HỘI LÀNG KHÊ TANG

  HỘI LÀNG KHÊ TANG

                 Ghi chép của VŨ NHO

Thuộc xã Cự Khê, nay là Bình Minh, Thanh Oai, Hà Nội.

2 năm tổ chức một lần vào năm chẵn. Trần Hưng Đạo là Thành hoàng làng. Ngài đã  trưởng thành và tuyển quân ở đây.

Hai ngôi đình thôn Hạ và thôn Thượng được công nhận là di tích Lịch sử cấp Quốc gia. Hiện nay vẫn lưu giữ được sắc phong của các triều vua.

          Hội bắt đầu từ ngày 13 tháng 2, kéo dài trong 3 ngày. Có rước Kiệu từ đình Hạ lên đình Thượng ngày 14 chính hội. Lại rước từ đình Thượng về đình Hạ ngày 15 tháng 2 Âm Lịch và kết thúc.

           Lễ hội thể hiện sự tri ân tiền nhân Hưng Đạo Đại Vương - Đức Thánh Trần tức Trần Quốc Tuấn (1232 - 1300). Với đất Cự đà Ngài đã gắn bó tuổi ấu thơ của mình . Lịch sử về đời nhà Trần viết rằng :

Trần Liễu anh trai Trần Cảnh (tức vua Trần Thái Tông) là cha ngài Hưng Đạo Đại Vương đã đưa ngài tới Trang Khúc Thủy, vào chùa Trì Long (chùa còn có tên khác là chùa Khúc Thủy, chùa Thắng Nghiêm) để nhờ vị Thiền Sư họ Lý, Pháp hiệu Đạo Huyền, trụ trì chùa dạy dỗ, rèn cặp.. Vậy là ngài đã ở đây từ năm bảy tuổi cho đến năm hai mốt tuổi ngài mới trở về cung . “Thần phả” của Đình cho biết: “Năm 1285, Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đã về xã Cự Khê, nơi ông được chở che thời thơ ấu để kêu gọi trai tráng vùng Ứng Thiên tòng quân đánh giặc Nguyên Mông đang tràn vào xâm lược Đại Việt.

           Khê Tang thời đó có 271 thanh niên hăng hái nhập ngũ, rèn vũ khí, luyện tập võ nghệ, thích trên tay hai chữ “Sát Thát”.  Sau khi thắng giặc Nguyên Mông, Trần Hưng Đạo đã trở lại nơi này để tổ chức khen thưởng tướng sĩ và khao làng, khao xã.” .

               Nơi đây ngoài Thờ Trần Hưng Đạo còn thờ ngài hòa thượng Trần Thông. (Ngài là con trai của Thượng tướng Trần Khát Chân). Nói về ngài Trần Thông . Tư liệu cho biết :  Sau khi cha ngài là Trần Khát Chân bị Hồ Quý Ly giết hại, ngài phải ẩn cư ở vùng Khê Tang - Khúc Thuỷ rồi xuất gia tu hành tại chùa Yên Tử. Nhà Hồ bị diệt, giặc Minh xâm lược Đại Việt, Ngài đã xuống núi tham gia cuộc khởi nghĩa của Trần Ngỗi, mang theo 500 trai tráng Khê Tang, Khúc Thủy tòng binh. Cuộc khởi nghĩa thất bại, ngài lại trở về đây sinh sống. Sau khi ngài hoá, nhân dân phối thờ cùng Hưng Đạo đại vương, nhà Lê gia phong thần hiệu là: Linh Thông Phổ Tế đại vương.

          Hiện nay có thêm kiệu tượng Ngọc Phật Hồ Chí Mình dẫn đầu  đoàn rước.

                                 ***

          Các thi nhân Miền Cổ Tích gồm Vũ Nho, Tâm Dung, Đình Bắc, Thanh Tùng, Lê Kim Anh, Thúy Hạnh nhận lời mời của nhạc sĩ Phạm Văn Quang, thôn Cầu làng Khê Tang đã về dự Hội làng hôm 14 tháng Hai Âm lịch Bính Ngọ.

          Chúng tôi hẹn nhau tập trung ở bến xe Giáp Bát. Sau đó thuê xe 7 chỗ về dự Hội.

          Xe theo định vị, về thôn Thượng. Nhưng để chuẩn bị cho việc rước kiệu, chúng tôi không vào được, mà phải quay xe đi lối vào thôn Cầu, vào nhà riêng của nhạc sĩ Phạm Văn Quang. Sau đó chúng tôi theo đoàn rước kiệu từ đình thôn Hạ, qua thôn Cầu, thôn Mỹ lên  thôn Thượng.

          Phải nói là không khí lễ hôi vô cùng rộn ràng, hân hoan. Trước mỗi con  ngõ, mỗi nhà đều có bàn lễ. Mỗi bàn lễ mỗi vẻ, nhưng đều có lọ hoa, mâm quả, rượu, bia, bánh kẹo, được bày biện rất đẹp mắt. Bàn lễ nào cũng nghi ngút khói hương. Sau mâm lễ  thường là cụ bà, hay cụ ông cao tuổi, kính cẩn vái theo đoàn rước kiệu. Đặc biệt là dọc đường có nhiều thùng nước đóng chai để sẵn. Ai trong đoàn rước khát nước được phục vụ tận nơi.

          Các thiếu nữ trẻ trung , xinh đẹp mặc áo dài đỏ, khiêng kiệu có tượng Bác. Các bà mặc áo dài múa quạt trong tiếng nhạc, tiếng trống rộn ràng.

          Các ban nhạc trong đám rước tấu nhạc. Có ghi ta,  có nhị hồ, có trống, có kèn. Rất sôi nổi.

          Kiệu lớn nhất là kiệu rước Đức Thánh Trần. Trai tráng mặc áo đỏ viền  vàng, đầu đội nón dấu khiêng kiệu trông thật hùng dũng, uy nghi. Không chỉ có những chiếc  kiệu, còn có đội múa Rồng, múa Lân đi trong đoàn rước làm phong phú thêm màu sắc.

          Những người được ban tổ chức sắp xếp cầm sào nâng dây điện trên đường để kiệu đi qua.

          Những người dân, cùng du khách thì hân hoan, vui mừng  đi theo đám rước. Có những cặp trai thanh gái lịch. Lại có các cặp vợ chồng ríu rít mang con nhỏ hòa trong không khí lễ hội.  Xe máy dắt đi chậm. Xe đạp thong thả. Đông nhất là người đi bộ.

          Đám rước qua cổng làng thôn Mĩ sang thôn  Thượng thì kết thúc. Những người đi theo vào lễ chủa. Trong nhà văn hóa thôn Mĩ, cỗ bàn đã sẵn sàng để  đón các vị thực khách. Nhìn những mâm cỗ bày biện tươm tất, chúng tôi lại nhớ đến cỗ của Hội làng Bát Tràng. Ở đâu chị em phụ nữ cũng giỏi giang, đảm đang. Ở đâu khả năng tổ chức của dân ta cũng thật đáng nể phục.

          Chúng tôi thong thả quay lại nhà anh Quang ở thôn Cầu. Mọi người đều vô cùng cảm động, phấn khích vì được tham dự Hội làng, được sống trong không khí han hoan, thân ái của những người con dân đất Việt. Thấm thía nghĩa đồng bào. trân trọng và biết ơn tiên tổ.

Chúng tôi uống rượu mừng ở nhà anh Quang. Có hai ông chú của anh  đến chia vui. Các vị đã uống rượu, ăn cỗ trên nhà văn hóa. Hóa ra một ông chú anh Quang cũng là một nhạc sĩ, cũng là dân “văn nghệ sĩ” như nhóm thi nhân chúng tôi! Trong mâm rượu, chúng tôi nói về văn hóa làng, về đơn vị  tổ chức xã hội  nhỏ nhưng vô cùng quan trọng của đất nước.

          Chia tay gia đình nhạc sĩ Phạm Văn Quang, chúng tôi đã có một trái nghiệm vô cùng thú vị vể Hội làng, về văn hóa lễ hội. Với ai tôi không rõ, nhưng bản thân mình thì thật vô cùng tự hào,vô cùng yêu mến một ngôi làng cụ thể cũng  như thể những ngôi làng   bình dị      trên khắp nước Việt Nam.

          Viết những dòng này, tôi muốn chia vui cũng mọi người, vốn đều là dân của một ngôi làng nào đó. Và ngay cả Thủ Đô Hà Nội, bây giờ tôi là công dân,  thì  cũng là một ngôi làng lớn của đất nước Việt Nam!

                                                        Hà Nội, mùa Xuân, 2026

Bài viết có sử dụng tư liệu của nhạc sĩ Pham Văn Quang và nhà văn Lê Kim Anh, xin trân trọng cám ơn!