TÁC GIẢ QUEN THUỘC
BÀI VIẾT MỚI
THƠ TẠ THỊ MINH LÝ
Ngày: 22-10-2026HOÀNG LIÊN SƠN giới thiệu
Ngày: 22-10-2026CHUYỆN VỀ CHIẾC TRAIKA
Ngày: 22-10-2026THƠ TRẦN TRỌNG GIÁ
Ngày: 22-10-2026PHAN VIỆT HUNG giới thiệu
Ngày: 22-10-2026TRÀN THỊ THU HOÀI giới thiệu LÊ HỒNG NGUYÊN
Ngày: 22-10-2026BẰNG VIỆT dich thơ mình ra thơ TÂY
Ngày: 22-10-2026BÀI VŨ NHO TRÊN VĂN HỌC SÀI GÒN
Ngày: 22-10-2026
PHẢN HỒI MỚI
AI give me this
HAS MOTHER’S MEMORY FADED INTO OBLIVION? A Poem of Love, Time, and Farewell Long ago, I kissed my mother goodbye, She stood in tears beneath the parting sky. I walked away with laughter in my eyes, ...VŨ NHO 085 589 0003
CŨNG CHẢ CÓ GÌ GHÊ GỚM!THƠ NOBEL CŨNG CHỈ THẾ THÔI!SAO MÀ CÁC NHÀ THƠ VIỆT NAM CỨ PHẢI ƯỚC AO! HE HE HE...vũ nho 085 589 0003
CÁM ƠN BẠN ĐÃ GHÉ TRANG VÀ BÌNH LUẬN!0915708232
Nổi lòng của một thời rong ruổi mà đi lênVŨ NHO 085 589 0003
ẢNH ĐẸP QUÁ! CÁM ƠN NHIẾP ẢNH GIA HOÀNG VĂN NĂM!VŨ NHO 085 589 0003
CHÚNG TÔI ĐÃ GIỚI THIỀU MỘT SỐ CHƯƠNG TRONG TÁC PHẨM DON JOAN DO NHÀ VĂN, DỊCH GIẢ THÁI BÁ TÂN DỊCH. LẦN NÀY CHÚNG TÔI GIỚI THIỆU TIẾP BẢN DỊCH TIỂU THUYẾT BẰNG THƠ "EVGHENHI ONHEGHIN" CỦA PUSKIN DO D... Đang truy cập: 49
Trong ngày: 1049
Trong tuần: 3611
Lượt truy cập: 2005668
NGUYỄN THAM THIỆN KẾ giới thiệu
NGUYỄN LƯƠNG NGOC- NGƯỜI KÝ TÊN MÌNH BẰNG HÌNH HOA SEN
Nguyễn Tham Thiện Kế
Mùa Hè. Thị xã Sơn Tây. Tôi ngẩn ngơ trước ngôi nhà họa sĩ Trần Đình Ninh khép kín. Ngẫu hứng đạp xe từ Việt Trì sang sông mà chủ nhà lại vắng. Bỗng một ai đó khẽ chạm vào vai tôi, tinh tế đủ để tôi không giật mình, không lo lắng đề phòng. Cái chạm vai thân thiết.
Quay lại, ngực bỗng nhói lên vì khuôn mặt đỏ tịm, mọi đường nét đều thái quá, tóc dài quá, quăn quá, cằm nhọn quá, mắt lồi to quá, trán dô cao quá...và cái miệng đang cười rộng quá. Quần áo bộ đội phai màu sờn mòn, dép cao su đúc, người thanh niên chống chân trên chiếc xe đạp thể thao nham nhở không chắn bùn, nơi ghi đông chiếc túi thổ cẩm Mường buộc níu, miệng túi thò ra phần bọc nhôm sáng loáng của chiếc điếu cày mini và nút lá chuối khô của chiếc chai nằm xiên xiên bên trong.
Hì hì hị hị, anh ta cười nghe dễ thương như tiếng cười con trẻ, thiên lương nhưng mùi rượu thì phả ra nồng hăng. Vươn cánh tay dài khác thường với những ngón to, thô, khớp ngón nổi cục chìa ra thân thiện.
- Thưa, ông có phải là ...là...-Anh ta nhấn mạnh từ từ của cái tên tôi trịnh trọng nhưng tôi vẫn nhận ra sự đùa tếu nào đó. Đợi tôi tĩnh lặng, hắn nhấn nhá - Tôi là Ngưyễn Lương Ngọc...cũng là..là..là...em út tương đối bị thân với Trần tiên sinh đây...
Thực ra chúng tôi đâu lạ nhau, qua sự cả hai cùng quen họa sĩ Trần Đình Ninh. Nhưng tính Ngọc là vậy, thích những cái khác thường. Khi chúng tôi quay ra phía chợ xép đầu con ngõ thì lốp sau của tôi lật khật nảy lên đong đóc. Săm thủng. Người bạn nhấc bổng chiếc xe đạp thủng săm qua đầu chị bán rau bên hè nhờ người chữa xe đạp quen vá hộ.
Hắn ép tôi ngồi lên khung chiếc xe đạp phía đằng trước. Tôi ngần ngừ thì đôi mắt trố trừng lên như là sắp có chuyện chẳng lành. Hoảng hồn, tôi nhảy tót lên khiến chiếc xe đua cà tàng loạng choạng. Ngưyễn Lương Ngọc hực lên một tiếng. Con phố Lê Lợi thành Sơn nhựa đường bốc khói. Hàng cây, ô cửa, mái phố loang loáng lướt qua. Lưng áo tôi đẫm mồ hôi từ ngực Nguyễn Lương Ngọc. Có những giọt mồ hôi không thấm vào tôi mà rơi xuống mặt đường.
Cổng thành. Quán còm. Hai bát mỳ tôm úp hai chiếc đĩa sắt tráng men bong tróc. Thiếu phụ chủ quán quen Ngọc. Chúng tôi được riêng chiếc bàn gỗ nhỏ. Tôi đang đợi ráo mồ hồi thì hắn đã kịp vạch túi thổ cẩm bày lên mặt bàn mấy chiếc vỏ ốc, vở sò kỳ quái, rực rỡ sắc màu, một con búp bê tóc vàng xinh như mộng và ngắm say mê như chúng từ thế giới khác đến. Hắn bỗng thốt lên:
- Quà của cô con gái tôi đấy. Ông ngắm mà xem màu sắc của vỏ ốc vỏ sò này mới kỳ diệu làm sao. Thề mà chưa có tên họa sĩ nào tượng tưởng ra được một phần mười của sự phối màu tuyệt luân này…
Hắn đưa chiếc vỏ ốc biển lên cao mắt tròn xoe. Chưa hết, nâng con búp bê, hắn cầm túm tóc nhân tạo vàng tơ gại gại vào cái cằm lởm chởm- Giống này từ Tây Đức đấy. Chỉ con búp bê cho trẻ nhỏ người ta làm vẫn hết sức khoa học, từ tỉ lệ cơ thể, đường nét gương mặt hài hòa, gợi cảm. Bộ váy áo đều làm từ vải thượng thặng, đến cái móc, cái khóa kéo tí xíu tinh xảo. Chúng ta …có lẽ tất cả đều phải bắt đầu từ nền móng cốt âm ông ạ. Xứ ta đâu thiếu người tài…nhưng người tài được thừa nhận thì khó lắm thay…
Cạn cút rượu quán, ruột tôi bào xót chỉ vì nhắm mấy thức bày tùng tiệm trên tờ báo gấp tư. Thêm nửa chai rượu trong túi vải Ngọc bày ra. Chén thì vẫn chén vại sứt miệng. Trịnh trọng nhấc chiếc đĩa tráng men, trịnh trọng ngó trân trối vào bát mỳ ăn liền ngâm nước sôi đã bị giảm nhiệt trương nở ườn ưỡn. Đũa tre vừa lệch vừa cong gắp gắp mấy lượt mà sợi mỳ lại trườn trượt xuống lõng bõng lòng bát. Bàn tay xòe trên miệng bát mỳ đắn đo ngần ngừ rồi bất ngờ ngón trỏ duỗi thẳng thọc xuống, rất nhanh ngón tay trỏ đã gẩy được sợi mỳ móc vào nó. Ngón tay lập tức từ từ ngoay ngoáy xoay tròn như trẻ con quấn dây diều. Dây mỳ quấn quanh ngón tay đã tày chiếc kem ốc, hắn giơ lên cho tôi xem và cười hị hị…
- Bọn Ý đại lợi quấn mỳ ống bằng nĩa cũng chỉ tài khéo như thế này là cùng ông nhỉ…
Phải đợi tôi tỏ vẻ đủ thán phục hắn mới trịnh trọng đưa vào mồm. Hắn dùng lưỡi mà ép nghiền sợi mỳ chứ không nhai tầm thường. Một vài hạt nước trào bên khóe miệng. Hắn nhìn quanh tìm kiếm thứ gì đó hệ trọng, trong khi mép vẫn cứ mấp máy khó chịu. Bỗng mắt hắn ngời lên khi chạm cây cột tre chằng chịt vấu mắt chống mái quán. Hắn áp mặt sát cây cột tre một cách âu yếm và trịnh trọng rồi bất ngờ quyệt mép bên phải vào thân cột, cơ mặt giật giật, vẻ yên lòng rồi…tiếp nốt mép bên trái. Mỗi bên mép là hai lần quệt. Thế là cái miệng hắn được lau chùi tử tế cả hai phía.
Hể hả xoa xoa lồng ngực gồ ghề, bỗng nhíu mày như bị đau, hắn trều môi đưa chiếc cằm nhọn ra xa hơn nhìn đâu đó lên đỉnh núi Ba Vì. Trên cao xứ Đoài thừa thãi mây trắng nhởn nhơ:
- Tôi nghĩ tôi cũng là một người tài ông ạ. Nhưng cái cách tôi trình bày tôi là một người tài thì chưa ổn lắm thì phải…Nên tôi vẫn là kẻ bất tài…Những người mà ta phải gọi là đấng bậc, xét tới cùng thì đấng bậc cũng hơn ta ở cách họ trình bày bản thân…
Hai bàn tay Ngọc mở xòe đặt yên trên mặt bàn chết lặng như hai cái lá khô trắng phơ. Nhìn trừng trừng, cái nhìn muốn muốt chửng lấy tôi, hắn chấm chấm ngón tay vào bát mỳ rồi đưa loằng ngoằng những nét ngang nét dọc trên mặt bàn loang lổ cặn bẩn. Hắn cao hứng họa tôi. Chợt hắn lắc đầu.
- Bên trong ông động quá. Khó nắm bắt thần thái. Với lại vốn dĩ ông đã động và hiện nay tâm lại đang bị động. Ông thiếu cái tĩnh quá…để tôi thử lại lần nữa xem nhé.
Bút kim và sổ tay. Hắn méo mồm, bặm môi thè lưỡi, trợn mắt khua khua tay bút trên mặt giấy. Vẽ. Xé.Vo. Ném cục giấy xuống hào nước cá rô phi ve vẩy vây đuôi. Vẽ. Xé. Vo. Ném…Tôi khoái thầm. Hắn chấm chót lưỡi đỏ hồng vào chén rượu. Chiếc điếu mini kẹp giữa đùi đã nạp thuốc tự lúc nào không hay. Mồi lửa đóm tre ngâm chỉ còn chấm than quăn quăn phoi bào.
- Có những kẻ, người khác vĩnh viễn không nắm bắt được thần thái họ. Những người ấy chỉ có thể là thiên tài hoặc một kẻ khốn nạn nhưng không thiên tài. Ông thì chẳng thể nào là một trong hai ấy…Tôi thề là tôi sẽ vẽ ra cái chân bản của ông một ngày nào đấy. Nghệ thuật thiêng lắm, lúc nó chín đến là nó tự rụng vào bên trong ta.
Phần vì mệt phần vì muốn mau kết thúc, tôi tiếp cho hắn lát bánh tẻ nữa, giục:
- Thôi uống nốt đi rồi măm. Bọn mình hão quá. Văn chương nghệ thuật là cái cục bò khô gì mà phải đăm đăm chiêu chiêu khổ sở làm vậỵ Nào…Uống…
Hắn sững sờ như vừa bị ai tát vào mặt bất thần, tròng mắt xoáy lên ngầu ngầu, hai bàn tay cuộn lên lại thành nắm đấm. Chậm rãi cất dựa điếu nơi chân bàn, chúm môi chụt chụt hết ngụm rượu, hắn quay sang phía chủ quán lễ phép, nhũn nhặn:
- Nhà cháu xin lỗi chị điều sắp xảy ra sau đây đấy ạ…-Xắn tay áo, hắn run rẩy nhưng chậm chạp túm lấy cổ áo tôi thúc ngược lên một cái cảnh báo.
- Tao tưởng mày là đứa ít nhiều đọc sách thì cũng phải khác chứ. A, thì ra mày dám bảo văn chương nghệ thuật là cục cứt bò khô. Chính mày mới cục cứt bò khô…này thì cứt bò khô…này thì cứt bò khô…này.
Lần này thứ nhất hắn hất chén rượu vào ngực tôi. Lần này thứ hai, thì hắn ném bát mỳ xuống hào nước.
Ít bữa sau, do công việc phải thường xuyên ở Hà Nội, tôi tá túc nhà họa sĩ Trần Đình Ninh cũng mới chuyển cư về, gần nơi Nguyễn Lương Ngọc trọ ngoài bãi sau đê. Gian bếp lợp ngói ụp sụp của ông lão công nhân nhà máy điện Yên Phụ về hưu, liền kề với vách chuồng lợn nhà bên. Ông chủ nhà chiều nào cũng ngóng kẻ ở trọ về cùng hút thuốc lào vặt nhâm nhi rượu nút lá chuối. Cảnh hưu trí phải ngăn bếp cho thuê, vậy mà với Ngọc, ông lão lại xởi lởi một cách hiếm hoi, tuyên bố:
- Riêng chú Ngọc có tiền thì trả, không có cũng chẳng sao. Miễn là chú ấy cứ ở đây với tôi cho vui…
Dạo đó hắn đang dạy Mỹ học tính giờ, trong túi thổ cẩm lúc nào cũng lúc lắc cuốn Thiền luận của Suzuki nhuốm mùi thuốc lào nồng hăng.
Một buổi trưa tôi và họa sĩ Trần Đình Ninh đang cởi trần lăn giữa nền gạch thì nghe tiếng xe đạp bị xô đổ, đúng hơn là bị ai ném thẳng vào tường. Giật mình nhìn ra thì thấy Ngọc đang đứng giữa sân mặt cúi gằm đỏ sần, tóc rũ rượi, áo mở toang, chiếc túi thổ cẩm tuột rơi trên bánh sau xe đạp đang giật đi giật lại mà không quay nổi nửa vòng.
Là đồng hương, lại biết Ngọc từ bé, họa sĩ Ninh hiểu ngay có chuyện không bình thường. Anh hấp tấp lao ra hối hả đỡ Ngọc, dù chỉ đứng đến vai hắn. Ngọc bỗng rùng mình lững đững theo anh vào nhà. Đi chưa được nửa bước Ngọc đã ngồi sụp xuống nức nở cùng hơi rượu:
- Hôm nay có người đã hắt nước vào em. Người ta đã hắt nước vào em và đuổi em ra khỏi cửa…
- Hắt nước à? Nước thì có gì là nguy hiểm. Mà vì sao người ta hắt nước?
- Em đã rất công tâm khi nhận xét thơ một thế hệ đi trước…
- Thì chú lại chê bai thơ người ta chứ gì…May mà người ta mới chỉ hắt nước, chứ không là gạch hay đá…
Ra nhặt chiếc túi thổ cẩm, tôi dựng xe đạp của hắn vào tường. Ngọc ngồi bó gối giữa nhà kềnh càng như một gốc cây cổ thụ mới nhổ từ rừng về. Người họa sĩ đồng hương đặt cốc bột sắn lên bàn rồi quay vào bếp xới một bát loa cơm nguội, mấy miếng đậu rán, mấy miếng chả rim, cà muối trước mặt hắn, dịu dàng an ủi:
- Em tranh thủ ăn ào cho đỡ xót ruột…
Ngọc ể oải cởi sơ mi cổ áo cháy hằn nếp mồ hôi và bụi vắt ngang thành ghế. Đón chiếc khăn mặt lạnh từ anh Ninh, hắn lau khan, bưng bát cơm ăn một cách thật thà. Anh Ninh chĩa cây quạt thẳng về phía hắn. Nước mắt còn đọng ngấn ngơ ngác nơi tròng màu cát buồn hoang. Cốc bột sắn, rồi thêm một miếng dưa hấu. Gặm hết phần thịt dưa đỏ, hắn cẩn thận cạp phần cùi trắng sượng. Ngồi im.
- Mấy hôm rồi chưa cơm?
- Dạ..em không nhớ…có lẽ hai hay ba hôm..
- Hôm qua có canh cá bò ngon quá, cả nhà đợi mãi không thấy thi sĩ về.- Anh Ninh bỗng tếu: Mắt thẳm thơ vàng không ra gạo. Hết gạo em ơi vũ trụ chìm...
Ba anh em pha ấm trà mạn. Ngọc đã xẹp bớt hơi, ngồi một góc gọn gàng. Anh Ninh niêm nót đặt chén nước mời hắn:
-Chú cho rằng chỉ có chú mới biết tôn thờ văn chương hơn người hay sao. Đây là cuộc sống trần gian. Không thể tranh biện đến cùng cái chân lý mình ngộ. Mỗi người ngộ mỗi cách. Mà chú cũng phải bớt bớt rượu. Các thi nhân xưa, người ta uống rượu là để có lý do làm thơ.
Hắn nhâm nhi chén nước chè, cười nhẹ nhưng trong nụ cười và ánh mắt có lửa:
- Về rượu thì có thể anh đúng. Nhưng anh quá vo tròn. Nói như anh thì sẽ chẳng bao giờ có chân lý nào hết. Chân lý mới thì chỉ có thể xuất hiện khi nó được va đập bằng chân lý đối chiều. Và em sẽ nhập thế. Hơn ba mươi rồi mà chưa là cái gì cả, làm sao em không sốt ruột cho được hả anh…Anh chịu khó nghe em đọc mấy bài thơ mới xem có ổn không nhé…
Họa sỹ đồng hương xứ Đoài ngán ngẩm xua tay:
- Thôi…thôi xin tha cho…chúng mày dẫn nhau về bên nhà mà đọc…
Hắn cởi trần dắt xe, tôi ôm cái áo nồng mồ hôi rượu và chiếc túi thổ cẩm.
Cùng khom lưng hai chúng tôi mới chui lọt qua khung cửa lè tè. Đũa bát mốc trắng. Đứng một lúc, mắt tôi quen hơn với bóng tối. Chiếu giường bụi phủ mờ. Nồi xoong nhôm tái sinh đùn gỉ. Chỉ có những cuốn sách quăn mép đủ các thể loại chồng chất vây quanh nơi làm chỗ ngủ. Mấy tranh khổ nhỏ của Lê Thiết Cương, Hoàng Đình Tài, hình như còn cả Đào Hải Phong… Và tranh hoa sen Ngọc vẽ. Mấy tàu lá sen già, lỗ chỗ dấu sâu ăn, u buồn. Một hai nụ sen đang lên hình. Chữ ký có đỉnh chữ L đẩy lên cao, hắn tỉa tót y như một nụ hoa sen. Các con giống đất nung, mấy cục kỳ thạch, mấy lá bùa thêu, quả trò khô, hoa khô buộc túm. Gậm giường lố nhố chai lọ, cái có nút lá chuối, nút lõi ngô, cái không có nút. Chai đầy chai vơi. Vỏ túi mỳ ăn liền dắt đầy trong các kẽ ngói hình như vừa để chống dột vừa đế khỏi đi vứt. Có tiếng xô nước đổ ào rửa chuồng lợn. òng ọc. Mùi chất thải bủa vây quánh đặc.
Lật chiếu lấy mấy tờ bào cũ hắn trải lên chiếc chiếu mốc. Chiếc quạt cóc rú rít lạch phạch khua tung bụi bốc cao. Tiến lại mắc áo, hắn nhấc chiếc áo pull sợi đã thưa mỏng như xô màn, lấm chấm đen vết tích mồ hôi đưa lên mũi hít hít. Cảm thấy chấp nhận được mới gượng ghẹ chui đầu qua:
- Hi hi đằng ấy nằm tạm xuống mà nghỉ chút…
Kéo chiếc ghế gấp khung sắt bong tróc lớp mạ, bật đèn bàn, hắn chúi mặt chăm chú đọc tài liệu .
- Tôi tưởng ông mệt chứ…
- Tôi không có quyền được mệt. Ông chẳng vừa nghe ông anh khả kính của chúng ta đọc thơ Nguyễn Bắc Sơn hay sao. Tôi phải tìm kiếm thặng dư tư bản thông qua việc bán sức bán tiếng nói bán tri thức…
Hừ, hắn luôn mồm lo tìm kiếm tư bản. Nhưng dường như chỉ nói xong câu ấy là hắn đã tưởng mình tìm kiếm được rồi. Miếng cơm manh áo chưa bao giờ có thật thường hằng, với hắn chỉ có thơ là tồn tại trong trạng thái thánh nhân không hình hài. Nhắc đến tiền bao giờ hắn cũng nhăn nhó, nhưng đó là cái nhăn mặt thoáng qua của đứa trẻ làm trò…Mà có tiền thì cũng để cho hắn mua quà cho trẻ con hàng xóm và đứa con gái nhỏ trên Đoài.
- Sao ông không đọc thơ nghe cho vui nhỉ…
Ngọc vằn mắt lên tức thì:
- Với thơ sao lại là đọc cho vui được. Đằng ấy lại sai rồi…Nhưng nể tình tôi sẽ đọc những bài thơ sắp in trong tập mới…
Súc miệng. Thay cái áo tươm hơn. Với lên cao, Ngọc lấy hương trầm cất giữ đâu đó giữa những cuốn sách. Đó là những dây hương vòng. Chiếc lư hương ba chân đất nung có chữ ký hình hoa sen ngun ngút hương trầm. Gian bếp cũ ám khói ám mùi chuồng lợn bỗng trở nên thanh khiết tĩnh lặng như ngôi chùa. Ngồi trên những tờ báo trải thay chiếu, hắn gần như trong tư thế luyện yoga. Sự thành kính với thơ của hắn khiến tôi tự dưng trào nghẹn nơi lồng ngực. Hắn coi thơ như Chúa mà Chúa chưa thừa nhận thơ hắn. Không, không phải Chúa không thừa nhận thơ hắn. Chúa đã cho hắn tài thơ. Chỉ đồng loại với hắn là chưa thừa nhận thơ hắn.
Quay ra khung cửa, tôi chợt thấy hiện trước mắt hình ảnh chữ ký hoa sen. Dưới lớp vỏ sần sùi, gai cạnh của thân cây cọ già, bên trong là cái ngò sen trắng nuốt, dễ tổn thương.
- Tôi thích ông đọc một bài về hoa sen…
- Về sen thì đây nhiều nhiều..đằng ấy thí dụ đi…
- Liên bút từ sen Huế…
- Sen nở như không biết người âu sầu/ Hay sen cũng âu sầu mà người không biết/ Cùng đượm sắc trong, cùng đượm hương từ ngàn đời/ Chỉ khác em lên tiếng mà ta lặng im/ Ta đã ở hơi lâu trong cõi bụi/ Mừng thầm mắt không còn thấy bụi, lại buồn thầm/ Không được là trẻ con, cũng không hẳn người lớn.
Sao là Không được là trẻ con, cũng không hẳn người lớn? Cảm giác về sự không an toàn nào đấy bỗng ám ảnh tôi. Giọng hắn không hẳn ê a, không hẳn ngân nga. Nó trầm, khan, nhuốm bụi như dòng trong bị vẩn đục vì khói thuốc lào và các loại rượu bình dân kéo lên giật xuống thanh đới mỗi ngày. Nhưng lạ lùng, tôi thấy nó trong suốt như thứ cánh hạc mong manh bằng pha lê. Không. Không phải hắn đang đọc thơ mà là hắn tụng kinh. Lời cầu nguyện cho thơ bằng giọng đọc của chính hắn qua thơ hắn, đầm đìa xương thịt mồ hôi và vút thoát một linh hồn…
Tàn phai sợi hương vòng. Bao nhiêu bài thơ đã được hắn đọc, tôi không nhớ. Bao nhiêu câu thơ tôi đon đót giật mình.
- Đằng ấy thấy thơ Nguyễn Lương Ngọc thế nào?
- Trịnh trọng. Không, phải nói cho xác đáng là trang trọng và trong veo, mỗi dòng, mỗi câu hiếm thấy một chữ thừa, đến mỗi dấu phảy cũng vô cùng tinh tế vì nó tạo nên nhịp, nên khí nhạc cho bài thơ…
- Thơ Nguyễn Lương Ngọc có hơn Nguyễn Quang Thiều không ?
- Về cái sự hay thì tôi vừa nói rồi, nhưng về cái sự cách tân, thì đương nhiên ông là một trong những người cùng thế hệ với Nguyễn Quang Thiều đang dẫn đầu và đặt một dấu mốc mới, giá trị mới cho thơ Việt…Nhưng Ngọc khái quát, tinh và nghiêm, Thiều thì nồng nàn mà vẫn đạt giản dị và mê dụ cuốn người ta đi theo những hình ảnh…
Ngồi lặng. Nước mắt Nguyễn Lương Ngọc chảy im. Sao lại khóc. Trong hắn hình như có một sa mạc luôn luôn khao khát thứ nước nguồn của bạn cũ lẫn bạn mới bồi đắp. Hắn luôn luôn gấp gấp mà chẳng biết gấp gấp cái gì đang hối thúc ở bên trong. Gấp gấp cả ngay khi không cần gấp gấp. Tựa như chỉ còn chuyến xe cuối cùng, một chỗ cuối cùng chờ hắn. Trong khi đó mỗi câu thơ hắn viết, mỗi lời hắn nói bao giờ cũng biểu đạt sự trịnh trọng, bình tĩnh cân nhắc rõ ràng.
Sau chuyến cuốc bộ xuyên Việt trở về Ngọc điềm tĩnh hơn, uống rượu nhâm nhi hơn, hút thuốc lào chậm rãi hơn. Gặp nhau lại trong gian bếp trọ. Gầy. Xanh. Xộc xệch. Hắn cởi trần ngồi bó gối trên giường đang đọc sửa bản in Văn Nghệ miền núi và dân tộc..
- Anh em văn nghệ các nơi ra sao? Thơ thì thế nào? Hắn lắc đầu chầm chậm. Nguyễn Lương Ngọc đã là một con người khác rồi chăng?
- Chúng ta là tỉnh lẻ. Mà anh em đã ở tỉnh lẻ của tỉnh lẻ thì còn vất vả lắm…Nhưng ở đâu cũng toàn người vui vẻ tử tế…
- Những gì ấn tượng ?
- Những người nữ và những em bé. Bất kỳ ở đâu cũng gặp người nữ với hai cái sọt đằng sau xe đạp, khăn mặt trùm đầu trùm mặt, mũ vải, chiếc áo sơ mi cũ của chồng mặc che chắn nắng. Em bé thì ngơ ngác xanh tái, mắt mở to…Con gái tôi ở Hàm Thuận Nam/ gởi quà tới con gái tôi ở Thành Sơn....
Trong thơ, hắn gọi hơn một lần phụ nữ là người nữ một cách trang trọng, như cách gọi những người đàn bà danh tiết trong Kinh Thánh. Và, những người nữ nào khi đã hiểu hắn thì đều coi hắn như người ruột thịt cần phải để mắt, chăm sóc hắn như chăm đứa trẻ lớn xác. Lo ăn, lo uống. Đôi khi họ tạo điều kiện cho hắn kiếm ít tiền tiêu vặt. Còn hắn thì lại coi họ là những người mẹ, người chị, người em bé dại.
Thi thoảng hắn xoay được chiếc khăn mùi xoa, mươi bông hoa lạ mang về tặng họ với cả nỗi niềm dịu dàng thành kính. Giữa hắn với những người nữ ấy không hẳn rành rẽ khúc triết một thứ tính cảm cụ thể nào, mà chỉ có thể nói đó là thứ tình cảm siêu thực chỉ có ở những khoảng khắc khi người ta là thiên thần.
Hội nghị những viết trẻ lần IV tổ chức hành hương về Đền Hùng, Nguyễn Lương Ngọc rủ mấy người bạn, trong đó có tôi cùng ngồi ăn trưa dưới bóng thông Đền Hạ với khẩu phần phát sẵn. Trước khi ăn, Ngọc xin mọi người chờ.
Hắn bí mật vẫy tôi lại thì thào :
- Ông kiếm cho tôi cái mâm hay cái đĩa gì gì có được không? Tôi cần phải kính cáo với Tổ tiên chuyến đi xuyên Việt đã. Tôi có thứ này dâng lên bàn thờ Tổ Hùng Vương. - Nguyễn Lương Ngọc hé cái túi thổ cẩm cho tôi: Thẻ hương trầm đặt một trái đước khô, và nắm phù sa nơi đất mũi Cà Mau bọc trong những chiếc lá khô.
Rồi tập Lời trong lời được ra đời với bao kỳ vọng của Ngọc dồn gửi trong đó. Nhưng chính cái tên của tập thơ như đã là điềm báo trước số phận anh. Đã đến lúc chúng ta cần phải xem lại sự công bằng trong mỗi chúng ta về thơ Nguyễn Lương Ngọc.
Về điều này thì tôi xin được dẫn nhà thơ Dương Kiều Minh: “Sáng tạo thi ca của Nguyễn Lương Ngọc chưa được Hội Nhà văn và các nhà phê bình đánh giá một cách công bằng. Hầu như tất cả các nhà thơ có vai vế và có quyền định đoạt trong làng thơ Việt Nam thờ ơ trước các tác phẩm của nhà thơ đầy nhiệt huyết sáng tạo này...Lời trong lời… sự trưởng thành mang tính quyết định trong sáng tạo, cách tân thơ Nguyễn Lương Ngọc. Và về đóng góp của nhà thơ Nguyễn Lương Ngọc với nền thơ Việt Nam hiện đại là không thể chối bỏ ...Nhất là vai trò của anh trong lớp các nhà thơ sau năm 1975”
(Trích Nguyễn Lương Ngọc -Thơ và Đời - Nxb Hội Nhà Văn-2006 )
Thiết nghĩ Nguyễn Lương Ngọc khi còn sống cũng chẳng cần hơn. Nguyễn Lương Ngọc làm thơ chỉ vì chính bản chất của thơ. Người nghệ sỹ nào khi sáng tạo cũng muốn được người đời thừa nhận. Đặc biệt là Ngọc chỉ cần, đôi khi một lời nói suông của ai đó để có thế tự tin làm thơ và hồn nhiên với tiền bạc, danh vọng.
Mấy tháng sau, tôi nhận được thư Nguyễn Lương Ngọc thông báo về cuộc thảo luận về Thơ trên Diễn đàn Văn Nghệ Việt Nam mà Ngọc đang phụ giúp công việc có tính thời vụ ở đó. Ngọc nhờ tôi viết khoảng 1000 chữ nếu không tham dự được. Một chữ ký có hình nụ hoa sen cuối thư. Tôi tự hứa là sẽ khẩn trương viết giúp để hắn hoàn thành bổn phận. Nhưng rồi chẳng hiểu sao, tôi không thực hiện được lời hứa đó. Tôi vẫn là kẻ mắc nợ Nguyễn Lương Ngọc cho đến tận bây giờ. Còn nhớ, sau khi bị hắt rượu ở bờ hào thành cổ Sơn Tây, tôi vùng vằng bỏ về, Ngọc bỗng bối rối đờ đẫn xoay quanh tôi :
- Hay là đằng ấy tát tớ một cái hai cái ba bốn cái thật lực, cho nó gọi là hòa đi…Tại rượu ấy mà, tớ hơi quá chén một chút…
Sáng đầu tiên của tai nạn, hắn đầu trọc, phủ drap ngang tấm thân trần nằm cấp cứu ở bệnh viện Việt Đức với cả mớ dây truyền trên cổ lẫn chân tay, tôi lo sợ chợt nắm chặt bàn tay người bạn đứng cạnh. Tôi cảm giác được hắn đang thanh minh. «Xin lỗi các bạn, mình chỉ hơi quá chén một chút ».
Chưa đầy 24 tiếng trước, Nguyễn Lương Ngọc vẻ bồn chồn mượn xe máy của người bạn đang đứng cạnh tôi. Ngọc đã nói với chị rằng cần đi lo việc chuẩn bị mổ tim cho vợ. Chị và tôi đã mời Ngọc ăn tạm bát vằn thắn ở Cấm Chỉ. Ăn như nuốt chửng, Ngọc hẹn chiều tối sẽ đem trả xe. Nhìn Ngọc đi xe máy chị bỗng bần thần bâng quơ: ” Trông Ngọc hôm nay thế nào ấy, mọi khi đi xe máy có loạng choạng thế này đâu!» Khoảng bảy giờ tối thì Ngọc mang trả xe, chúng tôi thở phào. Giữ ở lại thì hắn cười ngoác thung thăng xốc chiếc túi thổ cẩm, chiếc điếu rơi vuột lăn tròn dưới đất. Ngọc cúi xuống nhặt, xong còn giơ tay lên vẫy vẫy. Tôi không ngờ đó là lần cuối cùng được nhìn Ngọc vẫy tay chào ở tư thế đứng thẳng đẹp đẽ ấy.
Chúng tôi chỉ có thể mừng một điều chiếc xe của mình đã không gây tại họa cho bạn. Nhưng chúng tôi không thể ngăn được Ngọc mượn tiếp xe của người bạn nào đó. Người đàn bà èo uột như ngó sen mới dứt ra khỏi nước đang dùng khăn bông ướt lau mặt, lau kẽ ngón tay ngón chân cho Ngọc. Người đàn bà nhan sắc của Ngọc đã là một bóng trắng. Khoản tiền dành cho vợ mổ tim giờ phải dồn chữa chạy cho chồng. Người đàn bà chưa hình dung được sẽ còn cả năm năm trước mắt chăm sóc người chồng trong tư thế của đứa con ẵm ngửa…
Bạn tôi đã chuẩn bị, nhưng khi nhìn thấy Oanh- người vợ đang mang bệnh tim của Ngọc, đã vét hết cả tiền trong ví nhét thêm vào phong bì. Câu thơ Ngọc tặng người nữ tên Oanh làm vợ mình ấy, bỗng vang lên ” Một cơn bão dứt hết cái lá cây đương độ/ Và lung lay tận ngọn rễ nâu/Nhưng cơn bão đã không thoát khỏi cái cây đương độ/ Run rẩy như vừa sinh lại/ Cái cây đứng trước em xin nói... /Tôi hiểu do đâu em thành người mẹ/ Do đâu ta tập đi như đứa trẻ/ Trên đường yêu thương.” “.. Gương mặt gầy thương khuôn mặt gầy/ Ngón tay thương ngón tay “…”Tay trong tay mắt trong mắt người trong người lời trong lời/ em nghe tiếng anh khóc và em không thốt nên lời” “Nét đau ẩn mình trong vui cho anh đến cùng em”
Những tháng ngày Ngọc gồng mình lên chống chọi số phận: Ngọc lại làm được thơ, đọc thơ u ơ. Tin vui đó khiến ai biết Ngọc cũng reo òa. Chúng ta có thêm hơn hai mươi bài thơ của Nguyễn Lương Ngọc là nhờ công của người nữ phiên dịch, ghi chép lại, chính là chị Lê Kim Oanh, vợ anh. Cô con gái nhỏ trong thơ Ngọc ngồi trên xe đạp đi một vòng Hà Nội, giờ đã là một thiếu nữ có việc làm ổn định tại nơi ngày xưa theo bố đi chơi.
Đến tận bấy giờ và sau mười năm tai nạn thảm khốc đó, tôi mới biết mình đã có một người bạn như thế nào, thêm một lần hiểu Nguyễn Lương Ngọc qua những người dù già, trẻ, gái, trai bạn anh. Họ làm nhiều nghề khác nhau, giới văn chương nghệ thuật học giả thì đã đành, nhưng có người như cụ chủ nhà cho thuê hay một anh lái xe ôm nào đấy. Là bạn Ngọc không có nghĩa là họ là bạn tôi và cũng không có nghĩa là họ cũng yêu quí tôi hay tôi yêu quí họ.
Nhưng qua Ngọc tôi bỗng tin tưởng và ấm áp hơn khi bất ngờ đối mặt với họ. Tất cả có một điểm chung là đều yêu quí Nguyễn Lương Ngọc, dù Ngọc không phải lúc nào cũng khiến ta yên lòng. Ngọc tuy to lớn vững chắc nhưng lại luôn gợi đến một sự bất ổn sự mong manh khó lường nào đấy. Ngọc quá thiên lương, quá thông minh, nhưng những thứ ấy lại đặt vào sự duy lý của một đứa trẻ. Một đứa trẻ thì bao giờ cũng có sức liên kết những người lớn dẫu có trái tính nết và bất đồng ngồi cũng bàn với nhau. Một đứa trẻ thì nó chỉ quan tâm đến sự học hành giỏi giang, chứ đời sống thì phải có người lớn lo lắng đỡ đần. Người lớn của Ngọc là bạn bè, là vợ là đứa con gái bé bỏng…
Và tình yêu ấy mãi còn, mãi tiếc nuối và xa xót mỗi khi nghĩ đến cái chết trẻ và tài năng đang độ. Nhưng hình như chúng ta còn tiếc nuối hơn đó là đã mất đi một sự thiên lương. Với bất cứ ai có Ngọc là có mãi. Và Ngọc có thêm được ai cũng là có mãi. Tình bạn của Ngọc luôn là dấu cộng (+).
Chúng ta đang sống và tự cho là mình may mắn, hạnh phúc, nhưng biết đâu Ngọc đang ở trên cao kia cười khị khị và nói:” Tôi mới là người hạnh phúc, bởi ngay cả khi tôi không còn sống cùng với các bạn mà các bạn vẫn phải nhớ về tôi. Thử hỏi trong số các bạn ai sẽ được như tôi ? Cuộc sống lạnh lẽo sao/Cuộc chết ấm áp sao!»
Mọi người cũng uống rượu. Mọi người cũng tranh luận. Mọi người cũng ngã xe. Ngọc cũng giống như mọi người. Nhưng chỉ có Ngọc không qua được trò chơi số phận, cũng chỉ vì Ngọc là nhà thơ ngu ngơ.
Lần ấy, đạp xe loăng quăng theo tiễn tôi ra tận bến đò Vôi. Ngọc lục khắp các túi quần túi áo để bao tôi tiền đò. Nhưng có tìm bao lâu thì hắn cũng không thấy thứ cần phải tìm. Trong túi chỉ là búp bê, là vỏ sò vỏ ốc và quyển sổ tay chép thơ, phác thảo ký hoạ. Ngọc bốc xe đạp của tôi lên đò. Tôi cũng cười tươi với bạn. Nhảy phóc lên, khiến chiếc thuyền chao đảo, bồng bột hắn ôm ghì lấy tôi, cà cái cằm nhọn ráp nhột chân râu ướt mồ hôi vào má tôi hoan hỉ.
Sông Hồng cuối ngày bỗng dưng dòng nước nao đỏ lạ lùng. Và bây giờ mỗi khi nhớ về buổi chiều ấy, hay mỗi lần lại qua bến sông ấy, tôi lại thì thầm khẽ khẽ cho gọi mình: Hạc trắng../ Hạc trắng....!
22 /6/2007
Nguyễn Tham Thiện Kế
(Rút trong tập chân dung văn nghệ MIỀN LƯU DẤU VĂN NHÂN)
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
BẢN QUYỀN THUỘC CÂU LẠC BỘ VĂN CHƯƠNG
Địa chỉ: số 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Nguyễn Thị Mai
Tổng Biên tập: N.văn, LLPB - P.giáo sư, Tiến sĩ Vũ Nho
ĐIỆN THOẠI & EMAIL LIÊN HỆ