TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
THƠ NGUYỄN THIỆN ĐỨC
Ngày: 09-09-2026THƠ NGHIÊM THÚY HIỀN
Ngày: 09-09-2026TRẦN THỊ TRÂM giới thiệu PHÙNG VĂN KHAI
Ngày: 09-09-2026QUỶ CON
Ngày: 09-09-2026NGUYÊN THỊ BÌNH bình thơ XUÂN QUỲNH
Ngày: 09-09-2026THƠ TRẦN THANH MINH
Ngày: 08-09-2026TRUYỆN NGẮN VÕ SA HÀ
Ngày: 08-09-2026THƠ NGUYỄN KHANG
Ngày: 08-09-2026
PHẢN HỒI MỚI
VŨ NHO 085 589 0003
MỘT TRUYỆN RẤT HAY VỀ TÌNH CẢM CỦA NGƯỜI MẸ!THẬT TUYỆT VỜI KHI TRUYỆN KẾT THÚC CÓ HẬU! "Chính bà, chỉ một mình bà đã cứu con thoát khỏi tay bọn quỷ đấy!"!CÁM ƠN DỊCH GIẢ TÔ CHƯƠNG! CÁM ƠN PHẠM HỒNG HÀ...VŨ NHO 085 589 0003
BAN TỔ CHỨC VÀ BAN GIÁM KHẢO LÀM VIỆC CHU ĐÁO, CẨN THẬN QUÁ!CHÚC MỪNG NHÀ THƠ NGUYỄN THỊ MAI ĐƯỢC GIẢI CAO! TBT VŨ NHOVŨ NHO 085 589 0003
Cám ơn nhà thơ Mai Nam Thắng!Vũ Nho cũng đã từng viết về nhà thơ NGUYỄN THỊ HỒNG NGÁT, in trong tập "33 gương măt thơ nữ". Đó là bài nhan đề : "KHÁT VỌNG ĐAM MÊ SỐNG MỘT ĐỜI HỮU ÍCH"VŨ NHO 085 589 0003
CÁM ƠN PHẠM HỒNG HÀ ĐÃ GỬI CHO BẢN DỊCH CÂU CHUYÊN NÀY!TBT VŨ NHOVŨ NHO 085 589 0003
CÁM ƠN SƯƠNG NGUYỆT MINH, NHÀ VĂN ĐỒNG HƯƠNG NINH BÌNH! CON SÔNG HOÀNG LONG CHẢY QUA QUÊ TÔI VÀ QUÊ ANH. TÔI Ở THƯỢNG NGUỒN!VŨ NHO 085 589 0003
Cám ơn nhà văn HOÀNG VIỆT HẰNG ĐÃ GỬI CHO BÀI NÀY! Đang truy cập: 55
Trong ngày: 968
Trong tuần: 968
Lượt truy cập: 1883143
ĐÀO VĂN NGHI dịch NGUYỄN PHI KHANH
PHÚ Nguyễn Phi Khanh
- 葉馬兒賦
阮飛卿 (1355-1428)
若有物兮至微，闖妙巧兮化機。
何靈靈而異異，復怪怪而奇奇。
形雖虫之特肖，身是葉之皆為。
蒐圖經於往牒，竟莫識而莫知。
茲非金甌山莊之樹上而化作葉馬兒者乎。
觀其：
蔥蒨彩浮，權奇秀擢。
背豎脊兮亙連，腹橫文兮隱約。
彼角彼蹄，孰剪孰削？
溯想像於鴻蒙，苑龍馬之相若。
跡雖傍於林泉，志寔馳於寥廓。
憩緱嶺之月明，晞扶桑之曉濯。
風搖枝影，驚玉勒之將揮。
霞轉樹腰，恍金羈之初絡。
適遇園丁，如逢伯樂。
轉眄乎青林之側，羅置乎綺席之前。
歡承諾一，價重金千。
彼集蓼之桃蟲，猶見歌於周頌。
而在桑之藿蠋，尚播詠於豳篇。
矧是物之至微，寓化工之深意。
不生乎寬閒之野，而托跡於洞天。
不處乎寂寞之濱，而來遊於福地。
得非卉中之靈，毛中之異乎。
俯仰今古，千載符契。
治水畢而龜呈，作經成而麟至。
諒氣應之適然，亦聖賢之力致。
我聖相：心造化之心以為心，智造化之智以為智。
手天尺而締匠乎乾坤，躬化鈞而陶成乎庶彙。
凡賦形肖質於兩間者，莫不鼓舞乎春風沐浴乎和氣。
生者樂其生，遂者得其遂。
工者呈其能，術者售其技。
至茲蜎蝡之微虫，亦效巧心之一試。
因觀物以興懷，默感孚乎氣類。
其紀述也，唐叔得嘉禾之書。
其賞玩也，成王無剪桐之戲。
苟非造物之妙，化工之至，安能致是乎！
仰惟：聖智之能，而非眾人之所可議也。
竊又：反覆天心，紬繹人事。
與其生樹上靈異之虫，孰若產人中俊逸之才，高邁之士？
與其詠馬兒之詩，孰若講魯頌有駜之章，究魯論德冀之旨？
然而物之靈異者，猶且愛之，況賢於物而最靈最異者乎。
願充愛物之心，而為愛賢之心，推待物之志，而為待賢之志。
觀樹葉則思棫樸作人之方，菁莪育才之義。
玩馬兒則念騶虞，麟趾之仁，關雎，鵲巢之美。
材館之下，駿可巿而金可捐。
賓幕之間，溫可招而石可致。
使廊廟臻肖像之求，山澤奮臥龍之起。
夫如是則，鋪張宏休，詠歌盛德，顧不光大而燁韙者耶？
嗟微生之何修，幸遭逢於盛際。
忝入幕之嘉賓，苛命題之盛意。
殫刻楮之賤工，效彫虫之末技。
記微物以野懷，獻得賢為上瑞！
Phiên âm:
DIỆP MÃ NHI PHÚ
Nguyẽn Phi Khanh (1355-1428)
Nhược hữu vật hề chí vi, sấm diệu xảo hề hoá ky (cơ).
Hà linh linh nhi dị dị, phục quái nhi kỳ kỳ.
Hình tuy trùng chi đặc tiếu, thân thị diệp chi giai vi.
Sưu đồ kinh ư vãng điệp, cánh mạc thức nhi mạc tri.
Tư phi Kim Âu sơn trang chi thụ thượng nhi hoá tác diệp mã nhi giả hồ!
Quan kỳ:
Thông thiến thái phù, quyền kỳ tú trạc.
Bối thụ tích hề cắng liên, phúc hoành văn hề ẩn ước.
Bỉ giác bỉ đề, thục tiễn thục tước?
Tố tưởng tượng ư hồng mông, uyển long mã chi tương nhược.
Tích tuy bạng ư lâm tuyền, chí tẩm trì ư liêu khoách.
Khế câu lĩnh chi nguyệt minh, hy phù tang chi hiểu trạc.
Phong dao chi ảnh, kinh ngọc lặc chi tương huy.
Hà chuyển thụ yêu, hoảng kim ky chi sơ lạc.
Thích ngộ viên đinh, như phùng Bá Nhạc.
Chuyển miện hồ thanh lâm chi trắc, la trí hồ ỷ tịch chi tiền.
Hoan thừa nặc nhất, giá trọng kim thiên.
Bỉ tập liệu chi đào trùng, do kiến ca ư "Chu tụng".
Nhi tại tang chi hoắc thục, thượng bá vịnh ư "Mân thiên".
Thẩn thị vật chi chí vi, ngụ hoá công chi thâm ý.
Bất sinh hồ khoan nhàn chi dã, nhi thác tích ư động thiên.
Bất xứ hồ tịch mịch chi tân, nhi lai du ư phúc địa.
Đắc phi huỷ trung chi linh, mao trung chi dị hồ!
Phủ ngưỡng kim cổ, thiên tải phù khế.
Trị thuỷ tất nhi qui trình, tác kinh thành nhi lân chí.
Lượng khí ứng chi thích nhiên, diệc thánh hiền chi lực trí.
Ngã Thánh tướng: tâm tạo hoá chi tâm dĩ vi tâm; trí tạo hoá chi trí dĩ vi trí.
Thủ thiên xích nhi đế tượng hồ càn khôn, cung hoá quân nhi đào thành hồ thứ vị.
Phàm phú hình tiếu chất ư lưỡng gian giả, mạc bất cổ vũ xuân phong mộc dục hồ hoà khí.
Sinh giả lạc kỳ sinh, tuỵ giả đắc kỳ tuỵ.
Công giả trình kỳ năng, thuật giả thụ kỳ kỹ.
Chí tư quyên nhu chi vi trùng, diệc hiệu xảo tâm chi nhất thí.
Nhân quan vật dĩ hưng hoài, mặc cảm phu hồ khí loại.
Kỳ kỷ thuật dã, Đường Thúc đắc Gia Hoà chi thư.
Kỳ thưởng ngoạn dã, Thành Vương vô tiễn đồng chi hí.
Cẩu phi tạo vật chi diệu, hoá công chi chí, an năng trí thị hồ!
Ngưỡng duy: thánh trí chi năng, nhi phi chúng nhân chi sở khả nghị dã.
Thiết hựu: phản phúc thiên tâm, trừu dịch nhân sị (sự).
Dữ kỳ sinh thụ thượng linh dị chi trùng, thục nhược sản nhân trung tuấn dật chi tài, cao mại chi sĩ?
Dữ kỳ vịnh "Mã nhi" chi thi, thục nhược giảng "Lỗ tụng" "Hữu bật" chi chương, cứu "Lỗ luận" "Đức ký" chi chỉ?
Nhiên nhi vật chi linh dị giả, do thả ái chi; huống hiền ư vật nhi tối linh tối dị giả hồ!
Nguyện sung ái vật chi tâm, nhi vi ái hiền chi tâm; suy đãi vật chi chí, nhi vi đãi hiền chi chí.
Quan thụ diệp tắc tư "Vực phác" tác nhân chi phương, "Thanh nga" dục tài chi nghĩa.
Ngoạn "Mã nhi" tắc niệm "Sô ngu", "Lân chỉ" chi nhân, "Quan thư", "Thước sào" chi mỹ.
Tài quán chi hạ, tuấn khả thị nhi kim khả quyên.
Tân mạc chi gian, Ôn khả triệu nhi Thạch khả trí.
Sử lang miếu trăn tiếu tượng chi cầu, sơn trạch phấn ngoạ long chi khởi.
Phù như thị tắc phô trương hoằng hưu, vịnh ca thịnh đức, cố bất quang đại nhi diệp vĩ giả da?
Ta vi sinh chi hà tu, hạnh tao phùng ư thịnh tế.
Thiểm nhập mạc chi gia tân, hà mệnh đề chi thịnh ý.
Đàn khắc chử chi tiện công, hiệu điêu trùng chi mạt kỹ.
Ký vi vật dĩ thư hoài, hiến đắc hiền vi thượng thuỵ!
Dịch thơ: (Diễn Nôm)
BÀI PHÚ VỀ CON BỌ NGỰA (Ngựa lá)
Mày là con vật bé tí ti, vượt tài khéo léo của biến ky. (cơ)
Sao thiêng thiêng mà lạ lạ, lại quái quái mà kỳ kỳ.
Hình tuy giống hệt loài sâu, mình lại đúng như chiếc lá.
Tìm khắp tranh sách xưa nay, truy hỏi không ai biết cả.
Đây chẳng phải là âu vàng trên cây trong sơn trại mà hóa thành con ngựa lá đó sao?
Nhìn nó:
Dáng nổi tươi xanh, quyền uy kỳ quặc.
Lưng thẳng liền đốt sống, bụng ẩn nếp vằn ngang.
Đó sừng đây móng, ai cắt ai gọt?
Tưởng nghĩ lại thời mông muội, giống như rồng ngựa sánh cùng.
Dấu tuy kề bên rừng suối, chí lại rong ruổi mênh mông.
Trăng sáng nghỉ trên đỉnh núi, rửa mình nhờ nắng vườn dâu.
Gió lay bóng cành, giật mình ngỡ sắp phải mang dây dàm ngọc.
Ráng lướt lưng cây, hoảng sợ tưởng như mới bị buộc cương vàng.
Trông thấy chú làm vườn, ngỡ như gặp được ngài Bá Nhạc*.
Vừa liếc mắt bên rừng xanh, đã đặt mình trước đám tiệc sang.
Một lời nhận lấy, quý giá ngàn vàng.
Bọ trên đám răm đào còn thấy truyền ở sách “Chu Tụng”.
Sâu ăn lá dâu tằm còn thấy chép ở thơ “Mân Phong”.
Huống chi vật này rất nhỏ, mà tạo hóa lại có ý rất sâu.
Chẳng sinh nơi ruộng đồng hoang dã, mà vào động trời
nương dấu.
Không ở chỗ bến bờ vắng vẻ, mà đến nơi đất phúc ngao du.
Chẳng phải vật thiêng trong loài cỏ lá, giống lạ trong loài có lông đó sao?
Nhìn lên nhìn xuống xưa nay, nghìn năm vẫn vậy.
Rùa lên khi trị thủy vừa xong, lân đến lúc sách kia đã viết.
Thiết nghĩ rằng vận hội là lẽ đương nhiên, nhưng cũng bởi có thánh hiền dốc sức.
Thánh tướng ta: lấy tâm tạo hóa ra tâm để làm tâm, lấy trí tạo hóa ra trí để làm trí.
Tay thước trời dựng xây nên vũ trụ, Thân khuôn biến đổi đã tạo nên mọi thứ ta làm.
Phàm là vật chi trong trời đất, chẳng vật nào không nhảy múa trước gió xuân, tắm mình trong không khí chan hòa.
Người sinh sống vui niềm vui sinh sống, kẻ ước mong thỏa nỗi ước mong.
Người khéo hay trổ hết khéo hay, kẻ tài giỏi dốc hết nghề tài giỏi.
Đến loài bọ gậy nhỏ bé cũng còn ngọ nguậy ở nơi tối tăm này.
Nhân xem vật mà sinh tình, thầm cảm tin về khí vận.
Về ghi chép: Ông Đường Thúc được mùa lúa tốt còn để lại sách kia.
Về thưởng ngoạn: vua Thành Vương chẳng cắt lá vông chơi trò chơi ấy.
Nếu chẳng phải tạo vật diệu kỳ, khéo làm tuyệt kỹ, thì sao được như thế?
Kính nghĩ: Tài năng thánh trí, mà chẳng mấy kẻ luận bàn.
Lại trộm nghĩ: suy xét lòng trời, chắp nối người việc.
Ví thử đẻ sâu thiêng lạ trên cây, sao bằng sinh ra người tài, kẻ sĩ, anh hùng trong thiên hạ?
Ví thử ngâm thơ “Ngựa nhỏ”, sao bằng đọc thơ “Hữu Bật”, trong sách “Lỗ tụng”, giảng về điều phúc đức, luận bàn nơi nước Lỗ đó sao?
Thế cho nên, vật tinh nhanh lạ cũng đáng yêu, huống chi con người có đức hạnh tài năng và cực kỳ linh hoạt!
Xin hãy đem lòng yêu vật biến thành nghĩa trọng người hiền, hãy đem chí đãi vật biến thành chí đãi người tài đức.
Xem lá cây, nhớ “Vực Phác”trọng dụng người hiền bốn phương, “Tinh Nga” dạy nuôi người nghĩa khí.
Ngắm ngựa lá, tưởng đến điều nhân đức trong “Sô Ngư” “Lân Chỉ”, đến vẻ đẹp trong “Quan thư” “Thước Sào”.
Quán đãi người tài, mua được ngựa hay, vàng có thể góp.
Trong màn tiếp khách, Ôn đó mời về Thạch đây vừa ý.
Khiến cho nơi tôn miếu tượng vẽ được tìm, chốn mộ trạch rồng nằm khí thiêng thức dậy.
Ôi!, được như thế thì phô trương điều lành, ngợi ca đức tốt. Há chẳng lớn lao rạng rỡ đó sao?
Thương thay! kẻ học trò hèn này có đáng chi, chỉ may mắn gặp được thời hưng thịnh.
Thân khách quý thẹn thùng vào bên trướng, hỏi đề bài bèn thiện ý vâng theo.
Công khắc dốc hết tài hèn, nghề trạm sâu vẫn theo lề lối cũ.
Mượn vật nhỏ gửi gắm tâm tình, được người hiền tiến dâng làm điều tốt đẹp.
Đào Nghi dịch. 5/8/2023.
*)Bá Nhạc: theo truyền thuyết Hoa Hạ, thì là thần cai quản ngựa trên trời. Về sau ai giỏi xem ngựa được ví như Bá Nhạc.
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ