LŨY THÉP ĐỒNG ĐĂNG

Lũy thép pháo đài Đồng Đăng bất tử

         PHẠM THỊ HỒNG THU
Trong không khí tưng bừng kỉ niệm 80 năm ngày khai sinh đất nước, người dân
các nơi đổ về Hà Nội để dự lễ diễu binh diễu hành hoành tráng, nhưng đoàn tâm
linh của cựu chiến binh Lê Thị Khang ở Ngọc Thụy, Long Biên, Hà Nội lại ngược
dòng người lên các tỉnh phía Bắc để tri ân các anh hùng liệt sĩ và làm nhiệm vụ.
Đến thị trấn Đồng Đăng đoàn thấy con đường ngõ có biển chỉ Pháo đài Đồng
Đăng nhưng không tin. Một địa danh lịch sử lừng lẫy mà sao lại ngõ nhỏ thế này!
Xe đi vòng quanh quả đồi, hỏi mãi, quả thật chỉ có con đường độc đạo này. Con
ngõ nhỏ, dốc, bê tông cũ đã hỏng, cỏ xanh um giữa đường.
Pháo đài Đồng Đăng là một công trình bê tông cốt thép kiên cố được Pháp xây
dựng từ năm 1936 - 1940 để phòng thủ biên giới. Pháo đài nằm trên ngọn đồi ở
điểm cao 339 khu Dây Thép, gần ga Đồng Đăng,gần, quốc lộ 4A vào thị trấn Đồng
Đăng và gần cửa khẩu Hữu Nghị. Đây là cao điểm trọng yếu có thể quan sát thị
trấn và vùng phụ cận dễ dàng. Trên pháo đài có các lỗ châu mai nhìn ra các hướng,
phía dưới có hệ thống đường hầm ngầm phức tạp với nhiều chức năng như phòng
họp, phòng ăn, nhà bếp, nhà kho, hệ thống thông hơi… rất vững chãi.
Trận chiến pháo đài Đồng Đăng là trận chiến mở màn cho cuộc chiến xâm lược
Việt Nam của bành trướng Trung Quốc ngày 17/2/1979. Trong cuộc chiến khốc
liệt lấy thịt đè người ấy, các chiến sĩ C42 Đoàn Sao Vàng, các chiến sĩ Công an vũ
trang và dân quân địa phương đã bám trụ trong pháo đài và chiến đấu vô cùng anh
dũng, thà hi sinh quyết không lùi bước. Giặc vây kín đồi, chặn mọi đường ra,
chúng bắc loa kêu gọi đầu hàng. Mỗi đợt loa là một đợt súng vang rền đáp trả.
Trong pháo đài, ngoài hàng trăm chiến sĩ còn có hàng trăm người dân không kịp sơ
tán cũng vào đây lánh nạn. Lương thực, nước uống dần cạn kiệt. Tiếng khóc của
các bé xé lòng. Các chiến sĩ bị thương không đủ thuốc men cấp cứu lịm dần, lịm
dần, mùi tử thi nồng nặc…
Sau 5 ngày giằng co quyết liệt, không lay chuyển được ý chí của quân ta, ngày
23/2 chúng đặt hàng tấn thuốc nổ để hủy diệt pháo đài. Cửa hầm bị sập, phần trên
bị nghiêng. Để tiêu diệt toàn bộ lực lượng của ta, giặc dùng hơi cay, xăng và súng
phun lửa vào bên trong qua các lỗ thông hơi xuống các ngách hầm. Hàng trăm
chiến sĩ C42 Đoàn Sao Vàng, các chiến sĩ Công an vũ trang, dân quân và hàng
trăm người dân địa phương đã vĩnh viễn nằm lại nơi này.
Hơn 46 năm đã trôi qua, quả đồi đã phủ kín một màu xanh cây trái, khó có thể
nhận ra đây là vùng chiến địa kinh hoàng một thời. Vâng, đã hơn 46 năm, vậy mà
nơi đây ban thờ chỉ được lợp bằng mươi tấm tôn, tạm bợ, sơ sài nước tong tong.
Quá xót xa!

Trời mưa rất to. Anh linh một anh bộ đội nhập vào một chị trong đoàn. Anh ôm
ghì đầu, vật vã, cả đoàn hội nhập nhân điện để khâu vết thương, chữa lành cho anh.
Một lúc đỡ anh bảo, anh bị đá đập nứt đôi đầu, đau lắm. Các em về, các anh xúc
động quá! Các anh mừng mà khóc đấy! Các em nhìn xem, các anh cũng chiến đấu
hi sinh vì đất nước mà không có mái nhà để bát hương khỏi bị ướt. Ở đây ít đoàn
về lắm, chỉ có nhân dân khói hương. Các anh nhờ các em giúp. Miếu thờ không
cần to lớn vì các em không có nhiều tiền. Nhớ là thủ tục giấy tờ không dễ nhé. Chị
trưởng đoàn hứa chắc chắn sẽ giúp các anh đạt được nguyện vọng. Chị lo được từ
150 đến 200 triệu và sẽ quyên góp thêm để xây được miếu thờ trong thời gian sớm
nhất. Anh Lê Đức Nghinh phó chủ tịch CLB Trái tim người lính Thủ đô hứa sẽ làm
việc với CLB và đồng đội để kêu gọi quyên góp ủng hộ.
Quả thật quá xót xa, quá xúc động. Các anh nói trời mưa là nước mắt của các anh
vui đón các em. Đó cũng là nước mắt của những linh hồn còn nằm lại nơi đây.
Không rõ dưới các tầng hầm của pháo đài kia xương cốt của các chiến sĩ và nhân
dân đã được cất bốc hết chưa?
Được biết trong thời gian tới tỉnh Lạng Sơn sẽ triển khai xây dựng công trình
tưởng niệm ở Pháo đài Đồng Đăng để ghi nhận chiến công và sự hi sinh anh dũng
quật cường của các chiến sĩ và đồng bào ta. Có như vậy mới thỏa lòng các anh linh
và mong mỏi của dân ta. Hy vọng công trình sớm được triển khai và hoàn thành tốt
đẹp.
Lạng Sơn 20/8, 2025