TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
LÊ TUẤN ĐẠT dịch
Ngày: 09-11-2026NGUYỄN HỮU THĂNG giới thiệu
Ngày: 09-11-2026PHAN VIỆT HÙNG giới thiệu LỀU CỎ V.LÊNIN
Ngày: 09-11-2026THƠ HỒNG THANH QUANG
Ngày: 09-11-2026PHẠM THẾ HÙNG giới thiệu XUÂN DIỆU
Ngày: 09-11-2026TRẦN MẠNH TUÂN dịch
Ngày: 09-11-2026THƠ THAI BA TAN
Ngày: 09-11-2026NGUYỄN ĐỨC PHƯỚC giới thiệu TRỊNH THANH SƠN
Ngày: 09-11-2026
PHẢN HỒI MỚI
VŨ NHO 085 589 0003
NĂM 1984, BÍ THƯ THỨ HAI ĐOÀN THANH NIÊN CS HỒ CHÍ MINH LÊ THANH ĐẠO SANG THĂM TP LENINGRAT, VŨ NHO LÀ BÍ THƯ THÀNH ĐOÀN NÊN PHẢI THÁP TÙNG ANH ĐẾN LỀU CỎ NÀY. KHI ĐÓ ANH HÒE CÔNG TÁC Ở TRUNG ƯƠNG ĐOÀ...VŨ NHO 085 589 0003
CÁM ƠN ANH NGUYỄN BÁ CƯỜNG!ĐÂY COI NHƯ CUỘC TRAO ĐỔI HỌC THUẬT XUYÊN BIÊN GIỚI CỦA NHỮNG NGƯỜI LÀM NGHIÊN CỨU!GS TRẦN ÍCH NGUYÊN LÀ NGƯỜI CÓ NHIỀU CÔNG SỨC CHO VĂN HỌC VIỆT NAM!Đinh Y Văn
Cảm ơn Tổng biên tập! Tôi không chủ ý “vịnh mùa thu” mà chỉ mạo muội “vịnh”…bác Nguyễn Khôi. Giữa thực trạng dường như không “còn khoảnh trời nào để cho thơ”, bác Nguyễn Khôi vẫn có “Thu Hà Nội 2026”!vũ nho 085 589 0003
Hai bác cao tuổi vịnh mùa thu Bác khôi thấy nóng, bụi bay mù Bác Y Văn lại thấy trời man mát Hai bác khác mà CHUNG nét THU!Đinh Y Văn
Kính bác Nguyễn Khôi: THU NGUYỄN KHÔI 2026/ Hà Nội cuối thu vẫn đợi thu/ Mặc cho nắng nóng, bụi toang mù/ Lớp lớp cao tầng ngoi lên thở/ Nguyễn Khôi vẫn thấy khoảnh trời Thơ! ĐYVVŨ NHO 085 589 0003
VŨ NHO ĐƯỢC BIẾT LÊ THU PHƯƠNG QUỲNH LÀ CON GÁI CỦA TS PHẠM THU PHƯƠNG, THỨ NỮ CỦA THẦY PHẠM LUẬN, MỘT CHUYÊN GIA HÀNG ĐẦU VỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI TỪNG CÔNG TÁC TẠI ĐHSP HÀ NỘI VÀ ĐHSP VIỆT BẮC. RẤ... Đang truy cập: 43
Trong ngày: 1551
Trong tuần: 1654
Lượt truy cập: 2058817
PHẠM THẾ HÙNG giới thiệu XUÂN DIỆU
CHUYỆN VỀ VÒNG HOA TRẮNG
VỚI DÒNG CHỮ “ Vĩnh biệt anh”
Khi khâm liệm thi sỹ ở bệnh viện Việt Xô, tôi là một trong bốn người chứng kiến (cùng nhà văn Vũ Tú Nam, Đào Vũ, nhà thơ Hữu Thỉnh) và tôi hiểu lý do tại sao đạo diễn Bạch Diệp lại chia tay ông ngay sau đêm tân hôn (năm 1958). Nếu tôi không là phóng viên của tuần báo Văn nghệ thì sẽ không có kỷ niệm và tư liệu để viết bài này.
Mấy chục năm sau, khi ông mất, bà đến viếng ông bằng một vòng hoa trắng với băng tang đen chữ trắng “Vĩnh biệt anh” dưới là dòng chữ Bạch Diệp. Nghĩa tử là nghĩa tận, hành vi văn hóa, nhân văn và văn minh.
Có nhiều người kể, mỗi người một kiểu về sự tích bà mối để Xuân Diệu và Bạch Diệp về chung một nhà. Giờ họ đều khuất bóng, tôi chỉ tin vào duyên phận và trân trọng họ thôi. Họ đều là người tài. Cuộc sống phải vơi đi một tý, như trăng ấy, khuyết đi một tý mới có cái để bàn, để ngẫm. Làm gì có tròn vo, làm gì có tuyệt đối.
Việc này, mãi sau khi Xuân Diệu mất (1985), tôi mới hỏi nhà văn Tô Hoài. Cụ ý nhị không trả lời mà đưa tôi đọc cuốn hồi ký “Cát bụi chân ai” (1992). Tô Hoài kể, ở chiến khu Việt Bắc, Xuân Diệu bị chỉ huy quân đội khiển trách vì quá thân mật với đồng đội. Hồi ký viết: “Xuân Diệu ngồi khóc, chẳng biết Nam Cao, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Văn Mãi, Trọng Hứa...có ai ngủ với Xuân Diệu không”? Ai cũng to tiếng gay gắt “tư tưởng tư sản phải sửa đi”. Xuân Diệu nức nở: “Tình trai của tôi… tình trai”.
Sở dĩ có nghi vấn Xuân Diệu có quan hệ đồng tính là những lời đồn và những bài thơ của ông. Nhưng ông chưa bao giờ xác nhận chuyện đó và ông đã chứng minh là mình khao khát có vợ trong bài thơ:
“Anh có nhà có cửa
Nhưng không vợ không con
Sợ cái bếp không lửa
Sợ cái cửa không đèn”.
Căn cứ vào bài thơ này, tôi bênh vực ông. Xuân Diệu có thể không hoàn hảo nhưng đối xử như vậy là không nhân văn.
Những năm ở báo Văn nghệ, gần các nhà thơ Phạm Tiến Duật, Bế Kiến Quốc, Nguyễn Duy… tôi bị thơ mê hoặc và mon men đến với thơ. Viết được bài thơ mới nào, đầu tiên là khoe các nhà thơ trong báo. Thấy ổn rồi mới tìm đến Xuân Diệu, sau là chú Hoàng Cầm và bác Văn Cao.
-“Thế Hùng cứ mạnh dạn viết đi, trước dở sau hay. Cứ có xúc cảm là viết luôn ra nhé, như bà mẹ đẻ con ấy mà. Sau sẽ cắt xén thay đổi, mặc quần áo đẹp, son phấn là mỹ miều ngay”.
Ông đã khích lệ tôi như thế bên bàn trà tại nhà ông cùng với hai phóng viên báo Văn nghệ là Triều Dương và Thiếu Mai.
Xuân Diệu ở trong ngôi biệt thự rất đẹp trên phố Cột Cờ cùng khuôn viên nhiều gốc hoàng lan với gia đình nhà thơ Huy Cận. Một lần cao hứng ông đọc “Nhà tôi hai bốn cột cờ, ai yêu thì đến ai lờ thì đi” mới thú vị làm sao. Ông nhận Tiến sỹ luật Cù Huy Hà Vũ, con nhà thơ Huy Cận là con nuôi ( mẹ Vũ là bà Ngô Thị Xuân Như, em ruột Xuân Diệu). Vũ tu nghiệp ở Pháp về, vẽ tranh rất đẹp nên chúng tôi là họa hữu.
Mỗi lần đến báo Văn Nghệ ông đều nhiệt tình mời tôi đến nhà… Xuân Diệu rất nghệ sỹ với mái tóc quăn bồng bềnh. Ông pha trà ngon mời tôi, đọc thơ cho tôi nghe và khuyến khích làm thơ.
Nghe ông, tôi về viết thục mạng. Mấy năm vốn liếng kha khá in luôn tập Mưa lá. Trước khi nộp bản thảo xin nhà thơ Bằng Việt duyệt lần cuối, tôi đến nhà ông nhờ ông đọc. Xuân Diệu nhẹ nhàng: “Tập đầu, thế là tốt Thế Hùng ạ. Tuy vẫn còn nhiều sạn, một số bài non về cú pháp, câu chữ. Mình cũng như cậu, bây giờ đọc lại thấy ngô nghê, nhưng đấy là cái ngô nghê đáng yêu thủa hoa niên trong thi ca. Cứ in nhé, mình ủng hộ”.
Không thể tả được nỗi vui sướng của một anh họa sỹ, nhiếp ảnh mới tập tọe làm thơ được thần tượng, một cây đa cây đề khích lệ. Trước đó, tôi đã đưa bản thảo nhờ anh Duật, anh Quốc đọc. Quốc bảo được, anh Duật cũng bảo được. So với tương quan mặt bằng thơ cũng ổn.. thế thì tôi mới dám đến gõ cửa Xuân Diệu chứ…Tôi xin giấy phép của Hội Nhà văn Hà nội, nhà thơ Bằng Việt đã ký lệnh cho xuất bản sau khi đã đọc rất kỹ bản thảo. Đứa con đầu lòng Mưa lá ra đời trong vòng tay yêu mến của các bà đỡ mát tay, trong đó ý kiến của ông là quan trọng nhất. Theo dư luận, đấy là tập thơ đẹp do tôi tự vẽ bìa, hơn chục nhạc sỹ nổi tiếng phổ thành 25 ca khúc phát véo von trên VTV và Đài Tiếng nói Việt Nam vì thơ tôi giầu nhạc điệu.
Từ đó, tôi thân ông, hiểu ông và thương ông hơn vì suốt đời ông sống một mình. Mỗi lần ngồi nhà ông, bên ông tôi ước gì có một người đàn bà ngưỡng mộ ông mà đến bầu bạn với ông để chăm sóc ông. Đàn ông nói chung và nghệ sỹ nói riêng có thể nấu cơm nhưng rất sợ rửa bát. Ông than thở với tôi như thế.
Xuân Diệu rất ghét ai gọi mình bằng chú, có một cô gái gọi bằng chú ông mắng luôn “Sao em vô duyên thế, nhà thơ làm gì có tuổi” làm cô gái ngượng chín mặt. Tôi nể phục Xuân Diệu bởi ông có sức sáng tạo mãnh liệt với những câu thơ hừng hực tình yêu .
“ Anh muốn làm sóng biếc/Hôn mãi cát vàng em/Hôn thật khẽ thật êm/Hôn êm đềm hôn mãi/Đã hôn rồi hôn lại/ Cho đến mãi muôn đời/ Đến tan cả đất trời/Anh mới thôi dào dạt…”
Khi lý giải về hiện tượng thơ mới, nhà phê bình văn học nổi tiếng Hoài Thanh đã nói: “Chưa bao giờ trong lịch sử thi ca Việt Nam người ta thấy xuất hiện cùng một lần một hồn thơ rộng mở như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, hùng tráng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo não như Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kỳ dị như Chế Lan Viên và tha thiết rạo rực băn khoăn như Xuân Diệu”.
Xuân Diệu được tôn vinh là“Ông hoàng thơ tình”. Cây đại thụ văn đàn Việt Nam. Được xếp hàng nổi tiếng thứ 79.876 thi nhân trên thế giới và thứ 3 trong danh sách các nhà thơ nổi tiếng Việt Nam. Mặc dù sinh thời ông say mê ngoại giới với triết lý nhân sinh, lẽ sống vội vàng.
“ Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm”.
Nhiều câu mang triết lý bi quan, tuyệt vọng về tình ái, về cái vô hạn và cái hữu hạn…Vì vậy, đối với ông chỉ còn có một cách là chạy đua với thời gian, sống vội vàng cuống quýt, tận hưởng mọi vẻ đẹp hương sắc cuộc đời. Trong bài vội vàng, ngay bốn câu đề từ đã thể hiện rõ quan điểm sống, một tuyên ngôn:“Tôi muốn tắt nắng đi, để màu đừng nhạt mất, tôi muốn buộc gió lại, để hương đừng bay đi”. Những câu thơ nói rất rõ sự lo âu, sự trôi chảy của thời gian, triết lý về cuộc đời, về con người:
“ Tôi sung sướng nhưng vội vàng một nửa
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”…
“ Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua/Xuân còn non nghĩa là xuân đã già/Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất/Lòng tôi rộng nhưng lượng trời lại chật/Không cho dài thời trẻ của nhân gian/Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn/ Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại/Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi/Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời”.
Xuân Diệu cảm nhận rõ bước đi của thời gian. Ông cảm nhận được vẻ đẹp của cuộc sống trần thế mà ông gọi là “Thiên đường nơi mặt đất” nên ông rất sợ tàn phai, chia ly, tan rã.
Xuân Diệu có những tuyên ngôn nổi tiếng: “Nàng cả đời này sẽ mãi mãi là người của ta vì ta đã chôn vào tim mình rồi”. Với các tập “Thơ thơ”, “Gửi hương cho gió”, “Riêng chung”,“Hai đợt sóng”…Xuân Diệu đã nổi lên như một ngôi sao lớn lấp lánh trên bầu trời văn học đương thời.
Mấy thập kỷ rồi, thơ ông ám ảnh tôi khiến tôi nhớ cho đến tận bây giờ:
“ Mau đi thôi màu chưa ngả chiều hôm/Ta muốn ôm sự sống mới bắt đầu mơn mởn/Ta muốn riết mây đưa và gió lượn/Ta muốn say cánh bướm với tình yêu/Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều/Và non nước và cây và cỏ rạng/Cho chuếnh choáng mùi thơm cho đã tày ánh sáng/ Cho no nê thanh sắc của thời tươi/Hỡi xuân nồng ta muốn cắn vào người…”
“Yêu tha thiết thế vầy còn chưa đủ
Anh tham lam anh đòi hỏi quá nhiều
Anh biết rồi, em đã nói em yêu”…
Kỷ niệm sâu sắc nhất với nhà thơ Xuân Diệu là đêm “Ân ái thi ca” ở Hội Văn học nghệ thuật Thái Bình năm 1984… Tôi xin với trưởng đoàn Đào Vũ: “Anh cho em ngủ cùng phòng với Xuân Diệu nhé”. Sau đêm ấy, chú cháu thân nhau lắm. Đi đâu cũng Thế Hùng. Đấy là đêm khai mở về lý thuyết và kinh nghiệm sáng tác thơ. Xuân Diệu giải đáp những câu hỏi của tôi. Ông say sưa nói đến 4 giờ sáng. Sợ tôi ngủ, lâu lâu ông hỏi: Thế Hùng còn thức không? Dạ, cháu vẫn thức nghe chú nói ạ… mãi tám giờ sáng, không thấy Xuân Diệu, đích thân Bí thư Tỉnh ủy Cao Sỹ Kiêm và nhà văn Đào Vũ gõ cửa khi cả hai đang say giấc. Mắt cay sè…
Đêm ấy, dù rất muốn hỏi ông chuyện thầm kín với bà Bạch Diệp năm nào nhưng tôi ngại không muốn làm ông đau.
Tháng 7 năm 2023, trên đường đi sáng tác xuyên Việt. Tôi và nhà thơ Ngô Đức Hành - cháu ông, đã rẽ vào nhà thờ họ Ngô ở thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh để thăm quê hương Ngô Xuân Diệu và thắp hương cho ông, người mà tôi thầm ơn như một người thầy đã đưa tôi đến với bến bờ thi ca.
Với 450 bài thơ, 9 trường ca, nhiều thơ dịch, bút ký, tiểu luận và 17 truyện ngắn gửi lại cho thi đàn Việt Nam. Xuân Diệu được đánh giá là “Ông hoàng thơ tình”, nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới đầu thế kỷ hai mươi. Một tiếng nói riêng biệt chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, là người đầu tiên áp dụng thủ pháp thơ phương Tây hòa vào thơ Việt. Xuân Diệu có sức sáng tạo mãnh liệt, dồi dào, bền bỉ, đóng góp nhiều lĩnh vực cho nền văn học Việt Nam.
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ