TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
VỀ CỐ GS BÙI DUY TÂN
Ngày: 30-10-2026CÔ BẢO NGỌC giới thiệu
Ngày: 30-10-2026THÁI XUÂN NGUYÊN dich S. ESENIN
Ngày: 30-10-2026THƠ TRẦN TRỌNG GIÁ
Ngày: 30-10-2026THƠ NGUYỄN VĂN THẮNG
Ngày: 29-10-2026TRẦN MẠNH TUÂN dịch
Ngày: 29-10-2026TRUYỆN NGẮN NGUYỄN KIM RẪN
Ngày: 29-10-2026ĐỖ CHIÊU ĐỨC giới thiệu
Ngày: 29-10-2026
PHẢN HỒI MỚI
VŨ NHO 085 589 0003
CÂU CHUYỆN THẬT CẢM ĐỘNG VỀ CỤ BÙI DUY TÂN!TÔI CÓ DUYÊN ĐỌC CUỐN "VĂN KHOA CHÂN DUNG KÍ" CỦA NHÀ VĂN HỮU ĐẠT, ANH ĐẠT KỂ CỤ TÂN CÓ SÁNG KIẾN "ĐỔ NƯỚC MỘNG GIƯỜNG". SAU NÀY CÁC CON CỤ MUA NHÀ CHO...VŨ NHO 085 589 0003
ÔNG THÁI BÁ TÂNDỊCH ĐÃ RẤT LỪNG DANHLẠI CÒN VIẾT TRUYỆN NGẮNLÀM THƠ CŨNG KHÔNG XOÀNGVIẾT CHÂM NGÔN CŨNG GIỎILÀM THƠ CHO TRẺ CONCŨNG THUỘC DIỆN ĐÁNG NỂ"ÔNG TÂN BÉO" ĐA TÀI!VŨ NHO 085 589 0003
HAS MOTHER’S MEMORY FADED INTO OBLIVION? A Poem of Love, Time, and Farewell Long ago, I kissed my mother goodbye, She stood in tears beneath the parting sky. I walked away with laughter in my ey...vũ nho 085 589 0003
THANK VERY MUCH!AI give me this
HAS MOTHER’S MEMORY FADED INTO OBLIVION? A Poem of Love, Time, and Farewell Long ago, I kissed my mother goodbye, She stood in tears beneath the parting sky. I walked away with laughter in my eyes, ...VŨ NHO 085 589 0003
CŨNG CHẢ CÓ GÌ GHÊ GỚM!THƠ NOBEL CŨNG CHỈ THẾ THÔI!SAO MÀ CÁC NHÀ THƠ VIỆT NAM CỨ PHẢI ƯỚC AO! HE HE HE... Đang truy cập: 40
Trong ngày: 623
Trong tuần: 2502
Lượt truy cập: 2025465
VỀ CỐ GS BÙI DUY TÂN
THẦY
Giáo sư, Nhà giáo Nhân Dân Bùi Duy Tân, một trong những chuyên gia đầu ngành về văn học cổ Việt Nam đã trút hơi thở cuối cùng lúc 5h15 phút, ngày 31 tháng 10 năm 2009 tại Bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội.
Sinh ngày 20.10.1932, tại huyện Kim Bảng, Nam Hà, Giáo sư Bùi Duy Tân là một nhà giáo giàu kinh nghiệm, với trên 40 năm chuyên nghiên cứu và giảng dạy văn học Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XVIII, GS Bùi Duy Tân được giới học thuật trân trọng đánh giá là một trong những chuyên gia lão thành về lĩnh vực này.
Thày dạy học tại khoa Văn từ 1959- 2002. Với 23 cuốn sách và giáo trình.
30 bài trên tạp chí và kỷ yếu xuất bản từ năm 1964 cho đến trước khi trái tim ngừng đập, Bùi Duy Tân đã đi trọn một hành trình tìm kiếm những giá trị vĩnh hằng mà cổ nhân gửi gắm cho hậu thế qua những áng văn chương. Hành trình tìm kiếm bền bỉ và đầy trân trọng của ông như đã được cổ nhân tiếp sức và đền công trên mỗi trang, mỗi dòng viết. Hàng loạt tác gia văn học cổ đã được ông tìm đến, lật từng trang cổ thi, với sự tra cứu tỷ mỷ và với tấm lòng ngưỡng mộ cổ nhân, ông đã đưa ra những kiến giải, nhận định mới, khiến các bạn bè trong giới phải ghi nhận. Đó là Sái Thuận, nhà thơ lớn đất cổ Kinh Bắc, là Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan, là Diên Hà Lê Quý Đôn, là Ức Trai Nguyễn Trãi, Nguyễn Bảo, là Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, là Hoàng đế Lê Thánh Tông, Thư Hiên Nguyễn Tông Quai…Bùi Duy Tân viết không nhiều. Ông cũng không viết nhanh. Nhưng mỗi trang viết của ông đều chứa chất trong đó những suy ngẫm về cổ nhân, và thấm đẫm sức lao động miệt mài của một nhà khảo cứu tâm huyết. Ông viết như trò chuyện với người xưa, như một tri ân với những người hiền thuở trước. Văn chương cổ là thứ văn chương chở đạo – đạo của người quân tử. Tìm hiểu, nghiên cứu, nghiền ngẫm, noi dõi văn chương của người xưa, với Bùi Duy Tân chính là cách học theo đạo của người quân tử.
GS Bùi Duy Tân đã đào tạo được nhiều học trò giỏi. Ông hướng dẫn thành công 6 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Các học trò của ông vẫn đang noi theo chí của ông, đều đang trên hành trình tìm kiếm những giá trị vĩnh hằng mà cổ nhân đã nặng lòng gửi gắm. GS. Bùi Duy Tân vẫn thường nói với học trò mình rằng, mỗi khi ngồi vào bàn viết, khi đặt bút viết là phải như thấy người xưa (và cả các học giả nghiêm cẩn đời nay) đang dõi theo từng câu văn, từng nhận định của mình. Khi ấy, mỗi lời văn, mỗi nhận định cần phải khách quan và nghiêm cẩn.
( Trích bài viết của học trò thày Bùi Duy Tân, Tiến sĩ Hán Nôm Nguyễn Xuân Diện)
*
* *
Có thể đám sinh viên Ngữ văn khóa 17 chúng tôi là những độc giả đầu tiên được thày Bùi Duy Tân rành rẽ khúc chiết ngữ nghĩa câu ỨC TRAI TÂM THƯỢNG QUANG KHUÊ TẢO của ông vua thi sĩ Lê Thánh Tông. Từ những nảo nao, nhiều thế hệ người Việt cứ làu thuộc, cứ đinh ninh câu ấy là “Ức Trai lòng sáng tự Sao Khuê”
Tự khi nào chả rõ, nhà nghiên cứu Bùi Duy Tân, anh giáo Bùi Duy Tân, thày Bùi Duy Tân đã phát hiện ra câu ấy dịch như vậy, hiểu như vậy là SÁI là SAI. Thày chỉ biết âm thầm chia sớt với các học trò.
Còn nhớ hôm ấy lên lớp, trước lũ chúng tôi, với chất giọng hào sảng, thày cảm khái đọc cả bài QUÂN MINH THẦN LƯƠNG của Lê Thánh Tông.
QUÂN MINH THẦN LƯƠNG
Cao Đế anh hùng cái thế danh,
Văn Hoàng trí dũng phủ doanh thành.
Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo,
Vũ Mục hung trung liệt giáp binh.
Thập Trịnh đệ huynh liên quý hiển,
Nhị Thân phụ tử bội ân vinh.
Hiếu tôn Hồng Đức thừa phi tự,
Bát bách Cơ Chu lạc trị bình.
(VUA SÁNG TÔI HIỀN
Đức Cao Đế (Lê Lợi) là bậc anh hùng, danh trùm thiên hạ,
Đức Văn Hoàng (Thái Tông) trí dũng, giữ yên nghiệp lớn
Lòng Ức Trai (Nguyễn Trãi) rạng toả văn chương.
Bụng Vũ Mục (Lê Khôi) chứa đầy binh giáp.
Mười anh em họ Trịnh (Trịnh Khả) đều vẻ vang phú quý,
Hai cha con họ Thân (Thân Nhân Trung) nhiều ân sủng vinh hoa.
Cháu hiếu Hồng Đức (Thánh Tông) kế thừa nghiệp lớn,
Vui hưởng trị bình như nhà Chu dài tám trăm năm)
Rồi Thày bộc bạch.
Theo nghĩa đen, "khuê" là 1 trong 28 vị tinh tú, biểu tượng của văn chương; “tảo” ( chứ thảo+ chấm thủy+ Phẩm+ Mộc) là loài rong biển, nghĩa rộng là màu vẻ đẹp đẽ, không phải mang nghĩa là buổi "sớm"
"Khuê tảo" đi với nhau chỉ văn, đối với "giáp binh" ở câu dưới chỉ võ.
Rồi thày giảng thêm, cách dùng "khuê" để chỉ văn chương khá quen thuộc, ngay cả Lê Thánh Tông trong "Quỳnh uyển cửu ca" cũng có viết "thổ hồng nghê chí khí, quang khuê tảo chi văn" (nghĩa là: "nhả cái khí vồng mống, rạng cái vẻ văn chương..."). Do đó "khuê tảo" trong câu thơ của Lê Thánh Tông là ca ngợi văn chương Nguyễn Trãi chứ không phải ca ngợi nhân cách của Nguyễn Trãi!
Nhớ lần ấy được ngồi lâu lâu với thày, tôi mạn phép nèo thày viết vào vở học câu thơ chữ Hán “ Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo” Thày còn viết thêm hai chữ “ Tảo’’ cũng âm nhưng ngữ nghĩa khác. Tiếc cuốn vở học ấy đã mất tiêu tự hồi nào!
Mãi sau những năm lứa chúng tôi ra trường, thày Bùi Duy Tân mới đĩnh đạc công bố công trình nghiên cứu của mình về vấn đề này. Và cả việc cải chánh những lầm lẫn khi nhiều người cho rằng bài thơ “Thần” Nam Quốc sơn hà Nam đế cư là của Lý Thường Kiệt.
Cũng nói thêm tý, GS Bùi Duy Tân là thày giáo phản biện Luận văn tốt nghiệp của kẻ viết bài này. GS Nguyễn Lộc là người hướng dẫn “Ngô Thế Lân và văn học vùng Thuận Quảng”
Tôi vừa nhận đề tài xong thì một tai họa. Bố mất. Cả hai thày hướng dẫn và phản biện đã gặp gỡ động viên trước khi hỏi thẳng “ Em có tiếp tục làm luận văn hay đợi sang năm?” Tôi nói rằng sẽ cố…
Và tôi đã cố.
Hôm bảo vệ Luận văn, đang thao thao bản trình bày tóm tắt thì một mảnh giấy thò bên cạnh. “ Đọc chầm chậm thôi”
Chữ thày Bùi Duy Tân.
*
* *
Dưới đây là hồi ức của thày Nguyễn Hùng Vĩ, Sinh viên Văn khoa khóa 18, giảng viên khoa Văn, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường ĐHQG Hà Nội. Thày Vĩ đang nổi trội đang hot với cương vị nhà văn hóa, nhà nghiên cứu dân gian.
Bùi Duy Tân sống độc thân trên gác xép tầng ba rưỡi. Tài sản của thầy là một chiếc thìa để ăn cơm nhà bếp. Cũng vì ăn cơm tập thể mà thầy đi chéo qua sân với quần nâu ống sớ. Tôi đứng gốc cây lẩm bẩm: “Ông âm lịch!”.
Một đàn anh khóa trên gõ bát B52 lên đầu tôi: “Đồ ngu! Cụ Nguyễn Trãi đấy!”. Cũng từ đó cơ duyên tôi theo thầy học Nguyễn Trãi.
Học được cái gì? Tôi lên gác xép hỏi thầy về câu "Nếu khỏi tiểu nhân quân tử nhọc" trong thơ Nôm Nguyễn Trãi mà tôi chả hiểu mô tê gì. Thầy giải thích, tôi nghe lay cay một lúc rồi quy kết cụ Ức Trai lập trường phong kiến. Thầy giương kính lên: “Lý sự nhỉ!”. Thầy vớ cái thìa dí vào một câu thơ rồi bảo: Ngoáy tai mà nghe. "Đọc sách thì thông đòi nghĩa sách". Nguyễn Trãi dạy thế. "Nghĩa" đây không chỉ là nghĩa của chữ đâu. Còn là cái đạo nghĩa người ta sống trong đời. Thủng chưa! "Thông đòi" là thông rồi thì theo mà sống cho tử tế. Về đọc sách đi, quân phố phường!.
Thế là thầy cho mượn cuốn "Khổng học đăng" của Phan Bội Châu. Bọn trong phòng thấy tôi mượn được cả sách quý của thầy thì phục lắm, khen tôi khéo nịnh. Thế là tôi đọc "Khổng học đăng".
Năm 1976 tôi làm thư mục Nguyễn Trãi cho khóa luận. Có hôm đi bộ từ thư viện Quốc gia về kí túc xá vì không có 5 xu tàu điện, bị chúng nó ăn mất cơm nên tủi thân ngồi khóc.
Chả rõ từ đâu, thầy biết chuyện gọi lên cho đồng hai để hoàn thành công việc. Lúc này cũng đã thân tình, thầy dạy rằng, sách nhân gian sót lại toàn điều hay, đọc sách trước hết là học lấy điều hay mà sống đã, nghiên cứu cái gì thì nghiên cứu sau.
Sau này có cơ may làm việc cùng thầy, tôi học dần từ bài vỡ lòng này đến bài vỡ lòng khác, thầy già đi và trò cũng già theo.
Năm 2000, in xong cuốn sách về Phùng Khắc Khoan, thầy rủ tôi và mấy sinh viên về Phùng Xá thắp hương cho nhà thờ. Thấy thầy đặt lên đĩa 500.000đ để cúng, tôi thoáng giật mình. Một số tiền như vậy lúc đó nhà tôi tiêu một tháng. Lên xe, tôi hỏi sao thầy cúng nhiều vậy, thầy nói: tôi lập nghiệp từ Phùng Khắc Khoan, lúc đó là năm 60, tôi đã biết gì đâu, bao nhiêu chữ nôm cụ Đinh Gia Khánh đọc cho cả, cụ đọc tôi chép chả kịp.
Lần khác, tôi theo thầy đi Hiệp Hòa nơi sơ tán thủa xưa của Khoa Văn. Tôi thấy các thầy ngồi bàn nhau góp tiền mua trâu cho cháu một bà chủ nhà đã mất. Tôi nghĩ mình còn phải học các thầy nhiều lắm.
Sau thời điểm ấy, có một đoàn cán bộ xã từ Đại Từ, Thái Nguyên xuống Trường tôi xin chứng nhận những gia đình đã từng cho cán bộ ở trong những năm sơ tán để tỉnh tặng giấy khen. Đại diện Ban Giám hiệu không dám kí vì lớp sau như chúng tôi chả ai sơ tán ở đó cả. Trường đề nghị cán bộ xã đi tìm một số người đã về hưu để chứng thực.
Giữa trưa tôi dẫn họ đi sang gặp thầy Nguyễn Kim Đính. Thầy kêu lên: " Trời, tôi kí hết, tôi kí tất, không trả nghĩa được thì thôi lại còn bắt các anh đi cả trưa như thể này".
Sang nhà thầy Bùi Duy Tân, thầy đang lên cơn đau họng không trò chuyện được (khi đó thầy chưa biết mình bị ung thư), thầy vừa kí vừa khóc.
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
30-10-2026 09:20:39 VŨ NHO 085 589 0003
CÂU CHUYỆN THẬT CẢM ĐỘNG VỀ CỤ BÙI DUY TÂN!
TÔI CÓ DUYÊN ĐỌC CUỐN "VĂN KHOA CHÂN DUNG KÍ" CỦA NHÀ VĂN HỮU ĐẠT, ANH ĐẠT KỂ CỤ TÂN CÓ SÁNG KIẾN "ĐỔ NƯỚC MỘNG GIƯỜNG". SAU NÀY CÁC CON CỤ MUA NHÀ CHO CỤ Ở NGÕ 1 PHAN ĐÌNH GIÓT PHƯỜNG PHƯƠNG LIỆT, TÔI SANG CHƠI, GẶP CẢ CỤ ÔNG, CỤ BÀ. GS TÂN CÓ TẶNG TÔI CUỐN CHUYÊN KHẢO " THEO DÒNG". CỤ KHÔNG BIẾT TÔI LÀ TAY CHA CĂNG CHÚ KIẾT NÀO, NHƯNG TRÂN TRỌNG GHI NHẬN NHỮNG PHÁT HIỆN CỦA VN TÔI. THÂT ĐÁNG KÍNH NỂ CỤ!
Trả lờiBẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ