TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
THƠ NGUYỄN QUANG TOẢN
Ngày: 24-10-2026EVGHENHI ONHEGHIN THÁI BÁ TÂN dịch
Ngày: 24-10-2026THƠ TẠ THỊ MINH LÝ
Ngày: 22-10-2026HOÀNG LIÊN SƠN giới thiệu
Ngày: 22-10-2026CHUYỆN VỀ CHIẾC TRAIKA
Ngày: 22-10-2026THƠ TRẦN TRỌNG GIÁ
Ngày: 22-10-2026PHAN VIỆT HUNG giới thiệu
Ngày: 22-10-2026TRÀN THỊ THU HOÀI giới thiệu LÊ HỒNG NGUYÊN
Ngày: 22-10-2026
PHẢN HỒI MỚI
AI give me this
HAS MOTHER’S MEMORY FADED INTO OBLIVION? A Poem of Love, Time, and Farewell Long ago, I kissed my mother goodbye, She stood in tears beneath the parting sky. I walked away with laughter in my eyes, ...VŨ NHO 085 589 0003
CŨNG CHẢ CÓ GÌ GHÊ GỚM!THƠ NOBEL CŨNG CHỈ THẾ THÔI!SAO MÀ CÁC NHÀ THƠ VIỆT NAM CỨ PHẢI ƯỚC AO! HE HE HE...vũ nho 085 589 0003
CÁM ƠN BẠN ĐÃ GHÉ TRANG VÀ BÌNH LUẬN!0915708232
Nổi lòng của một thời rong ruổi mà đi lênVŨ NHO 085 589 0003
ẢNH ĐẸP QUÁ! CÁM ƠN NHIẾP ẢNH GIA HOÀNG VĂN NĂM!VŨ NHO 085 589 0003
CHÚNG TÔI ĐÃ GIỚI THIỀU MỘT SỐ CHƯƠNG TRONG TÁC PHẨM DON JOAN DO NHÀ VĂN, DỊCH GIẢ THÁI BÁ TÂN DỊCH. LẦN NÀY CHÚNG TÔI GIỚI THIỆU TIẾP BẢN DỊCH TIỂU THUYẾT BẰNG THƠ "EVGHENHI ONHEGHIN" CỦA PUSKIN DO D... Đang truy cập: 59
Trong ngày: 263
Trong tuần: 4882
Lượt truy cập: 2009822
LÊ TIẾN VƯỢNG giới thiệu DƯƠNG THUẤN
Những kỷ niệm không quên ở nhà số 5 HM:
DƯƠNG THUẤN, MỘT NHÀ THƠ ĐI LÀM BÁO
Dương Thuấn là Nhà Giáo xịn, duyên phận thế nào rồi lại thành Nhà thơ, nhưng rồi vì một lý do nào đó lại đi làm báo. Mà đã đi làm báo thì lại có ít tòa soạn cần một nhà thơ. Và cũng có những tòa soạn… chỉ cần phóng viên. Thế là bắt đầu câu chuyện.
Ở Nhà số 5 HM ngày ấy, tôi may mắn sống, lao động và học tập cùng một người đồng nghiệp rất đặc biệt, nhà thơ dân tộc Tày Dương Thuấn. Nói Dương Thuấn là nhà thơ thì không cần phải giới thiệu dài. Trước khi về báo, anh đã “nổi như cồn”, theo cái kiểu nổi của thơ ca miền núi, lời đồn đi đâu cũng thấy. Những câu thơ của anh từng được chép ép trong những trang vở học trò, nằm dưới gối của trai thanh nữ tú vùng cao rồi theo người xuống núi:
“Sớm mai anh xuống núi
Lá giầu em rọc đôi
Nửa em ủ dưới gối
Nửa anh mang về xuôi…”
Sau này thành bài hát Lá trầu, rồi những Đi tìm bóng núi, Tình ca bên suối… cũng lần lượt bước từ trang thơ ra đời sống… Tôi ngày ấy cứ ngưỡng mộ Dương Thuấn lắm luôn, cứ nghĩ “Tầm Dương Thuấn” thì phải làm ở Hội Nhà văn, Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số, hoặc một CQ TƯ nào đó nghe có vẻ… cao cao một tí. Ấy vậy mà một ngày đẹp trời, Dương Thuấn lại chuyển về Báo TNTP… Tôi nhìn mà thấy… lênh phênh. Một nhà thơ dân tộc Tày, thơ tình, thơ núi, thơ suối, thơ bản làng, thơ bay như khói bếp chiều… lại về một tòa soạn chuyên phục vụ đối tượng độc giả là thiếu nhi. Mà báo thiếu nhi thời ấy lại khá “mô phạm”. Nói vui thì nó có đủ thứ, khăn quàng đỏ, học tốt, làm việc tốt, gương người tốt, đội viên xuất sắc… nhưng cái chất “lá trầu anh sẻ đôi” thì hình như hơi khó xếp vào chuyên mục nào.
Tôi linh cảm có chuyện. Quả nhiên. Dương Thuấn về báo hồi đó chưa có nhà ở. Thế là tạm trú luôn trên tầng thượng của tòa soạn. Nhà thơ sống trên sân thượng. Nghe cũng có vẻ lãng mạn. Nhưng lãng mạn được một thời gian không lâu thì… người ta “mời khéo” dời đi…. Đặc biệt là cái cách “mời khéo” ấy lại diễn ra ngay trong một cuộc họp, sau khi mọi người vừa chúc mừng sinh nhật xong. Đời đúng là không biết đâu mà lần. Vừa chúc sinh nhật. Vừa… tiễn khỏi sân thượng…. Tôi nghĩ đó có thể là cái dớp đầu tiên của một chuỗi những cái “chênh vênh” về sau….Dương Thuấn thì vẫn thế. Im lặng.
Ngày đầu về báo, anh từng nhờ tôi làm giúp cho Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam một cái huân chương hay kỷ niệm chương gì đó, tôi cũng không nhớ chính xác tên, đại loại “Vì sự nghiệp dân tộc miền núi”. Hồi năm 1997, được bồi dưỡng 3 triệu đồng là một khoản không nhỏ. Tôi làm. Anh nhận. Hai thằng lại về báo. Thế là xong một việc.
Dương Thuấn được phân công làm tờ Thiếu nhi Dân tộc, phụ trách các trang tiếng dân tộc. Đúng nghề thì cũng đúng nghề. Nhưng lại có một nghịch lý rất buồn cười ở tòa soạn chẳng có nhà thơ nào ngoài tôi, mà tôi thì lại làm thiết kế, chuyên môn chính là xé rào mỹ thuật hơn là ngồi làm thơ. Thành ra hai nhà thơ gặp nhau cũng chẳng biết nói gì. Trà. Thuốc. Thơ. Chuyện quê. Chuyện các cụ, các chú, các bác…. Hết.
Có lần tôi may mắn được về Bắc Kạn, đến nhà Dương Thuấn trong một chuyến đi tổ chức cuộc thi “Hành tinh xanh mãi xanh” với Coca-Cola. Đến quê mới thấy một chuyện khá thú vị. Anh em nhà Dương Thuấn đều là những người có tiếng ở vùng ấy. Đều biết làm, biết ăn, có vị thế. Chỉ có ông nhà thơ là trông có vẻ… nghèo nhất thôi.
Đúng là văn chương. Người ta làm ra tiền. Ông làm ra thơ. Mà cả bài thơ thì đôi khi chẳng mua được nửa con gà. Nhưng được cái, gà không làm thơ được. Đó là lợi thế cuối cùng của nhà thơ.
Ở báo, công lớn và đáng nhớ nhất của Dương Thuấn có lẽ là việc anh tìm ra câu chuyện về Vừ A Dính, người anh hùng thiếu nhi dân tộc Mông. Trước đó, nhiều người biết Vừ A Dính qua tác phẩm của nhà văn Tô Hoài. Nhưng văn học thì vẫn là văn học. Nó có thể dựa trên sự thật, có thể hư cấu nghệ thuật, có thể pha trộn giữa lịch sử và tưởng tượng. Dương Thuấn thì không chịu dừng ở trang sách. Anh về Pú Nhung, Tuần Giáo, Điện Biên. Tìm. Hỏi. Lần theo. Và tìm được gia đình, bố mẹ, anh em của Vừ A Dính. Họ vẫn còn sống… Từ đó, câu chuyện về Vừ A Dính trở thành một phần quan trọng trong hoạt động của báo, rồi Quỹ hỗ trợ trẻ em vùng cao mang tên anh. Đó là một việc rất đáng kể ghi công. Nhưng chuyện gì gì vẫn còn nguyên. Dương Thuấn là nhà thơ. Mà báo thiếu nhi thì… không phải nơi nào cũng hiểu thơ. Có những câu thơ của anh được đem ra bàn tán. Có anh TKTS bảo “tắc tị”. Có anh BBT đọc không hiểu thì… kết luận luôn là không hay… Dương Thuấn biết, không cãi. Không thanh minh. Không phản ứng. Chỉ “im lặng là đỉnh cao của âm thanh”…. Đáng nói hơn, mỗi lần đi giao lưu, nói chuyện văn chương ở bên ngoài, Dương Thuấn gần như không bao giờ giới thiệu mình là người của Báo TNTP. Thế là cả tòa soạn lại có thêm một món ăn tinh thần.. Đoán, trách, bức bối…. Người bảo thế này. Người nói thế kia. Người bảo anh không hài lòng. Người bảo anh tự ái. Người lại bảo anh coi thường báo. Có người còn hỏi thẳng trong cuộc họp: “Thế này là sao Anh Thuấn?” Dương Thuấn chỉ cười và vẫn im. Không giải thích. Không tranh luận. Không “phản biện”… Cứ thế. Im lặng như một thể loại văn học. Và cái thể loại ấy được anh sử dụng rất bền bỉ. Bền đến tận ngày nghỉ hưu.
Sau này, mỗi dịp cuối năm, tòa soạn tổ chức gặp mặt, chúc mừng năm mới, Dương Thuấn vẫn đến. Đến rất đúng giờ. Ngồi rất đúng chỗ. Tham dự rất đúng quy trình. Nhưng gần như vẫn im lặng đến tê người. không nói gì. Thậm chí có những lần chẳng chào mấy vị Ban Biên tập nữa cơ. Xong việc thì về. Năm sau lại đến. Lại ngồi. Lại im. Lại về. Tôi nhìn mãi mà vẫn không biết phải gọi chân dung ấy là gì…
Một nhà thơ nổi tiếng ngoài tòa soạn..Một viên chức rất bình thường trong tòa soạn. Hai Dương Thuấn tồn tại song song. Một Dương Thuấn lĩnh lương, làm đúng nhiệm vụ, đúng danh phận…. Một Dương Thuấn khác bước ra khỏi cổng cơ quan là lại thành nhà thơ, viết sách, giao lưu, nghiên cứu văn hóa Tày, Nùng, làm thơ, viết hàng chục cuốn sách, có công trình về văn hóa dân tộc dày tới hơn 500 trang. Hai con người. Một thân phận. Hai thế giới. Không than. Không trách. Không đòi hỏi. không cố chứng minh. Chỉ làm việc của mình. Rồi về.Nghĩ cũng lạ…. Tôi với Dương Thuấn có một điểm khá giống nhau đều là những người làm nghệ thuật, có khả năng, có khát vọng và đôi lúc cũng có chút… máu nghề. Nhưng máu nghề vào những nơi không cần máu nghề thành ra hơi phiền. Cơ quan nhiều khi chỉ cần một cái máy “Luôn luôn lắng nghe, lâu lâu mới… hiệu.”... Thế là đủ. Còn nghệ sĩ “đỉnh có chóp” mà cầm đèn chạy trước ô tô thì dễ bị hỏi: “Anh chạy đi đâu?” lắm, Cầm đèn chạy sau ô tô thì lại có người bảo “Sao không đi đúng hàng?” Còn nếu tự mình lái ô tô chạy ra ngoài thì thôi rồi. Lại càng dễ bị hỏi: “Anh xé rào đi đâu đấy?” Thành ra, cách an toàn nhất là ngồi yên. Dương Thuấn đã chọn cách ngồi yên. Nhưng cái đáng nể là bên ngoài sự ngồi yên ấy, anh vẫn sống một đời sáng tác rất dữ dội. Có lẽ con người ta đôi khi phải biết phân thân để tồn tại. Một phần sống bằng đồng lương. Một phần sống bằng đam mê. Một phần làm đúng những gì người ta giao. Một phần làm những gì mình tin là cần phải làm. Và phần quan trọng nhất là không để phần này “hạ gục” phần kia. Dương Thuấn đã làm được điều ấy theo cách rất riêng.
Cho đến bây giờ, mỗi khi nghĩ về Nhà số 5 Hòa Mã, tôi vẫn nhớ một Dương Thuấn rất lạ ấy. Một nhà thơ nổi tiếng nhưng ở tòa soạn lại gần như “mất tiếng”. Một người có cả núi thơ nhưng ngồi ở cơ quan thì im như núi. Một người viết về văn hóa dân tộc hàng trăm trang nhưng trong cơ quan lại chẳng mấy khi tham gia “viết đủ vài trang báo/số”. Một người bên ngoài là Dương Thuấn nhà thơ, bên trong cơ quan là anh Dương Thuấn lơ ngơ.
Có lẽ đó không phải là sự mâu thuẫn. Có khi đó chính là nghệ thuật sinh tồn của người nghệ sĩ trong một guồng máy không được thiết kế cho nghệ sĩ. Và cũng có khi, sự im lặng của một người không phải vì họ không có gì để nói.
Mà bởi họ đã hiểu một điều hơi buồn là Không phải nơi nào cũng cần một tiếng nói hay ho. Có những nơi chỉ cần người ngồi đúng chỗ, làm đúng việc, lĩnh đúng lương. Còn thơ ư?. Thơ thì phải để nó bay ra ngoài cổng. May mà Dương Thuấn vẫn còn một cánh cổng khác. Và ở phía bên kia cánh cổng ấy, nhà thơ vẫn là nhà thơ. Chỉ có điều, càng về sau tôi càng nghĩ cái đáng tiếc nhất không phải là một nhà thơ phải im lặng. Mà là có những nơi đã từng có một nhà thơ ngồi giữa mình… nhưng lại không biết mình đang có một nhà thơ. @người theo dõi
Lê Tiến Vượng
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ