
Trân trọng cảm ơn AHLĐ Nhà văn Minh Chuyên đã tặng sách quý Đồng nghiệp viết về AHLĐ - NHÀ VĂN MINH CHUYÊN, trang 65 có bài viết của NB Công Liêm :
TRANG VĂN , NGHỀ BÁO SÁNG DANH ANH HÙNG
Hơn nửa thế kỷ viết văn, làm báo Minh Chuyên - Cây bút hậu chiến với số lượng tác phẩm đồ sộ, gồm hơn 70 tập truyện ngắn, truyện ký, tiểu thuyết, kịch bản văn học, chủ biên 35 tập sách “Nỗi đau sau chiến tranh, viết kịch bản và đạo diễn 255 tập phim tài liệu phát trên sóng Đài truyền hình Quốc gia…Trang văn, nghiệp báo của Minh Chuyên chủ yếu tìm thương binh, liệt sỹ, những nỗi oan của các liệt sỹ, những người bị nhiễm chất độc da cam. Mỗi tác phẩm của Minh Chuyên là một kỳ công, trăn trở, tìm tòi, lao động sáng tạo không mệt mỏi, sáng danh phẩm chất anh hùng.
Minh Chuyên dấn thân với đề tài chiến tranh thời hậu chiến
Phó giáo sư, Tiến sỹ - Nhà văn Lê Thị Bích Hồng nhận xét và chia sẻ về sức lao động sáng tạo của nhà văn Minh Chuyên : Có người suốt đời chỉ làm một, hai tác phẩm, thế mà lừng danh, đó là người tài lỗi lạc. Có người chỉ làm chơi cho vui dăm ba hứng thú, thế mà có tên giữa đồng nghiệp chuyên môn, đó là lãng tử gặp cơ may. Lại có người phải lao động hết mình bằng cả sức lực, trí tuệ, tài năng và lương tâm nghề nghiệp, chấp nhận mọi thiệt thòi, chỉ cốt trở thành hữu ích cho đời và cho đồng loại, đó là người tài chân chính tự thân. Nhà văn, nhà báo Minh Chuyên là con người như thế. Ba mươi sáu năm trước ( 1988) Minh Chuyên viết “Thủ tục làm người còn sống ” tác phẩm dậy sóng văn đàn ngày ấy đã cho Minh Chuyên bài học viết văn “lên bờ xuống ruộng” tác phẩm của Minh Chuyên viết xoáy về tệ quan liêu, kể về anh lính nông dân có tên là Trần Quyết Định, quê ở thôn Nguyệt Lãng, xã Minh Khai, huyện Vũ Thư mới nhập ngũ được vài tháng là vào trận đánh và bị thương nặng sau đó bị lạc đơn vị, bị đơn vị báo tử nhầm. Để xin được thủ tục làm người còn sống, Định đã phải gặp bao khó khăn trắc trở, đến nhiều cơ quan công quyền, ròng rã hơn 10 năm vậy mà cũng không được giải quyết. Minh Chuyên kể lại hành trình xin làm “Thủ tục làm người còn sống ”của quân nhân Trần Quyết Định, trang văn trong bút ký ấy đánh trúng tâm trạng xã hội nên chỉ sau khi Báo Thái Bình và Tuần báo Văn Nghệ của Hội nhà văn Việt Nam đăng, tác phẩm ngay lập tức tạo ra cơn địa chấn và sau cái sự “Lên bờ xuống ruộng”của nhà văn Minh Chuyên nỗi oan của nhà văn và thương binh Trần Quyết Định được hóa giải. “Thủ tục làm người còn sống” Minh Chuyên được Bộ Quốc phòng tặng giải thưởng tác phẩm văn học nghệ thuật và báo chí về đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng giai đoạn 1984 - 1994. Khi nhắc lại câu chuyện “Thủ tục làm người còn sống ”ông Phạm Văn Bài 87 tuổi nguyên Trưởng ban Tuyên giáo tỉnh ủy, tỉnh Thái Bình tâm đắc: Minh Chuyên có thực tiễn chiến trường, Minh Chuyên viết trung thực viết thật và rất dũng cảm, chỉ có người thiếu thực tiễn chiến trường mới có thể quy chụp cho Minh Chuyên viết sai thôi, nói như vậy là quan liêu, quy chụp như vậy là làm thui chột tài năng văn chương. Minh Chuyên có tài và có tâm có bản lĩnh viết văn, viết báo. Năm 1992 bút ký “Người lang thang không cô đơn” tiếp tục dậy sóng văn đàn Minh Chuyên viết về thương binh Nguyễn Đình Thúc ở xã Vũ Chính, thành phố Thái Bình sau khi bị thương trong chiến trường ra Bắc và lang thang tại thành phố Hà Nội suốt 10 năm trời được gia đình ông bà Châu ở quận Cầu Giấy Hà Nội cưu mang, giúp đỡ …Tác phẩm vừa đoạt giải nhất Tuần báo Văn Nghệ thì Minh Chuyên nhận “tai ách” Yêu cầu phải tước giải thưởng vì tội vu khống …Nhưng dư chấn và sức lan tỏa, giá trị nhân văn của bút ký “Người lang thang không cô đơn” Đoàn kịch Thái Bình làm chấn động sân khấu kịch và truyền hình toàn quốc thời điểm đó 1993 đã lấy đi nước mắt cả triệu khán giả, xót xa về nỗi đau chiến tranh bằng cái nhìn chân thực, nhân văn. Phong cách và phong cách sáng tác của Minh Chuyên thật giản dị và rất độc đáo, Nhà văn đi tìm nhân vật sống cùng nhân vật để cảm nhận và viết, viết chỉ cốt tác phẩm trở thành hữu ích cho đời và cho đồng loại. Tác phẩm "Vào chùa gặp lại" ( 1997) là một sáng tác tiêu biểu của Minh Chuyên khi ông viết về sự hy sinh mất mát của những quân nhân nữ trong cuộc kháng chiến chống Đế Quốc Mỹ xâm lược. Minh Chuyên tìm đến nhân vật Lương Thị Thân, sau khi kháng chiến trở về quê nhà, rồi tìm tới của Phật, quyết định xuống tóc đi tu. Cũng đã từng có một lần, có một người đàn ông tên là Quân đã tìm tới tận chùa để xin cưới hỏi và khuyên bảo cô trở về. Dù người đó có năn nỉ như thế nào, nhưng cô nhất quyết không đồng ý bởi "là do di chứng chất độc da cam và vết thương cột sống. Bác sĩ đã kết luận Thân không còn khả năng... Thân không thể đem lại tương lai và hạnh phúc cho Quân được. Chỉ có ở nơi hư vô cửa Phật, lòng Thân mới bớt nỗi sầu đau”. Trên văn đàn những năm qua có lẽ chỉ Minh Chuyên mới dám đi sâu, dám khai thác những vấn đề chưa ai động đến nên không ít lần nhà văn gặp phải nhiều phiền hà, nhưng rồi với sự kiên trì và bền bỉ của mình, ông đã được nhân dân, bạn đọc đón nhận và ủng hộ nhiệt tình.
Dấn thân với đề tài hậu chiến, lao động với tinh thần sáng tạo, các trang văn “Thủ tục làm người còn sống”, trang văn “Người lang thang không cô đơn” trang văn “Vào chùa gặp lại ”của Minh Chuyên tạo hiệu ứng xã hội, và sức lan tỏa để hàng triệu mảnh đời trên đất nước này được thụ hưởng sự tri ân của Đảng, nhà nước và nhân dân bắt đầu là “Quỹ người không cô đơn”năm 1993 và hai năm sau chuyển thành “Quỹ đền ơn đáp nghĩa”đó chính là đóng góp từ những trang văn thấm đẫm tình nhân ái, tình người của Minh Chuyên. Những tác phẩm trang văn còn giúp cho Hội nạn nhân chất độc da cam/ điô xin Việt Nam khẳng định cứ liệu thuyết phục khởi kiện các công ty sản xuất hóa chất của Hoa Kỳ gây hậu quả trong chiến tranh ở Việt Nam. Theo hướng đi riêng đã chọn, cứ mỗi lần ra mắt văn đàn một tác phẩm Minh Chuyên lại nhận được sự “xôn xao” mỗi sự “xôn xao” là một sự dấn thân lại giàu thêm lòng nhân ái, có lợi cho những phận đời “đau thiệt sau chiến tranh”, có lợi cho đất nước, quê hương. Sau “Thủ tục làm người còn sống”, “Người lang thang không cô đơn” , “Vào chùa gặp lại” bạn đọc cả nước lại được tiếp nhận những trang văn “Di họa chiến tranh”, “Những linh hồn da cam”, “Người liệt sỹ có nửa linh hồn”, “Mười lần sinh tử ”, “Không được thành người”, “Vết thương không mảnh đạn”…Mỗi trang văn là một tư liệu sống, chân thực lên án chiến tranh với di họa hiện hữu trong những người đang còn sống ở mỗi làng quê Việt Nam.
Sau 20 năm gắn bó với Báo Thái Bình, năm 1997 Minh Chuyên dịch chuyển công tác về Đài truyền hình Việt Nam, tại môi trường mới Minh Chuyên đã tiếp nối những trang văn, về đề tài chiến tranh cách mạng, về hậu chiến, phát huy tốt nhất thế mạnh để chuyển tải rộng rãi tới bạn đọc cả nước và Quốc tế trang văn, thước phim về hậu chiến. Minh Chuyên tìm tòi khắp các vùng đất nước, nơi Côn Đảo đến với Trường Sa xa xôi để biên kịch, đạo diễn 255 tập phim phát trên sóng Đài truyền hình Quốc gia Trong đó có 52 tập phim “Bức thông điệp”, 15 tập phim “Bất khuất Côn Đảo ”, 25 tập phim “Ký ức chiến tranh nhìn từ hai phía”…Từ tác phẩm “Đứa con màu dã thú ” Minh Chuyển thể kịch bản và đạo diễn bộ phim tài liệu “Cha con người lính ”tác phẩm này đã đưa Minh Chuyên đạt đỉnh cao trên văn đàn Quốc tế. Liên hoan phim Quốc tế lần thứ 10 tại Triều Tiên năm 2006, phim “Cha con người lính ”đoạt huy chương vàng. Phim kể lại em bé Thoa bị di chứng da cam người đầy lông, bé Thoa được đưa sang nước Mỹ để nhà khoa học Mỹ lột da mặt, thay da người, bé Thoa trở lại xinh xắn…khi em gặp lại người Mỹ đã chỉnh hình và phẫu thuật cứu em, em khen người Mỹ tốt quá. Lời khen của bé Thoa đã chạm đến lòng tự trọng của khán giả Triều Tiên vốn bao năm chống Mỹ, nhiều tiếng la ó khi xem những thước phim này Minh Chuyên cũng “Choáng ngợp trong không khí chống người Mỹ ”của khán giả Triều Tiên. Nhưng không phải vậy, lời khen của bé Thoa giành cho nhà khoa học Mỹ chính là lòng nhân ái, bao dung, chiến tranh và nỗi đau chiến tranh còn mãi, nhưng hận thù trong con người thì khép lại quá khứ …Ban giám khảo liên hoan phim Quốc tế đã đồng thuận phim “Cha con người lính ”của Việt Nam của tác giả kịch bản, đạo diễn Minh Chuyên đoạt huy chương vàng.
Minh Chuyên - Trang Văn, Nghiệp báo sáng danh Anh hùng
Hơn nửa thế kỷ viết văn, làm báo, trong đó có 10 năm vừa cầm súng vừa cầm bút viết văn, viết báo tại chiến trường Miền Nam. Nhà văn Minh Chuyên, thương binh hạng 3/4 - Cây bút thời hậu chiến đã đoạt hơn 60 giải thưởng trong nước và Quốc tế, năm 2009 Minh Chuyên được tặng thưởng huân chương lao động hạng ba. Các tác phẩm của Minh chuyên trên văn đàn được công chúng trong và ngoài nước ghi nhận. Năm 1988 Minh Chuyên nhận giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam ( Di họa chiến tranh) Giải A của liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam ( Những cột mốc người ) Cha con người lính - đoạt cúp vàng Quốc tế. Năm 2022 tổ chức kỷ lục Châu á xác lập Nhà văn, đạo diễn cao cấp Minh Chuyên sáng tác các tác phẩm văn học, điện ảnh, truyền hình về đề tài hậu chiến tranh nhiều nhất Châu á. Trong số những người viết văn, làm báo đương đại ở tỉnh Thái Bình và cả nước hiếm có người viết nào thành công và có được bảo tàng tư liệu độ sộ về đề tài chiến tranh cách mạng và hậu chiến tranh ở Việt Nam như nhà văn, nhà báo, Minh Chuyên. Ngày 25 tháng 10 năm 2018 Minh Chuyên được tổ chức kỷ lục Việt Nam xác lập số 2165/QĐ - KLVN năm 2018 khẳng định là người sáng tác các tác phẩm văn học, điện ảnh, truyền hình về hậu chiến tranh ở Việt Nam nhiều nhất. Bảo tàng Minh Chuyên với trên 900 tư liệu, hình ảnh, hiện vật bao gồm 82 tác phẩm văn học, 255 tập phim tài liệu do Minh Chuyên viết kịch bản và đạo diễn và rất nhiều tư liệu quý về đề tài chiến tranh cách mạng.Trong khuôn viên Bảo tàng còn là một công trình dãy Trường Sơn hùng vĩ mô phỏng lớp lớp quân đi vì sự nghiệp giải phóng Miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Tâm phục tài năng, sức sáng tạo của nhà văn Minh Chuyên, nhiều cán bộ lãnh đạo Đảng và nhà nước, các văn nghệ sỹ trong nước đã giành cho Minh Chuyên những lời tốt đẹp : Phó chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nguyễn Khắc Định: Thật tự hào quê hương Thái Bình có nhà văn Minh Chuyên một cây bút viết về Hậu chiến tranh đạt đỉnh cao và có sức lan tỏa như vậy. Bảo tàng Tác phẩm hậu chiến tranh - Minh Chuyên một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng cho thế hệ trẻ. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam viết: Hội nhà văn Việt Nam chúc mừng nhà văn Minh Chuyên. Xin cảm ơn những gì ông đã dâng hiến cho văn học, đặc biệt cho văn học hậu chiến tranh. Chúc nhà văn Minh Chuyên luôn mạnh khỏe để tiếp tục sáng tạo. Đại tá, nhà thơ Vương Trọng : Với Bảo tàng tác phẩm hậu chiến tranh - Minh Chuyên không chỉ lưu giữ tác phẩm của ông và đồng nghiệp, bạn bè…để thế hệ trẻ hôm nay và mai sau hiểu giá trị của độc lập, tự do, là một người lính, nhà thơ. Tôi cảm phục và cảm ơn nhà văn, đạo diễn cao cấp Minh Chuyên đã để lại cho đời những tác phẩm và bảo tàng vô giá. Nhà báo Nguyễn Đắc Sinh- nguyên Tổng biên tập Báo Phú Thọ : Nhà văn Minh Chuyên không chỉ là tài năng mà còn là tâm huyết, tình cảm quý báu của nhà văn giành cho đồng đội và mọi người trong cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của dân tộc ta là tài sản vô giá của Nhà văn và gia đình để lại cho con cháu và các thế hệ đời sau của đất nước…cùng với lời chúc tâm huyết tốt đẹp của các nhà văn, nhà báo Minh Chuyên còn lưu giữ được trên 500 bài báo, bài thơ mà các bạn văn, nhà báo và bạn đọc, công chúng cả nước viết bài ca ngợi tinh thần lao động sáng tạo trong nghiệp viết văn, viết báo giành cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trang văn của Minh Chuyên đã đi vào trang sách học trò ba tác phẩm của Minh Chuyên được chọn đưa vào sách giáo khoa Bộ Cánh Diều gồm “Vào chùa gặp lại”ngữ văn lớp 11, “Chuyện ông Hoàng Cầm”( Văn bản đọc, hiểu Ngữ văn lớp 11) và “Bác học của đồng ruộng”( Sách tiếng việt lớp 4 tập 1)
Hơn nửa thế kỷ cháy hết mình cùng các trang văn, nghiệp báo Minh Chuyên thật sáng danh Anh hùng. Ngày 09/10/2024 Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm đã ký Quyết định số 997/QĐ - CTN phong tặng danh hiệu AHLĐ cho ông Nguyễn Minh Chuyên - nguyên đạo diễn cao cấp Đài Truyền hình Việt Nam. Hội nhà văn Việt Nam đã có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động sáng tạo góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc.