GHI CHÉP của NGUYỄN KIM RẪN

ĐẠI HẠN NGHIÊNG ĐỜI

Ngày 29 – 5 – 1977 là một ngày không thể nào quên với tôi. Vợ tôi, Phạm Thị Thu Hồng, đã đến ngày sinh. Do lần sinh con đầu, đẻ khó, con mất khi chưa kịp chào đời, nên lần này tôi luôn thận trọng. Tôi chở Hồng ra bệnh viện huyện Kiến Xương để sinh cùng với một bọc tã, lót, áo trẻ sơ sinh,v...v... Hồng khỏe và rất vui. Và, nói đùa khi vẫy tay với các thầy, cô giáo của trường đưa tiễn:

- Chào mọi người nhé! Tôi đi đây! Có khi đi luôn đấy!

- Cái mồm, sao lại nói gở thế! – Tiếng mấy cô giáo nói với theo.

Tuy chột dạ nhưng mọi người chỉ cho là nói đùa. Song , trời ơi, ai ngờ đấy lại là điềm báo dữ dội.

12 giờ lên bàn đẻ. Bác sĩ hội chẩn. Đẻ khó. Lấy được con ra nhưng mẹ thì kêu đau chán rồi nằm bất động. Máu cứ chảy, nhau không lấy ra được. Các y, bác sĩ và y tá nháo nhào, chạy đi chạy lại. Nào tiếp nước, tiếp máu, điện cho kíp mổ từ bệnh viện Việt - Bun về. Máu kíp mổ đem về không đủ tiếp. Anh Bùi Tấn (Hiệu trưởng) cho báo học sinh và giáo viên đến bệnh viện thử máu để ai hợp thì cho để cứu. Song chỉ có anh Quyến và tôi là máu nhóm O có thể tiếp. Mãi chiều muộn, kíp mổ từ Thị xã mới về tới...

 Mổ xong trời đã khuya. Trong lúc chờ đợi, tôi điện vào Nga Sơn cho bố mẹ vợ là “Hồng đang cấp cứu do đẻ khó”. Sau này, tôi mới được nghe kể, vừa nhận điện, bà mẹ đã ngất lịm. Khi cấp cứu tỉnh lại thì bà khóc tru lên: “Trới ơi là trời, con gái tôi nó chết rồi”! Mọi người hỏi thì bà nói: “Đêm qua tôi nằm mơ thấy có đám ma đi qua ngõ nhà mình. Lạ là, nằm trên trốc quan tài là đứa trẻ mới sinh. Đúng là nó về báo cho tôi rồi”. Nghe bà nói vậy, ai cũng rợn người nhưng cố động viên bà...

Cả ngày 30 tháng 5 bệnh viện tập trung cứu chữa với hy vong “còn nước còn tát”. Nhưng không được. Khoảng 23 giờ đêm thì Hồng nấc lên một cơn, máu đen ộc ra miệng, bác sĩ cho máy trợ tim và cấp cứu song không qua được. Tôi cảm thấy bị hẫng hụt như chơi vơi trong khoản không giữa vực thẳm...

Đêm đó cả gia đình tôi, anh Bùi Tấn, anh Thanh và một số anh em của Trường cấp 3 Bắc kiến Xương không ngủ, cả làng tôi thức giấc từ nửa đêm vì tiếng xe máy rẽ đêm của anh Thanh, tiếng người cáng thi hài Hồng và tiếng mọi người gọi nhau đi các ngả, chuẩn bị cho đám tang. Anh Điềm phi xe đạp như bay lên cơ quan huyện, gặp anh Đấu (Trưởng phòng Thương Binh – Xã hội huyện) để xin bằng được giấy giới thiệu ra xưởng gỗ ở cầu Các Già để mua một cỗ quan tài tốt nhất. Sáng sớm nhà đã đông chật người. Bác Đam, và bố tôi cùng một số anh em tập trung bàn bạc để lo các việc. Tôi chỉ biết ngồi lơ mơ như không cò hồn vía. Chiều hôm 31- 5 thì đưa Hồng ra an táng ở ngĩa địa  Đông Tân. Đám tang đông lắm. Gia đình tôi, họ hàng, bà con trong làng tôi, các bạn giáo viên, các em học sinh nữa nên đông lắm. Tôi lơ mơ đi trong tiếng kèn, trống và tiếng rì rầm của đoàn ngườì đưa tang. Anh Trị và anh Thặng dìu tôi đi còn em Nga (em gái Hồng sau khi ngất phải cấp cứu) cũng phải 2 thanh nữ khỏe mạnh dìu. Ai cũng thương tiếc cô giáo trẻ đẹp mà chết quá sớm...

Còn tôi, sau đám tang là cả một chuỗi ngày nuôi con vất vả. Không có sữa mẹ , lúc đầu cho ăn nước cháo chưa đúng cách, con bị đường ruột. Lại đi viện. Mẹ tôi đi bế cháu, mọi việc nấu nướng chợ búa một mình tôi. Cũng may vào dịp nghỉ hè nên không phải lên lớp. Có đêm 4 giờ sáng dậy ra cửa hàng thực phẩm xếp hàng mua xương về ninh lấy nấu cháo cho con. Rồi giã cua, tôm, rau, chắt lấy nước hòa với nước cháo để có đủ chất, rồi đi kiếm lá nấu nước để tắm cho con cho khỏi bị vi trùng xâm nhập, rồi mua thêm thuốc để tăng cường vitamin v...v... Gian nan khôn kể xiết. Bây giờ nghĩ lại mà sợ

Sau hơn 3 tháng Thu Hồng mất, tôi đã viết bài trường ca “Một khúc cho con”, sau đổi lại là “Một chuyện tình”.

Một chuyện tình

Trời hỡi! Có Trời không? Có không?

 Sao để cho lòng ta bão giông

Hoàng hôn buông xuống vòng hoa đỏ

Đốt cháy lòng  ai một sắc hồng!

Có phải hồng nhan thì bạc mệnh

Ai nhiều hạnh phúc, Đất, Trời ghen

Cái quy luật ấy sao tàn khốc

Để cổ, kim chảy lệ những người hiền...  

Làm sao chỉ có nấm mồ thôi?

Làm sao chẳng nói được em ơi?

Cách nhau chưa đến vài thước đất

Mà hai thế giới…? ? ?

                                      Thấu chăng trời …? ? ?

*

*    *

Nhớ lại hôm nào đến Kiến Xương

Chiều đầu thu... nắng thắm mái trường

Anh đã gặp Em – cô hàng xóm

Ngập ngừng ... Chào ... Người...  bạn văn chương.

Trường xếp cho Anh ở bên em

Bức vách mỏng manh tựa bức rèm

Những bận qua song nhìn hồi hộp

Một khuôn trăng sáng giữa phòng  đêm.

Những đêm thao thức trên giáo án

Vẫn thấy bên kia ánh sáng còn

Lòng lại bâng khuâng: Người bên ấy

Đọc sách, chấm bài, ngủ chẳng ngon.

Anh rủ Em sang uống chén trà

- Em chẳng uống đâu, mất ngủ mà!

Em không uống lại pha Anh uống

Những nỗi lòng Em hướng quê nhà.

Chẳng phải vì ta ở liền bên

Mà vì yêu thích chuyện thơ văn

Cho nên sớm tối cùng lần giở

Kim, cổ, Đông, Tây... để luận bàn

Giảng bài trên lớp em say sưa

Đi dưới vòm tre, Anh tiễn đưa:

- Chỗ ấy Em sai...- Anh thủ thỉ

Em cãi làm Anh phải tặng thơ.

Thơ rằng:

“Em cãi với Anh, Em giậm chân

Nửa cáu, nửa cười... Ôi, rất duyên

Mắt em đong cả  trời xanh biếc

Gió lạnh, đông về,,, Anh đã xuân”

Anh vẽ trên áo gối trắng tinh

Một đóa hoa hồng, ba nụ xinh

Em vừa thêu lại vừa hỏi nghịch:

- Chủ ý hay Anh chỉ vô tình?

Cảm ơn em! Người đẹp thông minh

Đã để trong anh biết bao tình

Anh vung bút, thảo vài dòng biếc.

Em đọc, lòng vui tựa bình minh.

Thơ rằng:

“Em hỏi: Sao hoa ba nụ ư?

- Thôi chỉ thế thôi, thế là vừa

Một to, ba nhỏ thôi chứ mấy

Ba nhỏ thế thì nhỏ mới to”.

Nhớ khi thứ Bảy anh về

Nửa đùa, nửa thật rủ rê mấy lời:

- Ai ơi! Ai ơi! Ai ơi!

Có về Tiền Hải với tôi thì về?

Em rằng: “Đường ấy khó đi

“Còn Anh nghèo lắm lấy gì Em ăn

“ Câu ca dao cũ đã răn... (1)

“Anh về kẻo tối lại phiền lòng ai...”

Anh biết Em chỉ nói vậy thôi

Thương nhau biết mấy đó Em ơi

Cho nên mỗi bước đầy tình nghĩa

Mang dáng Em yêu... một phương trời.

Anh đã tặng Em một bài thơ

Vì quá yêu nhau: Em buồn, lo

Em ơi! Hãy hướng lòng Em tới

Ánh sáng ngày mai sẽ chói lòa.

Thơ rằng: ANH ĐÃ GẶP EM

“Anh đã gặp Em giữa cuộc đời

Giữa trăm ngàn khóe mắt vui tươi

Mắt Em như thể vì sao sáng

Giữa những vì sao sáng đầy trời.

Có phải tim Em với tim anh

Cùng vang vang nhịp đập ân tình

Có phải Trời cho tri âm đó

Để cùng  Anh dệt giấc mộng xinh..

Nhớ hôm đặt chân lên đất Bắc...

Anh đã gặp Em, một bông hoa

Như cây quế giữa rừng... bao năm tháng (2)

Anh đã về, Em có thấy chim ca.

Như cây quế dãi dầu sương gió

Anh mới về đâu đã thấy hương thơm

Thăm chùa Keo giữa ngày trời nắng chói

Vẫn Em một đường, Anh lẳng lặng một phương.

Em đã phá cửa nhà tu kín

Lôi Anh ra giữa trời sáng mông mênh

Em đã dệt trên môi anh tiếng hát

Và tiếng cười vui tựa bình minh.

Anh đã gặp Em trong trang sách

Anh bay cùng Em giữa tứ thơ

Hồn anh đó, hồn Em thơm đó

Chắp cánh rồi, Em hỡi đã vui chưa?

Mùa Đông qua, mùa Xuân lại tới

Cây hồng lá biếc đã chen hoa

Là non mơn mởn, hoa chúm chím

Như tình ta đó thắm hơn hoa.

Em yêu ơi, Em đừng như con én

Đậu cành Xuân rồi bỗng thoắt bay xa

Em yêu ơi, em đừng như sương giá

Giữa lòng Anh đã muôn bận sương sa... “

Em họa lại rằng: 

“Đêm lạnh. Sương về với gió xa

Người đi vắng hết, Em ở nhà

Căn phòng trống trải. Còn Em với

Bài thơ Anh làm vội đêm qua.

Em đã đọc thơ (Xin lỗi Anh)

Tình yêu như rượu ngọt thơm lành

Thơ Anh như chất men say ấy

Đã ấm lòng Em giữa đêm thanh

Em đã đọc thơ đã đọc nhiều

Bài thơ Anh gửi những người yêu

Phi lao biển biếc quê Nam Thịnh

Ánh điện Thủ đô - một dáng Kiều...

Những vần thơ Anh ngát mộng  xanh

Tình Anh như những sợi tơ mành

Cứ dăng dăng mãi cùng năm tháng

Liệu có bền chăng, tơ mỏng manh?

Rồi có thật không hỡi Nàng thơ

Tình yêu hay chỉ một giấc mơ

Trong đêm kỳ ngộ mà Anh gặp

Hàng vạn người kia có bóng Em!

Em biêt đời Em, biết phận Em

Phận hèn, duyên hẩm, Em ngại chen

Phòng tu đã đóng, em đã đóng

Chỉ có lòng Em với ánh đèn!

Cho Em xin lỗi nhé. Người yêu!

Xin vĩnh biệt Anh, chẳng nói nhiều

Lòng Em đã quyết – đừng mong nữa

Những ngày qua chẳng được bao nhiêu!

Bài thơ Em viết vội đêm nay

(Mong Anh hãy tỉnh – chứ đừng say)

Đời Anh như cánh chim âu ấy

Hướng trời xa chắp cánh mà bay”!

Nhưng rồi

Ta đã yêu nhau mấy mùa xuân

Có buồn, vui, hờn, giận bao lần

Tình ta, Em hỡi như biển lớn

Trải qua bão tố lại mông mênh.(3)

Ta dắt nhau vãn cảnh chùa Hương

Leo núi cả ngày, ôi mến thương

Cảnh muôn màu sắc như hoa gấm

In dấu chân ta các nẻo đường.

Em đã đưa Anh tới đầu sông Mã

Thăm làng Bèo, thăm xóm Thành Nhân

Những nơi tình nghĩa dài vô tận

Thắp sáng hồn ta tựa dòng Ngân.

Anh lại cùng em tới Tây Đô

Luỹ thành sừng sững đến bây giờ

Chỉ tiếc ai không xây nhân nghĩa

Giặc mạnh tràn sang, đắm cơ đồ.

Anh lại về đất mới Nga Tân

Ngỏ cùng bố, mợ chuyện tình thân

Mẹ cha thương chúng ta lắm lắm

Nên nối hai quê lại cho gần.

Ngày chúng ta về ở bên nhau

Trời nổi cơn ghen, đổ mưa rào

Hai họ, bạn bè… băng mưa gió

Cùng với cơ quan vui dạt dào.

Quên sao được cái ngày nắng đẹp

Thăm hang Từ Thức, tay nắm tay

Hang mát lạnh giữa triền núi biếc

Những dáng tiên trên vách đá đang bay.

Em cười nũng: Anh có như Từ Thức

Yêu Giáng Hương rồi cao chạy xa bay

• Anh mà chạy thì lôi em cùng chạy

Mãi thương nhau dù Trái đất ngừng quay…

Ta đi Sầm Sơn ngắm biển xanh

Sáng bừng, ngút mắt, biển mông mênh

Núi Tiên, Độc Cước, hòn Trống mái

Những chuyện ân tình thấu trời xanh…

Anh đã đưa Em đến Hà Thành

Thăm Thủ đô hoa… những văn minh

Xe ta lướt khắp 36 phố

Ngày đẹp, Em ơi… ngắn vô ngần.

Ta cùng nhau dẫn đoàn em yêu

Trăng sáng Đồng Châu…, sóng dạt dào

Những triền sóng đẫm đầy ánh sáng

Nô dỡn quanh ta … các em reo.

Bụi hồng trước cửa hoa hàm tiếu

Nghiêng hương thơm xuống tóc em yêu

Em gội nước lá chanh, lá sả

Lại có hương hoa nức cả chiều...

Anh quên sao được, hỡi Em yêu

Bàn tay Em chăm chút sớm chiều

Những mũi kim Em đan tình nghĩa

Anh mặc trên người nỗi thương nhau.

Em ơi! Nền gối vẫn trắng tinh

Vẫn một bông hoa ba nụ xinh

Đêm đêm như có tay Em gối

Ru cho anh ngủ giấc ngon lành...

*

*   *

Ôi!!!... Sao???...

“Nửa chừng xuân thoắt gẫy... thiên hương”

Trời sao giáng hoạ xuống bất thường

Thần chết hỡi!  Sao ngươi độc ác

Chia cắt tình ta ... Rắc đau thương (4)

Anh thấy mình đang trên đỉnh núi

Bỗng bước vào vực thắm tối đen

Anh thấy mình đang bay, gãy cánh

Chới với giữa trời mây gió mông mênh...

Sự thật đau lòng quá – Em ơi!

Làm sao sớm tối thấy Em vui

Còn Em đâu nữa mà đưa đón

Để anh “phụ tá” đến trọn đời.

Còn đâu nữa mỗi mùa xuân đến

Đưa nhau vào bố, mợ... Em ơi!

Còn đâu nữa những chiều trò chuyện

Những đêm bàn luận nỗi cuộc đời.

Con người ta, mẹ bế và ru hát

Còn con mình bố ẵm khóc đưa nôi

Trong tiếng à ơi bao nhiêu nước mắt

Nỗi thương con lại nỗi thương đời...

Trước bàn làm việc, xưa ảnh cưới

Nay lại ảnh thờ với khói hương

Như vẫn thấy em nhìn trìu mến

Mà sao vời vợi ... nỗi âm dương…

*

*   *

Thôi!... thôi!... Em hỡi, bất lực rồi

Đành chỉ đau thương một cuộc đời

Mỗi khi nghĩ đến người dưới ấy

Thổn thức cõi lòng lệ ứa, rơi...

Mỗi lần viếng mộ anh lại muốn

Nấm đất kia sẽ nứt làm đôi

Để cho ta biến thành đôi bướm

Dìu dặt bên nhau đến muôn đời... (5)

Con còn đỏ hỏn đã mồ côi

Anh mà đi nữa ai đưa nôi

Hãy tiếp sức cho anh... em hỡi

Nuôi con ta lớn để nên người...!

GHI CHÚ:

(1).  Ca dao có câu: Thấy anh, em cung muốn theo

Nhưng sợ anh nghèo, anh bám em đi,

Lấy anh em biết ăn gì...

(2). Ý một câu ca dao: Em như cây quế trong rừng

     Thơm tho ai biết, ngát lừng ai hay.

(3). Một ý thơ của Bằng Việt.

(4). Một truyền thuyết kể rằng: Có một chàng trai đã đến ngày chết. Thần chết đến để đưa anh ta đi. Anh xin hoãn cho một đêm để từ biết người yêu. Hẹn sáng mai, khi mặt trời mọc thì đến nộp mạng. Thần chết đồng ý. Đêm đó hai người dắt nhau đi lang thang trong rừng để hàn huyên, khóc, nói lời yêu... Cho tới khi đã mỏi chân thì họ nằm lại với nhau ở ven rừng. Và, họ nằm ôm nhau ngủ. Ngủ quên...

Đến giờ hẹn, không thấy chàng trai đến, thần chết nổi giận đi tìm và nghĩ rằng nếu thấy anh ta thì sẽ vật chết ngay. Nhưng, khi thấy hai người thì chững lại. Họ ngủ bên nhau mới hạnh phúc làm sao. Thần chết ngắm họ hồi lâu rồi lẳng lặng bỏ đi... Nhưng ở đây thì...

(5). Chuyện kể rằng Lương Sơn Bá và Chúc Anh Đài yêu nhau, không lấy được nhau. Lương Sơn Bá tương tư, ốm chết. Anh Đài, trên đường về nhà chồng, dừng kiệu hoa xuống viếng mộ chàng. Đất ngôi mộ mở ra, nàng gieo mình vào. Sau đó vụt ra đôi bướm quấn quýt bên nhau.