây ứ nhựa chị bóc nửa thân…
Kiếm đủ lá gội, hai chị em ngồi trên tảng đá trẳng buông chân vào dòng để suối cù gãi buồn tê cho đỡ mỏi, hoặc trên bãi cỏ xanh, nhấm nháp thứ quả rừng nào đấy. Sim, mua, đũm hương, ổi dại. Chát xít chua khé ngọt lừ. Những quả đụng vào khoảng rừng nào cũng sẵn. Chị lấy cuốn sách trong rổ lá hương cắm cúi đọc. Bất chợt dõng dạc chị cho tôi nghe những đoạn, theo chị là quá hay, hay quá rồi lại lẩm nhẩm một mình. Vòi đọc tiêp, chị ừ hữ.
-Lớn lên tự đọc mới thú vị. Giờ có việc đây…
Nhặt viên sỏi hóa sét, chị viết câu câu ca: Đàn bà rậm tóc thì sang/ Đàn ông rậm tóc tổ mang nặng người, mà mẹ hay ngân nga khi hành lễ gội đầu, lên hòn đá trắng bắt tôi đánh vần đến méo miệng, để rảnh rang với sách.
Có những hôm chị quẳng sách, quấn quanh đầu vòng hoa lạc tiên sắc trắng, sắc tím kiểu các nữ thần thần thoại Hy lạp. Soi xuống dòng nước, ngắm mình chị thốt hỏi tôi.
- Cu thấy chị thế nào ?
- Xinh lắm.
- Thật không…
Nhoẻn cười, chị ngắm mình thêm chút rồi hốt hoảng.
- Thôi chẳng dại ngắm mãi ngỡ đâu biến thành bông hoa thủy tiên thì chết…
Rổ lá hương mang về đặt phịch đầu hè. Ngồi chưa ráo mồ hôi chị cả đã giật thót mình. Thiếu vị cỏ mần trầu, tệ thật. Tại cu cứ nhằng nhặc đòi về chị dối trí bẵng quên. Túm tóc buộc đuôi ngựa lắc lắc lo toan. Cỏ mần trầu rậm lối ngõ cúc tần nhà ta, nhưng chị phụ mà bươn tận cánh đồng xa xóm trại, lựa những khóm tròn xoay chưa vương nhãi trâu bò…
Kiếm đủ thúc gội về mới được một phần đoạn hành lễ thanh tẩy.
Lá gội còn phải mang ra suối Cái thau rửa. Dòng suối Cái xòa tươi mặt đón từng xấp lá xanh. Ngón tay chị trắng sáng như bầy cá đang bơi. Dòng nước trong ngần như thach lỏng cuốn phăng vẩn lá, cỏ rác, bụi trời, đất cát lấm hoen tan rữa.
Chị lẩm nhẩm: Mẹ nói đúng thật trăm dơ lấy nước làm sạch. Chị bao giờ cũng căng thẳng khi rửa rễ hoa ngũ sắc, rễ cỏ mần trầu. Chùm rể như chiếc chổi quét sơn trét đầy những li ti vụn thạch anh, thâm nhập cả vào thân rễ. Đôi lần chị sơ ý, đương nhiên mảy thạch anh cứng sắc cào sươc da đầu mẹ, vì mẹ bao giờ cũng gội cuối buổi.
Lá thơm giờ gom bày bày nong lớn. Mẹ cùng các chị lần nữa lựa nhặt lần nữa lá thâm, rể đen.
- Những thức càng thơm tho thanh nhã thì bị vướng tị ti vị úa ủng là coi như vứt bỏ toàn bộ. Chậu nước rửa mặt trong vắt, nhưng chỉ một giọt mực rơi vào các con có dám dùng nữa không ?
Ngọn thừa bẻ gập. Thân dài cắt khúc. Từng món sắp gọn, nhánh lá sả thắt ngang, buộc chặt. Sao cho vừa miệng chiếc nồi quân dụng vốn chỉ ngâm gạo đồ xôi và gạo xay bánh đúc. Những lá, những vỏ, những củ, những hoa quặng mình trong nước sôi để dâng dưỡng chất hương hoa suôn mền dài mượt tóc mẹ tóc chị. Chúng sếp theo trình tự, thức cần đun lâu thì để trước thức đun ít thời gian. Vỏ bưởi, củ sả, vỏ cây dâu, vỏ chanh quả, rồi cỏ mần trầu, lá hương nhu trắng, lá chè, hoa nghệ…
Trái bồ kết chủ vị đã treo phơi bờ rào quắt khô mươi nắng, cầm lên nghe hạt xóc xách reo. Tự tay mẹ bọc mấy lượt lá chuối, vùi trong tro trấu nóng, chờ đến tan hết mùi lá chuối khô cháy, bừng lên hương bồ kết thì cời mau ra, vuỗi tro đập bụi…Chỉ mẹ mới định cữ đúng tầm bồ kết tới lửa. Nướng già lửa hay non lửa đều khiến nước bồ kết bị két tóc.
Mảnh bồ kết nướng đựng mấy chiếc túi vốn là đám tất thủng gót, thòi ngón không thể sang sợi, mạng vá. Sản phẩm của những buổi mưa miền rừng. Thầy đăm chiêu búng tàn điều thuốc lá vụn cuốn sâu kèn. Mẹ mang hộp kim chỉ ấn vào tay các chị, hướng dẫn khâu vá thành túi đựng bồ kết, miệng có dây rút thắt. Túi tất giữ bã thịt quả bồ kết không làm nước gội lầm đục và xác hạt nổi bều.
Chị cả bâng quơ thêu cành cúc trắng, cúc xanh vươn quanh thân túi.
Trong khi mẹ ân cần hướng đạo các chị thì thầy lặng lẽ săn sóc nổi lửa hai chiếc bếp lò khoét chìm vách đứng bờ suối, cạnh buồng tắm. Không khí trang nghiêm, thảng thốt thế nào. Thầy mẹ chốc chốc lại nhìn nhau nắc nỏm.
Trời thu thượng du xanh buốt mắt ngời.
Túi bồ kết thả nồi gốm cùng nước giếng đồi đun nhỏ lửa. Bồ kết nồi riêng. Nước thơm nồi riêng. Nhưng bồ kết, phải đun hai nồi. Mẹ và chị cả tóc dày, cần một nồi bồ kết bỏ hạt. Hạt bồ kết nhiều dầu gây bết tóc, mẹ bảo vậy. Kẻ lắm tóc cũng phiền lắm thay. Nồi kia dành chị hai, chị ba nấu bồ kết thập cẩm loạn xà ngầu cũng chẳng vấn đề với tóc.
Nhẩn nha lửa. Mở vung. Tăm nước lúng búng sôi. Màu nước chuyển dần sang cánh dán rồi sắc café đậm. Hương bồ kết phào lên cay dịu như là đầu mút những sợi tơ chờn vờn khứu giác, khiến tôi ngồi cứ ngấc lên chực hắt hơi. Rụt lửa, ủ nồi nước bồ kết đậm đà để yên một góc. Việc bận gì thì bận, nhưng bồ kết đã ra nước thì phải dùng ngay. Nước bồ kết chịu để qua nửa ngày, quá cữ sẽ thiu nhầy. Thứ ôi thiu ai dám đụng tay, nữa là để làm đẹp một góc con người.
Rậm rịch buổi gội đầu, cứ như việc đại sự thanh tẩy cơ thể mừng Giáng Sinh hay đón Giao thừa. Các chị nhí nháu, kẹp tóc, trâm cài lại đến tranh phần mẹ gãi đầu trước. Sau khi gội đầu thì bao giờ mọi người cũng tắm. Tắm bằng nước bồ kết và nước thơm. Bã quả bồ kết dùng thay xà phòng thơm. Mẹ hắng giọng nhắc:
- Nhiễu sự vừa thôi, mau chuẩn bị gương lược, áo quần sạch vào làn kia mang trước xuống buồng tắm cho tôi nhờ. Cô nào quên đồ thì mẹ giam luôn ở đấy.
Ấy là chòi lá lưỡi nai, thưng vách nứa. Nền xếp đá cuội bẹt, thầy mò dưới suối Cái. Viên trắng, viên xám. Chị cả tách nhánh gốc dây hoa bìm mọc bên vọng gác công trường, trồng bên liếp cửa. Chòi xuềnh xoàng biến mất hình hài dưới hoa tím tần ngần và lá thầm thậm xanh chẳng biết khi nào. Mỗi khi mẹ và các chị vào khép cửa chòi hoa bìm, nếu thầy bận vắng thì tôi phải ngồi canh chừng đầu dốc đồi, nhắc đàn ông đàn ang công trường đá không nên xuống giếng…
Cuộc thanh tẩy chỉ bắt đầu khi nước bồ kết, nước dưỡng hương, nước cốt chanh, và dầu dừa đựng trong lọ penicillin được tập hợp xung quanh mẹ một góc sân. Thường thì chị cả được mẹ chỉ định người đầu tiên ngồi lên chiếc ghế gỗ bìa thầy đóng. Thu người, chị ngồi đơ trên chiếc ghế đẩu. Mẹ xoay quang nhứ nhứ chiếc lược sừng trên mái tóc óng ả vừa sổ khỏi dây buộc gim cài. Bất ngờ gió lộng trườn qua thung lũng, tóc chị bồng lên tung khỏa kín mặt.
Vặn người chị giữ tóc. Mẹ gắt.
- Sắp lấy chồng mà còn ngọ ngoạy. Ngồi im cho tôi nhờ….
Chị chưa kịp định thân, thì mẹ lại tiếp.
- Dào ôi, nô nghịch cách gì mà đầu tóc như tổ chim sâu thế này…
Bị mắng oan, nước mắt chị ứa quanh. Vội cúi mặt, cái gáy mảnh mai của chị trắng xanh rung lên tồi tội. Mẹ cầm chiếc bát sừng dừa múc nước ấm thấm đều mái tóc chị cả chảy xòa gần chấm đất.
- Hai chị kia trông đây mà học nhé. Sau này về làm dâu nhà người ta còn biết đường múa may…
Mái tóc ướt tóp lại, nước giọt giọt. Chạy nắm tay cho tóc chị dóc nước. Hứng chiếc chậu sắt tráng men phía dưới, trước khi múc nước bồ kết dội từ từ sau ót chị mẹ nhắc dịu dàng.
- Gái nhớn nhắm mắt nhé. Khéo cay mắt đấy con…
Rồi một tay đỡ, một tay mẹ nhẹ nhàng gãi xoa, vò tóc chị cả. Đám bong bóng màu café lần lượt vỡ bung rồi lại hình thành theo nhịp chuyển của tay mẹ. Công đoạn nào, mẹ thị phạm mươi lần, rồi bảo chị hai chị ba thực hành, đúng sai, để uốn nắn.
Nhiều lần chị cả phải thốt lên.
- Ôi, mẹ ôi…. Hai em cào sước khắp đầu con rồi…
Ánh mắt mẹ trầm xuống, nhắc chị hai chị ba dừng tay.
- Chị cả làm gương cho các em ngoan lắm. Mẹ khen.
Và mẹ sẽ trực tiếp dội nước thơm xả tóc cho chị. Xả cho đến khi mái tóc tóc chị mềm oặt như rêu mới thôi.
Bao nhiêu năm thương khó trước mắt tôi vẫn hiện nơi đầu ngõ cúc tần mẹ đứng đầu hàng tiếp đến chị cả, chị hai rồi chi ba. Bốn suối tóc quay quay cùng nhịp theo chiều tay phải, như những đóa mây huyền. Rồi mẹ lần lượt tẽ từng lọn, quấn khăn bông khô, lau, chuốt cho từng chị đến khô bồng mái tóc. Thêm một chút dầu dừa mẹ vừa dốc ngược lọ penicillin xuống lòng tay. Thế là mái tóc của ba chị tinh khôi muôn màu mới. Không gian chiều thu tình lặng bỗng bị phá vỡ bởi các mùi hương nổi trội của tinh dầu bồ kết, hương nhu và bao nhiêu phổ hương hư thực của cỏ mần trầu, bưởi, chanh, sả, dâu tằm …và nữa là tinh dầu dừa ngon ngậy.
Chị cả nháy nhủ tôi chơi trò chơi sấy tóc.
Hai chị em giong chiếc xe đạp Peugeot khung võng đen nhẻm lên tận đỉnh dốc Cài, dài gần hai cây số. Lượt đi, tôi trên yên cầm lái, chị ngồi pooc-ba-ga choi choi đạp với. Lượt về thì chị giữ trịch, tôi ngồi sau. Hai chị em buông phanh, thả trôi. Con xe chồm ngựa vía. Bổ qua rãnh mưa xói. Vọt lên những hòn cuội lăn ngang dốc. Lốp nghiến sàn sạt dăm sỏi. Mái tóc chị quằn quại như trong cơn hấp hối của tóc. Chúng quấn vào cổ táp vào mặt cổ tôi. Gió khoan rít vào tai. Cơn cuồng phong thơm mê. Chẳng biết gió thơm hay là tóc chị tôi thơm.
Một lần gặp gió quẩn, tóc chị tấp lên mặt. Mất lái, hai chị em mà lộn vòng xuống vạt rừng giang nứa bồng bềnh. May Chúa đỡ giúp, chẳng bị làm sao cả người lần xe…
Sau tắm gội mới nhiêu khê kiểu tóc. Dù bận sắp bữa chiều, thì mẹ cũng ngồi mép giường, vắt mái tóc về trước chải chậm rãi. Ngượi tự thưởng cho mình khoảng khắc hiếm hoi chăm sóc bản thân. Ca cẩm, mẹ nhắc người bạn gái cũ, lấy chồng cả ghen, thường quấn tóc vợ vào cột cái nhà rồi ra cơn mưa đòn tay tát.
Sau này một lần phép lính tôi sững sờ thấy mẹ cầm trên tay con độn tóc. Tóc mẹ tôi đã lỏng giữa cặp ba lá tự bao giờ. Mẹ vấn khăn nhung the tròn vành quanh đầu, vắt vểnh lên đuôi tóc.
Nhưng buổi chiều miền rừng khẩn hoang còn ngay kia, thầy ngồi bên bàn ngắm mẹ chải tóc. Song thân hướng ra ngoài sân theo dõi mấy chỉ đang tưng bừng với kiểu tóc. Thầy bâng quơ về đợt tuyến thanh niên xung kích. Hinh như chị cả đã có tên danh sách dự bị.
Đặt lược từ đỉnh đầu kéo lưng chừng, đuối tầm lược, thì một tay mẹ phải đỡ lọn tóc kéo nốt mới suốt đến chót tóc.
Đôi lần, chiếc lược sừng khựng lại. Mẹ dừng tay, gỡ sợi rụng, sợi đứt nào đó khỏi răng lược rồi vê vê tròn như hạt đâu đen, cất vào chiếc túi đựng bồ kết.
- Bé Vân nhà mình mới non mười sáu thầy em ạ. Chắc trên mới nhắn nhe thế thôi. Còn lâu thầy em ạ.
Mẹ thả buông, kẹp tóc giữa lưng, tạo nên hình chiếc violin dựng ngược sau lưng. Mỗi bước mẹ đi, tôi chỉ lo cái kẹp ba lá sẽ bung ra. Và tóc mẹ sẽ rối. Thầy nhả khói thuốc mơ hồ. Chị cả thì quanh năm đơn giản một kiểu tóc buộc vổng đuôi ngựa. Mái tóc nhong nhong theo nhịp chị bước. Tết hai bím đuôi lợn vắt về phía trước hoặc một cuộn xoáy như con ốc sên trên đỉnh là kiểu chị hai. Hết cắt mái bằng trước trán, chấm lông mày lại cắt cúp đuôi kiểu chị ba. Đôi khi chị hai, chị ba còn hơ đũa cả vào bếp để cuốn hai bên tóc mai cho loăn xoăn như ngọn bòng bong….
Chị em mải thong dong bồ kết hương nhu.
Còn lâu, hưng cũng chỉ hơn năm thôi, đâu có lâu xa gì.
Chị cả vào thanh niên xung kích mở đường lên Tây Bắc. Người ta đánh thức chị vào một đêm thứ 7, sau buổi chiều hành lễ thanh tẩy.
Chị hai, chi ba thay chị cả kiếm lá gội, lá hương. Nhưng tôi không hào hứng bám đuôi. Cuối tuần, thầy ngồi hút thuốc vặt, ể oải chuẩn bị củi lửa. Tắm gội xong lần nào mắt mẹ cũng mọng sưng cay nước bồ kết. Sáu tháng sau, chị cả về thăm nhà với cái đầu trọc. Nấm tóc. Trạm xá công trường xoẹt cụt mái tóc dài quá kheo của chị. Mái tóc quấn trong chiếc khăn lụa trắng. Mẹ cất tóc chị vào valise da bò. Thằng út một hôm lục được, cứ nằng nặc đòi ôm mái tóc chị đứng trước cổng ngóng bà lông gà lông vịt…hòng đổi kẹo mạ.
Mẹ đưa chị về Nội. Ông Tham Tán dùng tinh chất Nam dược trị hết nấm và tóc chị dài trở lại. Ba tháng sau chị hăm hở lên công trường. Nhưng rồi, kiệt sức và khem khổ chị mắc bệnh trọng, không thể hồi phục. Đơn vị trả về. Nằm dài ở chái nhà, mắt trong trong nhìn lên đình màn. Những ngón tay như bầy cá chết đặt chéo trên bụng.
Chúa đã không dang tay đỡ Chị đận này. Thử thách mình Chị gánh mọi rủi ro đỡ hết đàn em.
Đến lượt tôi xa nhà vào lính.
Ngày đó trạm quân y tháng tháng nấu nồi quân dụng nước bồ kết, hương nhu để lính nhớ mình đã từng thơm tho. Vài chàng sĩ quan chơi sang chui rào ra thị xã xếp hàng sau các bà các cô xung xoeng chậu tôn, chậu nhôm Liên xô, mua bồ kết đun sẵn nhà hàng, kiếm khoảng vỉa hè trống ngồi chổng mông dội gội. Hai hào một …
Công trướng đá đóng mỏ. Cánh rừng khẩn hoang tàn kiệt. Con dốc Cài sỏi đỏ hóa bê tông. Cây bồ kết bờ rào vườn nhà già Đông Chắt, gãy đổ trong cơn bão cuối thu. Ngọn cành rào lại khoảng rào vừa trống, thân xẻ ván cốp-pha. Suối Cái cạn nguồn. Nương Mường hoang trơ trọc sỏi ong. Hương nhu, lá sả đẫm hóa chất giờ đổi hương thay vị.
Chị hai, chị ba lấy chồng phố thị tóc vẫn nuôi nhưng không còn gội bồ kết hương nhu. Thương lái Tàu phành phạch honda cao giọng loa mua đổi tóc dài. Dầu gội, dầu xả đóng chai, đựng túi nhựa mấy chục loại nhãn mác bày bứa cửa hàng đến đẩy xe bán dạo…
Chị cả nghe Chúa gọi sau buổi chiều tắm gội. Mẹ tóc bạc, mở valise chải lại mái xanh xưa đăt vào hành trang tiễn chị. Tóc đen và lụa trắng hoàn nguyên trời mây trắng. Chị tôi.
Nương nhau, thầy mẹ trở về vườn thường xanh cố quân. Tuổi sáu mươi tóc vẫn mướt mải xanh. Bòn vét bồ kết, hương nhu cũng đủ mẹ gội đầu. Ba thu trước, mẹ men theo bước chị. Để mình thầy chống gậy vườn vắng nắng trông trời. Đốn cành sâu già, tỉa nhánh ngọn nghiêng, thầy cưa khúc dựng bờ rào khúc làm củi trữ gian kho. Tan lễ chiều cuối tuần gầy run tay nhóm lửa góc vườn….Bồ kết hương nhu sôi trào tắt lửa. Thầy tôi.
Những chiều thu khẩn hoang trong veo sắn sượng. Lửa đỏ nấu bồ kết hương nhu lá sả vẫn rực hồng thơm dài những buổi gội đầu thanh tẩy như hành lễ giúp mẹ dạy dỗ, duy trì nếp nhà để các chị biết phép tắc dưỡng dung của phận làm con gái.
Mẹ của con. Chị cả của em. Nước Việt qua rồi thời khẩn hoang. Trời xanh vẫn còn kia. Mây trắng trung du vẫn còn lay. Hương nhu bồ kết lá sả vẫn hương đầy. Tóc con ngắn. Tóc mẹ dài. Tóc em ngắn. Tóc chị dài, dài suốt trăm năm…
Tháng 9 năm 2015.
Nguyễn Tham Thiện Kế
(Rút trong tập tùy bút XUÂN THÌ TRONG CHÉN ĐẮNG- nxb Hội Nhà văn 2024)
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ