Phạm Thị Hồng Thu
SỰ TÍCH CÁI CHỔI
Ngày xưa, cung của nhà Trời
Có bà đầu bếp làm thời còn son.
Ngọc Hoàng sai phái trông nom
Thiên trù ẩm thực ngon hơn nhờ bà.
Có tài nhưng tật nảy ra
Tham lam, ăn vụng thật là khó ưa.
Luật Thiên đình ngự thiện* thừa
Không cho đụng đến, phải chừa ra ngay.
Bà tìm đủ cách thật hay
Hụt hao ngự thiện, bà đây mặc lòng.
Quá xuân vẫn thích đèo bòng,
Yêu lão chăn ngựa tưởng không thể rời.
Một hôm Trời mở tiệc mời.
Lão chăn ngựa đến kia rồi, giấu ngay.
Bà đưa rượu, lão uống say,
Bốc ào, bốc vội thức bày bàn ăn.
Ngọc Hoàng thịnh nộ, khó ngăn
Cúi đầu nhận tội, rành rành không sai.
Ngọc Hoàng tuyên bố cả hai
Đày làm chổi quét nhà hoài, quanh năm.
Công việc vất vả lặng thầm,
Đồ ăn lẫn rác, lầm rầm thở than.
Tội này nặng nhất thiên đàng
Cả hai hối lỗi nên càng gắng công.
Ngọc Hoàng thấy thế động lòng
Một năm cho nghỉ chơi trong ba ngày.
Tết Nguyên đán kị điều này,
Trong ba ngày ấy, cấm ai quét nhà.
Câu đố người đã đặt ra
Hay la hay liếm trong nhà là chi?**
Chổi làm mệt chẳng than gì,
Không quên chuyện cũ mỗi khi Tết về.
2022
*Ngự thiện:Món ăn của vua.
**Câu đố dân gian.
SỰ TÍCH ÔNG BÌNH VÔI
Thời nay người ít ăn trầu,
Mấy ai còn biết âu sầu bình vôi.
***
Nhà giàu xưa, gái ế rồi
Vì kênh kiệu, thích chê bôi trai làng.
Mãi sau mới lấy được chàng
Rất yêu thương vợ, nhưng nàng hay ghen.
Nàng chia tay đến cửa thiền,
Hai mươi năm, thú chim quen dáng người.
Sao chưa đắc đạo? Thế rồi
Tìm sang Tây Trúc, xa xôi chẳng sờn.
Hiểm nguy núi thẳm, hổ vờn,
Sư nhờ nghỉ đúng nhà còn tụng kinh.
Mẹ con tiếp đãi tận tình,
Họ đòi hóa Phật, đăng trình xin theo.
Thêm người vượt núi, băng đèo
Đôi chân đỡ mỏi, gieo neo bớt dần.
Phật nhìn thấy đã hóa thân
Bồ đề, cổ tự bỗng ngân chuông chiều.
Sư lo họ hóa, nói liều:
- Đến nơi Tây Trúc, muôn điều đẹp tươi.
Trèo bồ đề thả tay rơi
Nhà ngươi hóa Phật tuyệt vời ở đây.
Họ làm theo, Phật đón ngay
Mang tòa sen rước, vẫy tay họ chào.
Sư kinh ngạc, thử xem sao
Rơi ào xuống đất, máu trào xương tan.
Bất nhân, sư chết hóa thành
Chiếc bình vôi để dân lành móc coi.*
2022
*Ông bình vôi là vật làm bằng gốm, sành, sứ, kim loại,
có từ xa xưa, dùng để đựng vôi trong tục ăn trầu.
SỰ TÍCH CON TẰM
Tằm sinh tơ óng tuyệt trần,
Thế nhân càng đẹp ngàn lần nhờ tơ.
***
Thị Tơ thuở ấy bơ vơ,
Mẹ cha mất sớm tự lo một mình.
Chăm làm vẫn bị chủ khinh.
Chủ nhà ác nghiệt, nàng rình trốn đi.
Lang thang rừng rậm xanh rì,
Đói meo kiệt sức, ngất đi lúc nào.
Thần rừng thấu tỏ, thương sao,
Khuyên nàng ở lại núi cao vui vầy
Cỏ cây, muông thú nơi này.
Có thần thượng giới mê say đàn bà,
Thay hình đổi dạng hắn ta
Chuyên lừa dụ dỗ, dễ sa lưới tình.
Thấy nàng Tơ rất đẹp xinh,
Thần si nổi máu, quyết rình đuổi theo.
Nai đưa nàng phóng một lèo,
Thần rừng cho ngọc, dặn đeo khi cần
Khấn trời Phật sẽ thoát thân.
Hắn tung lưới bắt, nàng dần nuốt vô.
Hắn nhờ sét đánh bất ngờ,
Áo quần rách hết, nàng bò về hang.
Nôn ra đống lưới, nàng quàng,
Lưới càng thít chặt, vội vàng ước cho
Dân nghèo đủ mặc không lo.
Hồn nàng đã hóa thành tơ đậu vườn,
Sợi vàng óng ánh lạ thường.
Hậu mê áo đẹp, vua thương đã vời
Cả đoàn thợ dệt đến nơi,
Dệt xong áo mới, Hậu cười càng xinh.
Vua bày cách giúp dân mình
Trồng dâu, dệt vải tận tình nghề hay.
Thị Tơ đã thỏa lòng này,
Dân ta yêu quý xưa nay ơn người.
2022
TRÍ KHÔN CỦA TA ĐÂY
Loài trâu không có răng trên,
Thế nên sợ xấu mất duyên, chẳng cười.
Cọp thì vằn vện cả người.
Cọp, trâu vẫn nhớ lâu rồi chuyện xưa.
Trâu đang mê mải cày bừa,
Bị người đánh mắng, khổ chưa thân mòn.
Cọp nhìn thấy lạ, hỏi luôn,
Trâu rằng người có trí khôn, phải đành.
Cọp tò mò muốn biết nhanh
Xin xem, người hẹn chờ anh về nhà.
Sợ trâu bị cọp lột da,
Người đem thừng trói, cọp ta bằng lòng.
Chất rơm người đốt: - Thấy không?
Trí khôn ta đấy! Cháy lông cọp rồi.
Kinh hoàng cọp phóng một hơi.
Trâu cười va đá, hàm rơi lúc nào.
2022
TRÂU VÀNG HỒ TÂY
(Khổng Lồ đúc chuông)
Thời nhà Lý có Khổng Lồ
Đi tu lúc trẻ, vô bờ sức trai.
Thích chu du khắp trong ngoài,
Hành trang gậy, đãy cả hai nhiệm màu.
Vật cồng kềnh lớn đến đâu
Đựng vào đãy vẫn ban đầu không thay.
- Cần đồng đúc vật khí ngay
Sư sang Trung Quốc quyên đầy cho ta.
Vâng lời vua, vượt đường xa
Vào xin yết kiến, nhẩn nha tâu rằng:
- Nước thần đang muốn sửa sang
Nên xin vua ít đồng mang về dùng.
- Cần bao nhiêu thế? Lừng khừng
- Bao người sang gánh, biết chừng cho ngươi?
- Mình thần, xin đãy nhỏ thôi.
Vua nhìn đãy tưởng đồ chơi, xem thường:
- Có lấy trăm đãy trẫm nhường.
Sai quan coi giữ dẫn đường vào kho.
Trên sân có tượng trâu to
Một vùng vàng chóe như mơ, quan đùa:
- Trâu vàng hòa thượng cần chưa?
- Tôi đâu dám, chỉ xin vừa đãy thôi.
Trút hết kho, đãy vẫn vơi,
Cảm ơn xong, quẩy đãy rời về ngay.
Vua không ngờ, tiếc của thay.
Sai năm trăm lính đêm ngày đuổi theo.
Đến sông nghe tiếng hò reo.
Sư dùng nón đẩy đãy vèo giữa sông.
- Chúng tôi đã đến giúp ông.
- Bần tăng đa tạ, thần không dám phiền.
Không đuổi kịp, chúng quay liền.
Sư rong ruổi tiếp về miền quê hương.
Có tàu lớn sắp lên đường,
Sư xin đi, thấy đãy thường chủ cho.
Không ngờ quá nặng, đắn đo.
- Các ngươi chớ ngại, ta lo việc này.
Tàu băng băng được mấy ngày,
Phong ba dữ dội, hiện ngay ác tà.
Ngô công trăm trượng há ra
Trong mồm đỏ lửa, tàu va chòng chành.
Sư tung quả bí, lao nhanh,
Quật làm ba đoạn, hóa thành đảo lên.
Biển trời trở lại bình yên.
Về kinh đô, Khổng Lồ liền báo vua.
Đem đồng đúc bảo khí vừa
Báo Thiên vòi vọi tháp đua mây trời.
Tượng Phật sáu trượng tuyệt vời.
Đỉnh to phải đến cả mười người ôm.
Hồng Chung cao lớn, tiếng chuông
Bay sang Trung Quốc, trâu vươn chạy về.
Vì trâu yêu mẹ đồng ghê,
Nó hôn hít mẹ, nằm kề một bên.
Khổng Lồ sợ tiếng ngân lên
Kéo vàng bốn bể về, nên tấu trình,
Xin cho chuông mãi lặng thinh,
Tránh tai họa, việc động binh khó lường.
Khổng Lồ lên núi ném chuông
Hồ Tây chuông lặn tiếng buông khắp làng.
Trâu vàng nhảy xuống quáng quàng,
Sau thỉnh thoảng thấy trâu đang dạo bờ.
Quai chuông cũng nổi giữa hồ
Kim Ngưu* từ bấy đến giờ mang tên.
Khổng Lồ dốc sức lập nên
Nghề đồng muôn thuở không quên thờ Thần.
2022
*Kim Ngưu: Trâu vàng, một tên khác của Hồ Tây, Hà Nội.
P.T.H.T